Sáng 14/11 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 95 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và 43 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, Tổ chức “Trái tim người lính” phối hợp với nhiều bảo tàng, câu lạc bộ và gia đình tác giả Nguyễn Thùy đã trang trọng tổ chức lễ trao tặng hai bộ sưu tập di ảnh chân dung “Đại đoàn kết” và “Vinh quang Nhà giáo Việt Nam”. Cùng với đó, cuốn nhật ký chiến trường “Ghi vội trên mâm pháo” , tác phẩm được viết bằng máu, bằng ký ức của thương binh, nhà giáo Nguyễn Thùy  cũng được ra mắt bạn đọc.

Buổi lễ có sự hiện diện của nhiều tướng lĩnh quân đội, công an; các cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong; thân nhân liệt sĩ và đông đảo trí thức Thủ đô. Trong không gian trang trọng, những câu chuyện của quá khứ dường như sống dậy qua từng bức ảnh, từng trang ghi chép còn vẹn nguyên hơi thở chiến trường.

Theo Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng ,Trưởng ban tổ chức, bộ sưu tập “Đại đoàn kết” là kết quả của nỗ lực kiên trì từ nhóm họa sĩ trẻ thuộc Tổ chức “Trái tim người lính”. Bằng công nghệ hiện đại, họ đã phục dựng chân dung các vị lãnh đạo Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam và nhiều nhân sĩ, trí thức lớn những người đã đặt lợi ích dân tộc lên trên mọi vinh hoa cá nhân, sẵn sàng từ bỏ cuộc sống đủ đầy để dấn thân vào gian khổ, hiểm nguy vì lý tưởng chung.

 Bộ sưu tập gồm những chân dung quen thuộc mà vẫn đầy xúc động: Nguyễn Lương Bằng, Huỳnh Thúc Kháng, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Hữu Thọ, Trịnh Đình Thảo, Hoàng Quốc Việt, Huỳnh Tấn Phát, Lê Quang Đạo… cùng nhiều trí thức tiêu biểu của thời đại. Họ là những con người đã đóng góp quan trọng cho Cách mạng Tháng Tám và các cuộc kháng chiến sau đó, trở thành những tấm gương sáng về tinh thần đại đoàn kết dân tộc.

Cũng tại sự kiện, những câu chuyện về sự hy sinh của hàng vạn nhà giáo trong các cuộc kháng chiến khiến nhiều người nghẹn ngào. Không chỉ đứng trên bục giảng, nhiều thầy cô còn trực tiếp cầm súng nơi tiền tuyến. Chỉ trong kháng chiến chống Mỹ, từ năm 1961 đến 1974, đã có 2.752 cán bộ, giáo viên miền Bắc lên đường “đi B” và 621 người anh dũng ngã xuống. Khu tưởng niệm liệt sĩ ngành giáo dục tại Đồi 82, Tân Biên, Tây Ninh được xây dựng từ năm 1994, ghi danh 111 nhà giáo miền Bắc và 510 giáo viên miền Nam đã hy sinh.

Bà Nguyễn Thị Tuyết - Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam  xúc động cho biết bà đặc biệt quan tâm đến những câu chuyện về các nữ nhà giáo, những người mang trái tim dịu dàng nhưng sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy vì đất nước. Đó là cô giáo Lê Thị Bạch Cát, từ giảng viên đại học trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn; thầy Ca Lê Hiến hy sinh trong Mậu Thân; cô giáo liệt sĩ Lê Thị Thiên với cuốn nhật ký “Thế hệ Hồ Chí Minh”; cô Dương Lệ Chi che chở học sinh trong trận càn Đông Dương… Họ đều ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người “mãi mãi tuổi 20”, gửi lại phía sau cả một tương lai dang dở.

Nhóm họa sĩ “Trái tim người lính” cũng đang gấp rút hoàn thiện bộ sưu tập “Vinh quang Nhà giáo Việt Nam” để trao tặng cho các bảo tàng. “Chúng tôi coi đây là sự tri ân sâu sắc dành cho những thầy cô đã hy sinh vì học trò và vì độc lập Tổ quốc. Bảo tàng sẽ gìn giữ và phát huy giá trị của bộ sưu tập này như một phần di sản tinh thần của đất nước”, bà Tuyết khẳng định.

Điểm nhấn đặc biệt của chương trình là cuốn nhật ký chiến trường “Ghi vội trên mâm pháo” của thương binh, nhà giáo Nguyễn Thùy. Ông sinh năm 1944 tại Bắc Ninh trong gia đình công nông. Những trang nhật ký của ông ghi chép trung thực về chiến trường Tây Bắc và Thượng Lào  nơi ông từng chiến đấu trong những năm tháng ác liệt cuối thập niên 60.

Cuốn nhật ký bắt đầu ngày 8/3/1965 và kết thúc ngày 22/8/1968, chỉ hơn một nghìn ngày nhưng chứa đựng vô vàn chi tiết sống động: những giây phút chiến đấu giữa bom đạn, những nỗi nhớ thầm lặng của người lính trẻ, những câu chuyện đời thường được viết vội trên chính mâm pháo đang chờ giờ nổ súng.

Một trong những đoạn hồi ký gây ám ảnh nhất kể về trận đánh tại Mường Ngà ngày 31/10/1967. Khi trận địa bị máy bay địch đánh phá, trung đội phó Nguyễn Thùy đã lao lên mâm pháo thay thế đồng đội. Một quả bom bi nổ ngay trên đầu khiến mảnh đạn găm đầy người, vết thương nặng xé gãy xương sườn và xuyên qua phổi. 20 đồng đội của ông hy sinh tại chỗ. Khi một “thi thể” thứ 21 được đưa lên cáng chuẩn bị mai táng, mọi người bàng hoàng khi thấy anh vẫn còn thở. Người chiến sĩ trẻ ấy đã trở về từ ranh giới mong manh giữa sống và chết.

Sau khi điều trị, vì không đủ sức khỏe trở lại chiến trường, Nguyễn Thùy trở về học khoa Toán, Lý, Đại học Bách khoa Hà Nội rồi trở thành Bí thư Đoàn trường trong hơn một thập niên. Ông cùng sinh viên tham gia nhiều công trình lao động xã hội của Thủ đô như đắp đường Thanh niên, cải tạo sông Lừ, sông Sét, hồ Bảy Mẫu, hồ Thủ Lệ…

Là thương binh nặng, sức khỏe của ông luôn bị di chứng chiến tranh hành hạ. Năm 1993, ông phải phẫu thuật để lấy mảnh đạn khỏi đầu, nhưng đến nay vẫn còn một mảnh bom bi nằm sâu trong não. Dù vậy, ông vẫn giữ tinh thần lạc quan, tiếp tục cống hiến trong lĩnh vực giáo dục và lưu giữ ký ức chiến tranh cho thế hệ sau.

 “Ghi vội trên mâm pháo”, dày 270 trang, in khổ lớn với nhiều phụ bản ảnh màu, là một di sản quý của thời hoa lửa. Không chỉ là câu chuyện của riêng tác giả, cuốn sách còn giúp người đọc hình dung chân thực đời sống chiến đấu của lớp bộ đội cao xạ đầu tiên trong kháng chiến chống Mỹ  những người đã lặng lẽ đặt nền móng cho hòa bình hôm nay.

BH