Đây là hoạt động ý nghĩa nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), diễn ra từ nay đến hết ngày 2/9/2026 tại địa chỉ số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, Hà Nội. Sự kiện mở ra không gian lưu trữ sống động, không chỉ tái hiện một thời tuổi trẻ cống hiến vì độc lập dân tộc mà còn lan tỏa giá trị nhân văn của công tác lưu trữ trong hành trình tri ân, tìm kiếm và đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước cho biết, hiện có hơn 72.000 hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B thuộc 89 tỉnh, thành phố (theo địa giới hành chính các thời kỳ giai đoạn 1945 - 1975) đang được gìn giữ nghiêm ngặt tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Tại không gian trưng bày lần này, ban tổ chức giới thiệu đến công chúng hơn 100 tài liệu, hình ảnh và kỷ vật gốc quý giá như đơn tình nguyện, nhật ký, thư từ, ảnh gia đình của các cán bộ trước ngày lên đường. Đáng chú ý, bên cạnh khối tài liệu trong nước và tư liệu do các gia đình hiến tặng, triển lãm còn giới thiệu một số hình ảnh, tài liệu tiêu biểu được khai thác từ nguồn tư liệu của Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ thuộc Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ). Nhiều hồ sơ, kỷ vật của các văn nghệ sĩ, trí thức nổi tiếng như Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Quang Sáng, Phan Huỳnh Điểu, Đặng Thùy Trâm, Lê Anh Xuân, Dương Thị Xuân Quý... cũng được trang trọng giới thiệu dịp này.

Song song với việc tái hiện ký ức, trưng bày còn làm nổi bật những kết quả bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Thông qua việc đối chiếu, kết nối thông tin từ các hồ sơ lưu trữ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để xác minh danh tính, tìm kiếm thân nhân và trao trả kỷ vật cho nhiều gia đình. Những trang tài liệu nhuốm màu thời gian giờ đây đã trở thành điểm tựa pháp lý và tinh thần quan trọng phục vụ công tác đền ơn đáp nghĩa. Đặc biệt, để tối ưu hóa trải nghiệm cho công chúng, ban tổ chức đã bố trí hệ thống tra cứu điện tử ngay tại không gian triển lãm. Thân nhân liệt sĩ, người có công và các nhà nghiên cứu có thể trực tiếp tra cứu hồ sơ cán bộ đi B một cách nhanh chóng và thuận tiện. Đây là minh chứng rõ nét cho việc ứng dụng chuyển đổi số trong phát huy giá trị tài liệu lưu trữ phục vụ xã hội.

Đến tham dự và chia sẻ tại sự kiện, ông Phạm Quang Nghị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội  một cán bộ đi B có hồ sơ đang được lưu giữ  đã bày tỏ sự xúc động sâu sắc khi được nhìn lại những kỷ vật của bản thân sau hơn nửa thế kỷ. Ông chia sẻ, trước ngày lên đường ra trận, những giấy tờ cá nhân quý giá như bằng tốt nghiệp hay giấy chứng nhận đoàn viên đều được gửi lại cơ quan, nhà trường mà không ai dám chắc có ngày nhận lại. Sự vẹn nguyên của những kỷ vật này sau hơn 50 năm là minh chứng cho sự nâng niu, gìn giữ trách nhiệm của Nhà nước đối với một thế hệ đã đặt Tổ quốc lên trên hết. Trong không khí cả nước hướng về ngày thương binh liệt sĩ, "Thanh xuân gửi lại" không chỉ là một cuộc gặp gỡ xúc động với lịch sử, mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" cho thế hệ hôm nay.

PV