Kiểm toán tài sản trí tuệ: Giải pháp giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro và khai mở giá trị
Doanh nghiệp có thể đang bỏ quên tài sản giá trị của chính mình
Một doanh nghiệp có thể đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng thương hiệu, phát triển phần mềm, sáng tạo sản phẩm hoặc tích lũy bí quyết công nghệ. Thế nhưng, khi được hỏi những tài sản đó thuộc quyền sở hữu của ai, đã được bảo vệ đến đâu và có thể tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế, không phải doanh nghiệp nào cũng có câu trả lời rõ ràng.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp mới quan tâm đến sở hữu trí tuệ khi cần đăng ký nhãn hiệu, bảo hộ sáng chế hoặc phát sinh tranh chấp. Trong khi đó, những vấn đề như quyền đối với mã nguồn phần mềm, hợp đồng chuyển giao, bí mật kinh doanh, quyền khai thác tác phẩm hay khả năng thương mại hóa tài sản trí tuệ lại chưa được quản trị một cách hệ thống.
Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Doanh nghiệp đã thực sự hiểu và kiểm soát được những tài sản trí tuệ mà mình đang sở hữu hay chưa?
Kiểm toán tài sản trí tuệ: Không chỉ để phát hiện rủi ro
Kiểm toán tài sản trí tuệ (Intellectual Property Audit – IP Audit) là hoạt động rà soát, đánh giá có hệ thống nhằm nhận diện tài sản trí tuệ, xác định tình trạng pháp lý, kiểm tra quyền sở hữu, đánh giá rủi ro và xem xét khả năng khai thác thương mại.
Khác với việc kiểm tra một văn bằng bảo hộ riêng lẻ, kiểm toán tài sản trí tuệ giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng thể về nguồn lực trí tuệ của mình.
Thông qua hoạt động này, doanh nghiệp có thể nhận diện những tài sản chưa được bảo vệ phù hợp, những hợp đồng tiềm ẩn rủi ro, những quyền chưa được khai thác hiệu quả và những tài sản có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế.
Đặc biệt, kết quả kiểm toán còn có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tái cấu trúc, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ, cấp phép quyền sở hữu trí tuệ hoặc chuẩn bị cho hoạt động định giá tài sản.
Theo ông Lưu Trần Long – Chánh văn phòng Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS) : “Kiểm toán tài sản trí tuệ không nên chỉ dừng lại ở việc xác định doanh nghiệp đang có những gì, mà cần giúp doanh nghiệp biết phải làm gì để bảo vệ, quản trị và phát triển giá trị từ những tài sản đó”.
Ông Lưu Trần Long, Chánh Văn phòng Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS), tham gia tổ chức chuỗi talkshow “Kỷ Nguyên Quyền” tại Trung tâm Truyền thông và Nội dung số - Thông tấn xã Việt Nam (VNA).
Phát triển công cụ kiểm toán tài sản trí tuệ dành cho doanh nghiệp Việt Nam
Từ quá trình nghiên cứu các phương pháp quản trị, kiểm toán và định giá tài sản trí tuệ, ông Lưu Trần Long đã nghiên cứu, xây dựng và phát triển hệ sinh thái giải pháp IP SOLUTIONS – Intellectual Property Solutions, hướng tới ứng dụng công nghệ để hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện, đánh giá, kiểm toán và phân tích giá trị tài sản trí tuệ.
Hệ sinh thái được thiết kế với ba nhóm công cụ có chức năng độc lập nhưng liên thông về dữ liệu và quy trình nghiệp vụ.
IP CHECK – Nhận diện và đánh giá sơ bộ: Công cụ sử dụng hệ thống câu hỏi nhiều lớp, có điều kiện phân nhánh theo đặc điểm doanh nghiệp và loại tài sản, nhằm hỗ trợ nhận diện tài sản trí tuệ, đánh giá tình trạng quản trị, phân loại rủi ro và đưa ra cảnh báo, khuyến nghị ban đầu.
IP AUDIT – Kiểm toán tài sản trí tuệ: Công cụ hỗ trợ quy trình kiểm toán có cấu trúc, từ lập danh mục tài sản, kiểm tra hồ sơ pháp lý, xác minh chứng cứ đến đánh giá rủi ro, xác định mức độ ưu tiên và xây dựng báo cáo kiểm toán có căn cứ.
IP VALUE – Phân tích và định giá: Công cụ hỗ trợ phân tích tiềm năng kinh tế và giá trị tài sản trí tuệ dựa trên thông tin pháp lý, dữ liệu tài chính, khả năng khai thác thương mại và các phương pháp định giá phù hợp.
Điểm nhấn trong mô hình IP SOLUTIONS là định hướng quản trị tài sản trí tuệ theo vòng đời, với dữ liệu được tổ chức liên thông từ khâu nhận diện, kiểm toán đến phân tích giá trị, hạn chế việc thu thập thông tin trùng lặp và hỗ trợ theo dõi biến động của tài sản.
Theo ông Lưu Trần Long, mục tiêu của việc phát triển hệ sinh thái này không đơn thuần là số hóa các biểu mẫu nghiệp vụ, mà là xây dựng một phương thức tiếp cận có cấu trúc, kết hợp dữ liệu, quy trình đánh giá và chuyên môn của con người để hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định.
Các công cụ đang được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện theo từng phiên bản, hướng tới khả năng ứng dụng trong doanh nghiệp và hợp tác với các tổ chức tư vấn pháp lý, kiểm toán, tài chính và thẩm định giá.
Từ bảo vệ quyền đến phát triển giá trị tài sản trí tuệ
Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, quản trị tài sản trí tuệ cần trở thành một phần trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp, thay vì chỉ là hoạt động pháp lý phát sinh khi có nhu cầu.
Việc xây dựng các công cụ hỗ trợ kiểm toán, chuẩn hóa dữ liệu và đánh giá rủi ro có thể góp phần giúp doanh nghiệp tiếp cận hoạt động quản trị tài sản trí tuệ một cách chủ động, có hệ thống và phù hợp hơn với nguồn lực thực tế.
Đồng thời, sự kết hợp giữa chuyên gia sở hữu trí tuệ, luật sư, kiểm toán viên, chuyên gia tài chính và công nghệ sẽ tạo điều kiện phát triển các dịch vụ chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của doanh nghiệp.
“Tài sản trí tuệ không chỉ cần được bảo vệ, mà cần được thấu hiểu, quản trị và phát triển giá trị. Doanh nghiệp chỉ có thể khai thác hiệu quả những tài sản mà mình thực sự nhận diện và kiểm soát được”. – ông Lưu Trần Long nhấn mạnh.
Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong quá trình nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái IP SOLUTIONS, hướng tới góp phần thúc đẩy hoạt động quản trị, kiểm toán và khai thác tài sản trí tuệ tại Việt Nam.
Về tác giả phần mềm kiểm toán TSTT: Ông LƯU TRẦN LONG
Chuyên gia tư vấn quản trị và kiểm toán tài sản trí tuệ
Hiện là Chánh Văn phòng Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS)
Cử nhân Luật | Chứng chỉ kiểm toán tài sản trí tuệ – WIPO
Phạm Tài
TIN LIÊN QUAN
-
Xử lý đến cùng những điểm nghẽn trong định giá quyền sở hữu trí tuệ khơi thông thương mại hóa kết quả nghiên cứu
-
Gỡ điểm nghẽn định giá tài sản trí tuệ trong trường đại học
-
Đặt mục tiêu đến năm 2030 thí điểm xác định giá trị ít nhất 100 quyền sở hữu trí tuệ
-
Quy định cách xác định giá và chia sẻ doanh thu trên sàn dữ liệu