Văn bản này hợp nhất Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan với những nội dung sửa đổi, bổ sung theo Nghị định số 116/2026/NĐ-CP ngày 02/4/2026 và Nghị định số 134/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026.

Làm rõ sự đóng góp của con người đối với sản phẩm có sử dụng AI

Theo Điều 5a, quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng được tạo ra có sử dụng AI chỉ phát sinh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định. Con người phải có đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo, định hình hoặc thực hiện; chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của đối tượng được tạo ra; đồng thời không gây phương hại đến quyền tác giả, quyền liên quan đối với các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào.

Sự đóng góp của con người có thể thể hiện ở việc cung cấp dữ liệu đầu vào, thiết lập câu lệnh điều khiển hệ thống AI, đánh giá, lựa chọn và chỉnh sửa kết quả; lựa chọn, sắp xếp nội dung, hình thức thể hiện hoặc đưa ra các quyết định thể hiện ý đồ nghệ thuật, thẩm mỹ, kỹ năng chuyên môn. Người thực hiện quyết định kết quả cuối cùng, bảo đảm kết quả phản ánh ý tưởng của mình thay vì sự sắp đặt ngẫu nhiên hoặc tự động của thuật toán.

Người sáng tạo tác phẩm đáp ứng các điều kiện này được xác định là tác giả của tác phẩm có sử dụng AI. Khi yêu cầu bảo vệ quyền, người sáng tạo, định hình hoặc thực hiện đối tượng phải chứng minh phần việc của mình và kê khai trung thực việc sử dụng AI nếu cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Tài liệu chứng minh có thể gồm dữ liệu đầu vào, bản thảo, các bản chỉnh sửa, lịch sử câu lệnh, dữ liệu tương tác hoặc tài liệu mô tả quá trình sáng tạo. Trường hợp sản phẩm hoàn toàn do AI tạo ra hoặc không đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định thì không làm phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Quy định điều kiện sử dụng dữ liệu được bảo hộ cho hệ thống AI

Đối với văn bản và dữ liệu là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan, Điều 37a quy định việc sử dụng phải dựa trên nguồn được công bố hợp pháp, được tiếp cận bằng hành vi hợp pháp và không hủy bỏ hoặc làm vô hiệu biện pháp công nghệ bảo vệ quyền.

Việc sử dụng theo quy định tại điều này chỉ nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, huấn luyện hệ thống AI và không nhằm mục đích thương mại. Hoạt động đó không được mâu thuẫn với việc khai thác bình thường văn bản, dữ liệu được bảo hộ hoặc gây thiệt hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền. Kết quả đầu ra của hệ thống AI cũng không được thay thế thị trường tiêu thụ, khai thác bình thường đối tượng được bảo hộ hoặc tạo ra cạnh tranh không lành mạnh.

Văn bản quy định tác giả, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan có quyền bảo lưu, không cho phép sử dụng văn bản và dữ liệu được bảo hộ của mình cho các mục đích nêu trên. Tuy nhiên, quyền bảo lưu này không áp dụng nếu việc sử dụng đáp ứng đầy đủ các điều kiện tại Điều 37a.

Tổ chức, cá nhân sử dụng văn bản, dữ liệu có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ kỹ thuật, dữ liệu huấn luyện, dữ liệu sử dụng và sẵn sàng cung cấp thông tin khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Trường hợp sử dụng văn bản, dữ liệu được bảo hộ để huấn luyện hệ thống AI rồi khai thác thương mại, tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền kể từ khi sử dụng theo quy định của pháp luật.

Cập nhật quy định về cơ sở dữ liệu và đăng ký quyền

Văn bản hợp nhất bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quyền tác giả, quyền liên quan. Cơ sở dữ liệu này tập hợp thông tin về việc cấp, cấp lại, cấp đổi, hủy bỏ hiệu lực giấy chứng nhận đăng ký; tổ chức quản lý tập thể, tổ chức dịch vụ đại diện, hoạt động giám định và các thông tin liên quan khác. Việc xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu phải bảo đảm thống nhất, công khai, minh bạch, chia sẻ và kết nối với các cơ sở dữ liệu có liên quan, đồng thời tuân thủ quy định về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và tiếp cận thông tin.

Đối với hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, trường hợp có sử dụng AI để sáng tạo tác phẩm, định hình hoặc thực hiện cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng phải có văn bản cam đoan của người trực tiếp sáng tạo, định hình hoặc thực hiện và mô tả việc sử dụng AI trong quá trình đó.

Về thời hạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền rà soát, phân loại, xem xét tính hợp lệ của hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan trong thời hạn 22 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ. Nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền thông báo để tổ chức, cá nhân sửa đổi, bổ sung. Trường hợp hồ sơ hợp lệ, thời hạn cấp giấy chứng nhận là 15 ngày làm việc theo quy định tại Điều 39. Hồ sơ có thể được nộp qua cổng dịch vụ công trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan dưới dạng bản điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy./.

CTTĐT Bộ VHTT&DL