Sáng 20/11, tại Hà Nội, Diễn đàn kinh tế cấp cao với chủ đề “Doanh nghiệp nhà nước: Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt” đã diễn ra, đặt ra một yêu cầu cấp thiết: đổi mới toàn diện nhằm đưa khối DNNN trở thành động lực tiên phong, kiến tạo tăng trưởng mới có tính lan tỏa mạnh mẽ cho nền kinh tế quốc gia. Sự kiện do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp cùng các cơ quan nghiên cứu và tổ chức chuyên môn đồng tổ chức, với sự đồng hành của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam và Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - Công ty Cổ phần (PVFCCo), ....

Tháo gỡ "điểm nghẽn" để thực sự dẫn dắt 

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, ông Đỗ Tiến Sỹ, đã chỉ rõ ba mục tiêu hành động trọng tâm của Diễn đàn, cũng chính là ba "điểm nghẽn" cần tháo gỡ để DNNN bứt phá. Trước hết, cần đánh giá khách quan thực trạng năng lực cạnh tranh, xác định rõ điểm mạnh và những hạn chế nội tại cần khắc phục ngay lập tức, làm cơ sở thống nhất định hướng phát triển giữa doanh nghiệp, cơ quan chủ sở hữu và cơ quan quản lý.

Thứ hai, Diễn đàn tạo cơ hội để mổ xẻ các quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động của DNNN từ quản trị, đầu tư, sử dụng vốn công khai, minh bạch, đến cơ chế đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc thảo luận sâu nhằm nhận diện những bất cập, vướng mắc trong khuôn khổ pháp lý và kiến nghị hoàn thiện để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, thông thoáng hơn. Thứ ba, Diễn đàn có ý nghĩa chiến lược trong việc khẳng định và củng cố vai trò dẫn dắt của DNNN đối với toàn bộ nền kinh tế.

Ông Đỗ Tiến Sỹ nhấn mạnh, trong bối cảnh quốc gia đang quyết liệt theo đuổi các mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và chủ động tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, khu vực DNNN phải trở thành lực lượng tiên phong trong việc đổi mới công nghệ, đầu tư chiến lược, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ sang khu vực kinh tế tư nhân và nâng cao sức cạnh tranh tổng thể của đất nước.

Các chuyên gia tham dự đều thống nhất nhận định, DNNN luôn là lực lượng nòng cốt, giữ vị trí chủ lực tại nhiều ngành, lĩnh vực then chốt như năng lượng, tài chính, hạ tầng, viễn thông và logistic. Không chỉ góp phần bảo đảm các cân đối lớn, ổn định vĩ mô, an ninh năng lượng và an sinh xã hội, khối này còn đóng vai trò điều tiết thị trường quan trọng. Về quy mô, tính đến cuối năm 2024 (chưa tính 4 ngân hàng thương mại nhà nước), các DNNN đang quản lý tổng tài sản trên 4,3 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu trên 1,9 triệu tỷ đồng, đóng góp ngân sách trên 400 nghìn tỷ đồng/năm. Hiệu quả hoạt động của DNNN vì thế là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược cơ cấu lại nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Tập trung nguồn lực và hoàn thiện thể chế vốn 

Trước bối cảnh cạnh tranh và chuyển đổi số toàn cầu, yêu cầu đặt ra là DNNN cần một cuộc đại cải cách mạnh mẽ về quản trị, công nghệ và tư duy phát triển để thực sự giữ vững vai trò dẫn dắt, lan tỏa và kiến tạo tăng trưởng. Trong thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hàng loạt Nghị định, Thông tư chiến lược liên quan đến hoạt động đổi mới, từ quy định sử dụng vốn và tài sản nhà nước, cơ chế quản trị, đánh giá quản lý hiệu quả người đại diện phần vốn cho đến các quy định về cổ phần hóa, thoái vốn, và áp dụng chuẩn mực quản trị hiện đại.

Định hướng phát triển trong thời gian tới, như Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Tài chính, chia sẻ, là phải tập trung nguồn lực để phát triển một số DNNN có vai trò mở đường, dẫn dắt trong những lĩnh vực then chốt. Những doanh nghiệp này sẽ là cánh chim đầu đàn, cùng các thành phần kinh tế khác vươn lên làm chủ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Quá trình sắp xếp tinh gọn DNNN phải đi đôi với việc tăng cường đầu tư và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp có vai trò then chốt, thiết yếu. Đây là chiến lược nhằm củng cố năng lực tài chính và công nghệ cho những trụ cột kinh tế quốc gia.

Tại Diễn đàn, các chuyên gia từ Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các Viện Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp mang tính đột phá nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và vai trò dẫn dắt. Các giải pháp này nhấn mạnh vào việc đổi mới quản trị theo chuẩn mực quốc tế, hoàn thiện cơ chế giám sát chặt chẽ, thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, đặc biệt là hoàn thiện cơ chế vốn, huy động nguồn lực tài chính đa dạng, và xây dựng một thể chế đồng bộ cho toàn bộ khu vực. Mục tiêu cuối cùng là để khu vực DNNN thực sự trở thành động lực dẫn dắt tăng trưởng, là hạt nhân của đổi mới sáng tạo và là nhân tố quyết định cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của nền kinh tế Việt Nam.

BH