Được thực hiện bởi nhóm sinh viên khoa Quan hệ Công chúng và Quảng Cáo của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, dự án “Tứ Phủ Hồng Ân” đã và đang mang trong mình sứ mệnh lan tỏa truyền thống, tín ngưỡng đến gần hơn với thế hệ trẻ, gìn giữ di sản văn hóa và nét đẹp truyền thống của cha ông ta để lại. Là một phần trong chuỗi hoạt động truyền thông của sự kiện, bộ ảnh “Khăn Chầu, Áo Ngự: Mẫu Nghi Thiên Hạ” là câu chuyện về Mẫu Thượng Thiên Liễu Hạnh, mang đến thông điệp tích cực về tín ngưỡng thờ Mẫu cũng như khơi gợi niềm tự hào, ý thức của người trẻ trong việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.

Là một trong những tín ngưỡng lâu đời nhất của dân tộc ta, đóng vai trò then chốt trong đời sống tinh thần của biết bao thế hệ người con đất Việt, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ dừng lại ở phạm vi tâm linh mà còn được công nhận như một bản sắc đặc trưng của dân tộc. Nằm trong khuôn khổ dự án, bộ ảnh “Khăn Chầu, Áo Ngự: Mẫu Nghi Thiên Hạ” tái hiện tại hình ảnh Thánh Mẫu Liễu Hạnh hiển linh trong trang phục uy nghi, quyền quý. Xuyên suốt bộ ảnh, Thánh Mẫu xuất hiện cùng chiếc Khăn Chầu và Áo Ngự được chạm khắc bằng những hoạ tiết văn hóa dân gian như rồng, mây, hoa mẫu đơn,... không chỉ thể hiện nét đẹp trong văn hóa tâm linh, phẩm chất cao quý của Mẫu Liễu cũng được bộ ảnh khéo léo thể hiện và hướng đến nhằm tôn vinh bức chân dung bất diệt của Mẫu Liễu với những giá trị xưa cũ, đưa nét đẹp ấy đến gần hơn tới thế hệ trẻ.

Tương truyền, Thánh Mẫu Liễu Hạnh là con gái thứ hai của Ngọc Hoàng Thượng đế và Mẫu Thiên Hậu. Bởi lẽ vậy, trong tín ngưỡng thờ Mẫu, hình ảnh của bà luôn hiển linh trong vẻ đẹp quyền quý, uy nghiêm đi cùng chi tiết Rồng - Mây. Trong văn hóa phương Đông, chi tiết Rồng luôn thể hiện vị trí tối cao, chỉ được sử dụng dành cho các vị nắm trong tay quyền lực tối thượng. Chính bởi chi tiết Rồng, phong thái tôn nghiêm của Mẫu Liễu được tô điểm thật chi tiết, tỉ mỉ. Chi tiết Mây còn làm tổng thể trở nên hài hòa, nhờ vậy mà hình ảnh Rồng bay giữa mây trắng càng oai hùng, mãnh liệt . Đức Thánh Mẫu luôn hiển linh, luôn dõi theo từng bước chân ta đi. Hình ảnh Rồng - Mây được đặt ngay trung vị trước ngực áo cùng chỉ vàng thêu trên nền vải đỏ thẫm, đã cho thấy khí chất uy linh và cao quý của Mẫu Liễu Hạnh.

Liên kết chặt chẽ với chi tiết Rồng – Mây, họa tiết Phượng Hoàng không chỉ biểu trưng cho sự quyền quý, mà trong văn hóa dân gian, Phượng còn đại diện cho bậc Mẫu Nghi thiên hạ. So với Rồng, Phượng mang vẻ đẹp dịu dàng, nữ tính hơn, nhưng vẫn toát lên khí phách uy nghiêm của Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Mỗi đường nét trong họa tiết không chỉ tôn vinh hình ảnh Thánh Mẫu, mà còn thể hiện sự chỉn chu, tinh tế trong văn hóa hầu đồng – một nét đẹp tâm linh lâu đời của nhân dân ta.

Hình ảnh hoa mẫu đơn, hoa mai được thêu chỉ nổi trên trang phục đã cho thấy những nét đẹp dịu dàng và đằm thắm trong tín ngưỡng bên cạnh vẻ uy nghiêm, quyền quý. Không chỉ là nét tinh tế chấm phá lên trang phục tôn nghiêm, từng loài hoa còn thể hiện ý nghĩa đặc biệt, khẳng định vị trí Thánh Mẫu trong văn hóa và trong lòng người con Việt.

Bên cạnh sự chỉn chu trong từng chi tiết trang phục, bối cảnh, sự hài hòa và thống nhất giữa các chi tiết ấy càng được tôn vinh trong khung hình toàn cảnh của bộ sắc phục. Không chỉ dừng lại ở sự cầu toàn trong chi tiết trang phục, chính sự cẩn thận và tỉ mỉ đó đã thể hiện được góc cạnh của Mẫu Liễu Hạnh - người tượng trưng cho những nét hài hòa, viên mãn trong tín ngưỡng tâm linh. Cùng cốt cách thanh cao nhưng không kém phần dịu dàng, mềm mại, Thánh Mẫu như người đại diện cho chính những phẩm chất, đức hạnh cao quý đó.

Bộ ảnh “Khăn Chầu, Áo Ngự: Mẫu Nghi Thiên Hạ” chính là góc nhìn mới mẻ của giới trẻ khi tiếp cận với những giá trị văn hóa truyền thống. Thông qua bộ ảnh, hình ảnh Thánh Mẫu hiển linh không chỉ khẳng định được giá trị tâm linh - văn hóa - lịch sử của người phụ nữ, mà còn truyền tải được nét đẹp văn hóa độc đáo, đậm đà bản sắc trong không gian tín ngưỡng linh thiêng. Là một phần của dự án “Tứ Phủ Hồng Ân”, bộ ảnh “Khăn Chầu, Áo Ngự: Mẫu Nghi Thiên Hạ” cùng sự kiện triển lãm trưng bày và các hoạt động trải nghiệm hứa hẹn sẽ là điểm đến cho những bạn trẻ mong muốn tìm hiểu nhiều hơn về khía cạnh văn hóa truyền thống của dân tộc.

Phạm Đặng Phương Linh