Chiều 28/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo sau khi được kiện toàn theo Quyết định số 208-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Phiên họp tập trung đánh giá đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế, xã hội, đồng thời đánh giá kết quả công tác quý III/2026.

Chuyển từ "mở đường" sang tạo sản phẩm, doanh thu

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu trọng tâm của phiên họp là làm rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp cụ thể như thế nào vào quá trình đổi mới mô hình phát triển đất nước, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời xác định những giải pháp để đóng góp này trở nên cụ thể, thực chất và hiệu quả hơn.

Theo Thủ tướng, năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên. Sáu tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%, do đó sáu tháng cuối năm phải phấn đấu tăng khoảng 11,9% để hoàn thành mục tiêu cả năm.

Thủ tướng cho rằng các động lực truyền thống như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng tăng trưởng chỉ dựa vào vốn và lao động chi phí thấp không thể duy trì mức hai con số trong nhiều năm. Theo đó, con đường bền vững là nâng cao năng suất, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò quan trọng.

Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng trên 55%. Trên cơ sở này, Thủ tướng nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành "động lực chủ yếu, trực tiếp", được đo đếm bằng kết quả tăng trưởng, năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đánh giá sau một năm chín tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Thủ tướng cho biết thể chế cơ bản được khơi thông, danh mục công nghệ chiến lược đã được phê duyệt, hạ tầng số, dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến có bước tiến.

Tuy nhiên, Thủ tướng dẫn lại ba "nghịch lý" được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra, gồm kết quả thực tế chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và quyết tâm chính trị; chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể; đóng góp vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực quản trị quốc gia chưa rõ nét.

Theo Thủ tướng, điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu. "Chúng ta đã làm khá tốt phần 'mở đường', nhưng phần 'ra sản phẩm, ra doanh thu, ra tăng trưởng' còn chậm và chưa đáp ứng kỳ vọng, yêu cầu", Thủ tướng nêu.

Ba định hướng trọng tâm

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh ba định hướng lớn.

Một là, chuyển mạnh từ đo đầu vào sang đo đầu ra tăng trưởng. Theo đó, không lấy số lượng văn bản, đề tài hay nền tảng làm thước đo chính, mà tập trung vào năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào GRDP của địa phương, GDP của cả nước.

Mỗi nhiệm vụ phải làm rõ bốn vấn đề, gồm đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng, ai chịu trách nhiệm, nguồn lực ở đâu và bao giờ có kết quả.

Hai là, chuyển trọng tâm từ Chính phủ số sang kinh tế số, xã hội số. Thủ tướng yêu cầu đánh giá khả năng thực hiện từng mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhất là tỷ trọng kinh tế số trong GDP; đẩy mạnh số hóa các ngành sản xuất chủ lực, phát triển kinh tế dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số.

Mua sắm công và đầu tư công được định hướng trở thành "thị trường đầu tiên" cho các sản phẩm, công nghệ phù hợp, đồng thời đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số, giáo dục số, y tế số và thanh toán số, gắn với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Ba là, phân vai rõ hơn giữa Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Bộ quản lý ngành giữ vai trò "tư lệnh" chuỗi giá trị; địa phương lựa chọn sản phẩm dựa trên lợi thế thực tiễn; doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt bài toán đến thị trường; viện, trường nghiên cứu theo đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Thủ tướng yêu cầu sau phiên họp, mỗi bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ việc cần làm ngay, sản phẩm, tiến độ, thời hạn và lượng hóa mức đóng góp cho tăng trưởng.

Kinh tế số và công nghệ tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng

Theo báo cáo tại phiên họp, trong năm 2026, Chính phủ đã trình Quốc hội một luật, ban hành 40 nghị định và 10 quyết định quy phạm pháp luật liên quan. Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số cũng đã được ban hành, cùng hệ thống thể chế phục vụ triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Trong tám tháng năm 2026, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 101 tỷ USD, tăng 51,1%, trở thành nhóm hàng đầu tiên vượt mốc 100 tỷ USD. Hơn 505.000 cơ sở kinh doanh đã áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, trong khi số thu thuế thương mại điện tử đạt gần 114,2 nghìn tỷ đồng.

Sáu tháng đầu năm, số giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 15 tỷ lượt, tăng 34,3% về số lượng.

Trong tổng số 2.011 nhiệm vụ triển khai theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 11/NQ-CP, Chương trình số 02-CTr/BCĐTW và các kết luận của Ban Chỉ đạo, đã hoàn thành 1.326 nhiệm vụ, tăng 98 nhiệm vụ so với quý II.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, danh mục 3.030 tiêu chuẩn phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược đã được hoàn thiện. Sàn giao dịch khoa học và công nghệ quốc gia kết nối dữ liệu với 15 sàn của địa phương, tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt khoảng 54,2%, với 2.647 công bố quốc tế trên Scopus.

Các bộ, cơ quan đã đề xuất 38 nhiệm vụ nhằm giải quyết 11 bài toán công nghệ chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ đã thẩm định 28 nhiệm vụ, trong đó sáu bộ, cơ quan đã phê duyệt 14 nhiệm vụ và đang tuyển chọn tổ chức thực hiện.

Dữ liệu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn là điểm nghẽn

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng chỉ rõ nhiều nhiệm vụ còn quá hạn, trong đó có những nhiệm vụ kéo dài chưa được khắc phục triệt để.

Việc tạo lập, kết nối và chia sẻ dữ liệu vẫn là điểm nghẽn lớn. Một số thủ tục hành chính vẫn yêu cầu người dân cung cấp hồ sơ giấy dù thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Cổng Dịch vụ công quốc gia cũng chưa vận hành hiệu quả như mong đợi.

Việc phê duyệt, triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược còn lúng túng; thương mại hóa kết quả nghiên cứu gặp khó khăn; hệ thống phòng thí nghiệm chưa được đầu tư đồng bộ theo hướng liên thông, chia sẻ và dùng chung.

Thủ tướng cũng lưu ý nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ ở địa phương chưa xuất phát đầy đủ từ nhu cầu thị trường, doanh nghiệp, chưa xác định rõ sản phẩm đầu ra và địa chỉ ứng dụng.

Ngoài ra, còn 35 bộ, cơ quan, địa phương chưa thực hiện chính sách hỗ trợ người làm chuyên trách chuyển đổi số, an ninh mạng theo Nghị định số 179/2025/NĐ-CP. Việc phân bổ, giao dự toán và giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số năm 2026 còn thấp, trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng và dữ liệu lớn vẫn thiếu.

Bảy nhóm nhiệm vụ được Thủ tướng yêu cầu tập trung

Về nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thành dứt điểm 27 nhiệm vụ quá hạn, rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao và không để phát sinh nhiệm vụ quá hạn mới.

Về thể chế, Bộ Tư pháp được giao chủ trì rà soát, đề xuất phương án xử lý các vướng mắc, điểm nghẽn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/10/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn Luật Khoa học và Công nghệ, trình Chính phủ trong tháng 10/2026.

Về hạ tầng số và cơ sở dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, trong đó ưu tiên dữ liệu về giáo dục, an sinh xã hội, cán bộ, công chức, viên chức và y tế, hoàn thành trước ngày 30/11/2026. Cơ sở dữ liệu bản án, quyết định được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/6/2027. Đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính và hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Về thủ tục hành chính và Đề án 06, Bộ Giáo dục và Đào tạo được yêu cầu triển khai đồng bộ học bạ, văn bằng, chứng chỉ để tích hợp trên VNeID, đồng thời làm sạch, gắn số định danh cho 12 triệu dữ liệu văn bằng, chứng chỉ trước ngày 30/10/2026. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an đẩy nhanh đồng bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để tích hợp trên VNeID.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao hoàn thành thẩm định hệ thống cung cấp dịch vụ chữ ký số công cộng và tổ chức triển khai chữ ký số miễn phí trên VNeID trước ngày 15/10/2026. Bộ Công an được yêu cầu bảo đảm Cổng Dịch vụ công quốc gia mới vận hành ổn định, an toàn và hoàn thành tích hợp 82 thủ tục hành chính thiết yếu trước ngày 31/10/2026.

Đối với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Thủ tướng yêu cầu mỗi nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra giá trị và có đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế, xã hội. Với 14 nhiệm vụ đã được phê duyệt, các bộ trưởng phải khẩn trương tuyển chọn tổ chức chủ trì; tám nhiệm vụ đã thẩm định đủ điều kiện còn lại phải được phê duyệt trước ngày 15/10/2026.

Bộ Công Thương được giao chủ trì xây dựng phương án thí điểm tạo đơn hàng đầu tiên cho sản phẩm công nghệ chiến lược, trình cấp có thẩm quyền trong quý II/2027. Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hoàn thiện quy định về sàn giao dịch khoa học và công nghệ.

Về nguồn lực, Thủ tướng yêu cầu tăng cường kỷ luật tài chính, hạn chế chuyển nguồn, đồng thời điều chuyển vốn từ nơi giải ngân chậm sang nơi có khả năng giải ngân và nhu cầu bổ sung. Các cơ quan liên quan phải rà soát, tháo gỡ vướng mắc về định giá, chuyển giao, góp vốn và sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm, hoàn thành trong tháng 11/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với Bộ Tài chính cập nhật bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó làm rõ các chỉ tiêu về R&D, thương mại hóa, năng suất lao động, TFP và tác động đến tăng trưởng kinh tế.

Cuối cùng, Thủ tướng yêu cầu thúc đẩy kinh tế số, xã hội số gắn trực tiếp với tăng trưởng, năng suất và năng lực cạnh tranh. Các bộ, ngành, địa phương phải rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành, vùng, địa phương và chuỗi giá trị, xác định điểm nghẽn, bài toán cần giải quyết, lấy doanh nghiệp làm trung tâm và tham gia xuyên suốt quá trình từ xác định nhu cầu đến phát triển thị trường.

Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục hành động quyết liệt, lấy sản phẩm và kết quả tăng trưởng thực tế làm thước đo, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026.

Quỳnh Trang