Hiện nay có gần 20 nhãn hiệu sữa của nhiều đơn vị đang cung cấp trong bữa ăn trường học tại Hà Nội, phần lớn sản phẩm chỉ cần doanh nghiệp tự công bố chất lượng, công tác hậu kiểm chưa chặt chẽ đang đặt ra câu hỏi lớn về mức độ an toàn đối với học sinh.

Vụ triệt phá đường dây sản xuất hơn 570 nhãn hiệu sữa giả trên toàn quốc gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về chất lượng sữa trong trường học.  

Hàng triệu học sinh Hà Nội tiêu thụ mỗi em từ 1-2 hộp sữa/ngày tại trường. Một sai sót nhỏ trong kiểm soát chất lượng có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính, rối loạn tiêu hóa, hoặc ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của học sinh.  

Nguy cơ càng nghiêm trọng khi quy trình kiểm soát hiện tại tồn tại nhiều bất cập. Phần lớn sản phẩm chỉ cần doanh nghiệp tự công bố chất lượng, trong khi chỉ một số dòng sữa đặc biệt phải kiểm định bắt buộc.  

Công tác hậu kiểm chủ yếu tập trung vào chỉ tiêu an toàn vệ sinh như vi sinh vật hay kim loại nặng, thiếu đánh giá sâu về giá trị dinh dưỡng và nguồn nguyên liệu. Những sự cố trong quá khứ càng làm rõ hạn chế này. Vụ ngộ độc sữa tại Thái Nguyên năm 2019 hay việc tạm dừng phát sữa tại 44 trường ở Hoài Đức năm 2024 sau khi phụ huynh phát hiện sữa chua bất thường đều chỉ được phát hiện nhờ phản ánh từ người tiêu dùng, thay vì kiểm tra chủ động từ nhà trường hay cơ quan chức năng.  

Trách nhiệm giám sát hiện bị phân tán giữa các sở, ngành, dù chưa có bằng chứng xác nhận sữa giả đã xuất hiện trong trường học Hà Nội, quy mô tiêu thụ lớn và sự đa dạng của nhãn hiệu khiến trường học trở thành nguy cơ báo động. 

Trẻ em là nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất, và sữa, một sản phẩm được xem là nguồn dinh dưỡng thiết yếu, cần được kiểm soát với tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất. Tuy nhiên, nhiều trường học vẫn phụ thuộc vào nhà cung cấp.

Công tác hậu kiểm của cơ quan chức năng cũng bị giới hạn bởi nguồn lực, khiến số lượng mẫu kiểm tra chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với lượng sữa tiêu thụ. Trước nguy cơ hiện hữu, các bên liên quan cần hành động quyết liệt. Phụ huynh được khuyến cáo chủ động tìm hiểu thông tin về sản phẩm sữa con em sử dụng, hướng dẫn trẻ nhận biết dấu hiệu bất thường ở sữa như màu, mùi, vị. Nhà trường cần hợp tác, lựa chọn các đơn vị sản xuất uy tín, xét nghiệm định kỳ, và công khai minh bạch thông tin đến phụ huynh.  

Các cơ quan ban ngành cần phối hợp thanh tra, kiểm tra toàn diện các nhãn hiệu sữa trong trường học, bao gồm kiểm nghiệm an toàn, dinh dưỡng, truy xuất nguồn gốc và đánh giá năng lực nhà cung cấp. Quy trình kiểm định định kỳ bắt buộc cần được áp dụng, thay vì chỉ dựa vào tự công bố. Các đợt thanh tra đột xuất và xử lý nghiêm vi phạm cũng cần được đẩy mạnh theo tinh thần Công điện 40/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ mới ban hành.  

Một hộp sữa nhỏ có thể mang lại dinh dưỡng thiết yếu cho học sinh, nhưng nếu không được kiểm soát chặt chẽ, nó cũng có thể trở thành nguồn nguy hiểm âm thầm, lâu dài.  

Vụ triệt phá đường dây sữa giả là hồi chuông cảnh báo, và thời điểm để hành động là ngay bây giờ. Cơ quan chức năng, nhà trường và phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ để dựng lên một “tấm lá chắn” bảo vệ học sinh trước nguy cơ sữa kém chất lượng sử dụng trong trường học. 

Dương Thái