Không dễ "khoác" danh xưng

Thời gian qua, Sở Du lịch TP Huế - đơn vị quản lý nhãn hiệu chứng nhận “Huế - Kinh đô ẩm thực” thường tổ chức các cuộc thi về ẩm thực. Qua sân chơi này, ẩm thực Huế được lan tỏa bằng những câu chuyện gắn với đất và người Cố đô.

Anh Văn Phú Nghĩa - nhà sáng lập Trầm Homestay (Du lịch Du Yên) đã đăng ký sử dụng nhãn hiệu chứng nhận “Huế - Kinh đô ẩm thực” và thường tham gia các sự kiện về ẩm thực được Huế tổ chức hàng năm.

Theo anh Nghĩa, việc sử dụng nhãn hiệu chứng nhận trong tương lai sẽ góp phần tạo thêm uy tín cho thương hiệu, đồng thời tiếp cận nhiều khách hàng. Từ đó, có thể thu hút du khách muốn có những trải nghiệm sâu sắc hay thị phần khách yêu ẩm thực đến với Huế nhiều hơn.

“Bên cạnh hiệu quả kinh doanh, chúng tôi phải đảm bảo các tiêu chí khắt khe của nhãn hiệu chứng nhận. Bởi chỉ cần một sai sót nhỏ sẽ ảnh hưởng không những đến thương hiệu mà còn là hình ảnh Huế”, anh Nghĩa cho biết.

Theo bà Trần Thị Hoài Trâm – Giám đốc Sở Du lịch TP Huế, không phải cứ bán món Huế là được cấp nhãn hiệu, mà còn phải đảm bảo từ nguồn gốc nguyên liệu đến vệ sinh an toàn thực phẩm và văn hóa ứng xử với khách hàng.

Tháng 5/2024, ẩm thực Huế chính thức có 'thẻ căn cước" riêng trên thị trường khi nhãn hiệu chứng nhận "Huế - Kinh đô ẩm thực" được bảo hộ pháp lý. Đây là bước đi chiến lược để chấm dứt thời kỳ các thương hiệu mạnh phải "đơn độc" tự vệ trước nạn xâm phạm sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, đằng sau tấm bằng danh giá là một "tấm lưới lọc" gắt gao về văn hóa ứng xử, vệ sinh an toàn và nguồn gốc nguyên liệu. Cuộc chơi lớn đã bắt đầu, nơi mà sự tự tôn trước di sản của người Huế được bảo chứng bằng pháp luật để vươn tầm quốc tế.

Tính đến nay, 6 đơn vị đầu tiên đã đăng ký sử dụng nhãn hiệu chứng nhận này. Con số tuy khiêm tốn nhưng tiên phong ưu tiên áp dụng "tấm lưới lọc" để định vị thương hiệu trong trí nhớ du khách, cho thấy sự quan tâm của doanh nghiệp, cộng đồng kinh doanh F&B đang dần thay đổi.

Sở Du lịch TP Huế liên tục triển khai kế hoạch lớn để "phủ sóng" nhãn hiệu này. Chuỗi sự kiện "Huế - Kinh đô ẩm thực" dịp 30/4 - 1/5 hay Liên hoan ẩm thực quốc tế sẽ trở thành sân chơi lớn để ẩm thực Huế khẳng định chất lượng.

Định vị ẩm thực Huế bằng sở hữu trí tuệ

Với nhãn hiệu chứng nhận “Huế - Kinh đô ẩm thực”, Sở Du lịch TP Huế đã sớm thiết lập hàng rào bảo vệ nghiêm ngặt. Với tư cách chủ sở hữu, Sở Du lịch TP Huế không chỉ dừng lại ở việc quảng bá hình ảnh mà còn ban hành đồng bộ nhiều quy chế sử dụng, quy trình cấp mới, sửa đổi và đặc biệt là cơ chế thu hồi, hủy bỏ hiệu lực đối với những cơ sở không duy trì được chất lượng.

Mỗi cơ sở muốn sở hữu tấm “thẻ căn cước” này phải được thẩm định gắt gao với bộ biểu mẫu quản lý chi tiết, từ đơn đề nghị cấp quyền đến bảng tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Đây không phải là thủ tục hành chính một chiều bởi hội đồng thẩm định sẽ trực tiếp đánh giá năng lực thực tế, ghi chép vào sổ theo dõi và giám sát tình hình sử dụng các dấu hiệu nhận diện thương hiệu.

Đặc biệt, Sở Du lịch còn đóng vai trò “nhạc trưởng” trong liên minh bảo vệ thương hiệu khi phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế TP Huế để kiểm soát an toàn thực phẩm, bắt tay với Sở Công Thương giám sát cạnh tranh lành mạnh và cùng Sở Khoa học và Công nghệ tập huấn kiến thức sở hữu trí tuệ cho các chủ thể. Phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức các sự kiện quảng bá, gắn với văn hóa bản địa và môi trường kinh doanh an toàn, lành mạnh.

Tuy nhiên, nhiều thương hiệu ẩm thực mạnh tại Huế vẫn đang "phơi mình" trước rủi ro bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đã có những trường hợp các quán ăn bị đối thủ đặt tên na ná, nhái kiểu dáng nhãn hiệu khi kinh doanh thành công, nhưng lại lúng túng và chỉ biết nuối tiếc khi đòi lại công bằng vì chưa đăng ký bảo hộ.

Sở Du lịch TP Huế cho rằng việc các cơ sở chủ động đăng ký nhãn hiệu là giải pháp tự bảo vệ.

“Các tổ chức, cá nhân cần chủ động tra cứu khả năng đăng ký, đánh giá rủi ro pháp lý, chủ động điều chỉnh nhãn hiệu nhằm tăng khả năng phân biệt, xem xét các giải pháp tiếp cận, thương lượng chuyển nhượng, giải quyết sớm rủi ro, tranh chấp tiềm ẩn trước khi đăng ký bảo hộ và đầu tư dài hạn, tránh tình trạng đầu tư lớn nhưng không đủ cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong tương lai”, lãnh đạo Sở Du lịch TP Huế gợi ý.

Nhiều người vẫn bảo, vị Huế nằm ở nỗi nhớ. Nhưng trong bối cảnh kinh tế thị trường, nỗi nhớ ấy cần được bảo vệ bằng một danh xưng pháp lý để không bị đánh tráo bởi những giá trị hời hợt. Việc xác lập nhãn hiệu chứng nhận "Huế - Kinh đô ẩm thực" là hành trình đưa tinh hoa ẩm thực từ bếp lửa dân gian vào khuôn khổ quản trị hiện đại. Đó không phải là một đích đến, mà là khởi đầu của một chiến lược dài hơi: Để mỗi thực khách khi chạm vào vị Huế là chạm vào một chuẩn mực di sản đã dược bảo chứng bằng cả tâm huyết và luật pháp.

Bảo Hòa