Từ áp lực thực tiễn đến tư duy quản trị chủ động

Thực tế hiện nay cho thấy, dù chưa có hành lang pháp lý hoàn chỉnh, các giao dịch tài sản số của người Việt vẫn diễn ra sôi động trên các nền tảng quốc tế. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc quản lý dòng tiền, phòng chống rửa tiền mà còn khiến Nhà nước thất thu thuế và người đầu tư thiếu đi sự bảo vệ cần thiết. Trước thực trạng đó, các chuyên gia tại hội thảo “Hợp tác ba nhà trong phát triển tài sản mã hóa và thúc đẩy thị trường công nghệ" thống nhất rằng việc thiết lập một cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết.

PGS.TS. Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (KH&CN), nhận định tài sản mã hóa với quy mô hàng nghìn tỷ USD toàn cầu đang mở ra cơ hội khổng lồ cho việc token hóa tài sản thực (RWA), từ bất động sản, trái phiếu cho đến quyền sở hữu trí tuệ và kết quả nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, khoảng trống lớn nhất tại Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở văn bản chính sách mà còn ở cơ chế phối hợp giữa “ba nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp. Nếu không có một "phòng thí nghiệm chính sách" để các bên cùng vận hành, chia sẻ rủi ro và nguồn lực, các ý tưởng đổi mới sáng tạo sẽ khó có thể bứt phá thành động lực tăng trưởng thực thụ.

Sandbox: "Bộ lọc" công nghệ và niềm tin

Việc thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP được xem là bước đi chiến lược nhằm chuyển xoay cục diện. Theo ông Nghiêm Minh Hoàng, Chuyên gia ứng dụng Fintech, sandbox không phải là đích đến cuối cùng mà là một quá trình kiểm chứng thực tế kéo dài 5 năm. Thông qua đó, cơ quan quản lý có thể quan sát cách thức vận hành của công nghệ blockchain, đánh giá điều kiện giao dịch và nghĩa vụ minh bạch thông tin trước khi ban hành luật chính thức.

Ở góc độ địa phương, Đà Nẵng đang nổi lên như một hình mẫu tiềm năng với đề xuất hạ tầng tài chính số DDAPI. Việc thử nghiệm tại một không gian hẹp giúp cơ quan quản lý "nhìn thấy" được dòng chảy của công nghệ, từ đó xây dựng các ranh giới rõ ràng về dữ liệu và trách nhiệm. Đối với doanh nghiệp, cơ chế này đóng vai trò như một bộ lọc khắt khe, chỉ những đơn vị đủ năng lực về công nghệ, quản trị rủi ro và cam kết minh bạch mới có thể trụ vững và phát triển bền vững trên thị trường.

Kiến tạo thị trường tài sản số minh bạch

Hợp tác “ba nhà” trong lĩnh vực tài sản mã hóa không chỉ dừng lại ở việc giải quyết các bài toán kỹ thuật hay pháp lý đơn thuần, mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là tài chính công và vị thế quốc gia. Khi các giao dịch được đưa vào khuôn khổ trong nước, Nhà nước không chỉ kiểm soát tốt hơn các rủi ro tài chính mà còn có cơ sở để xây dựng chính sách thuế, phí, tạo nguồn thu mới cho ngân sách từ nền kinh tế số.

Sự đồng thuận tại hội thảo mở ra triển vọng về một hệ sinh thái tài sản số đa dạng, nơi không chỉ có các loại tiền mã hóa phổ biến mà còn là sự số hóa các tài sản công, dữ liệu khoa học và tài sản trí tuệ. Đây chính là chìa khóa để Việt Nam không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ toàn cầu. Những kết quả thảo luận này sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ KH&CN tham vấn, xây dựng những chuẩn mực quốc gia đầu tiên, đưa tài sản mã hóa trở thành một trụ cột minh bạch và bền vững, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong tương lai gần.

Hương Mi