Hội thảo quy tụ gần 200 đại biểu bao gồm các chuyên gia, nhà quản lý, đại diện vườn ươm và doanh nghiệp khởi nghiệp từ khắp cả nước, vườn ươm của các trường đại học, các quỹ đầu tư, mentor chuyên gia và các startup. Sự kiện cung cấp cái nhìn đa chiều, đánh giá về hiện trạng tồn đọng, các khó khăn rào cản về pháp lý và thực tiễn hoạt động các mô hình vườn ươm, xác định xu thế vận hành hệ sinh thái khởi nghiệp trong tương lại một cách hiệu quả dưới sự đồng hành kiến tạo của chính phủ theo chủ 4 trụ cột chiến lược mới của nhà nước theo Nghị quyết 57, 68, 66, 193.

Vướng mắc hệ sinh thái vườn ươm tại Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo, Ông Nguyễn Duy Dũng - Trưởng phòng Ươm tạo công nghệ - Trung tâm Ươm tạo công nghệ, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, chia sẻ: “Hiện nay chưa có mô hình liên kết vườn ươm trên phạm vi cả nước điều mà các hệ sinh thái quốc tế đang làm. Chính vì điều đó, một hệ sinh thái liên kết trực tuyến ra đời là sự cần thiết phù hợp với bối cảnh hiện nay về thúc đẩy mạng lưới liên kết vườn ươm tạo ra một sức mạnh đồng nhất tiến bộ đưa Việt Nam trở thành trung tâm trong khu vực”.

Trong bối cảnh hiện nay, nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy chưa thể thương mại hóa vì thiếu sự cầu nối, có nhiều mentor, quỹ đầu tư nhưng cơ sở vật chất hoạt động riêng lẻ và độc lập, không tạo hiệu ứng cộng hưởng lại thành 1 hệ sinh thái nhất định.                                                                          

Tại Việt Nam vào năm 2024 các vườn ươm hoạt động phân tán, dữ liệu rời rạc, thiếu liên thông, tỷ lệ DNKNST thành công <5%. Giá trị nền kinh tế số 36 tỷ USD (chiếm 18,3% GDP), doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có khoảng 4 nghìn, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm, 35 tổ chức thúc đẩy kinh doanh, 20 trung tâm khởi nghiệp sáng tạo. hiện, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam đang giữ vị thế 56/100 quốc gia. Hơn nữa, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh lọt vào top 200 thành phố khởi nghiệp sáng tạo trên toàn cầu.

Được biết, rơi vào khoảng 15 nền tảng gọi vốn cộng đồng đang hoạt động tại Việt Nam bao gồm các tên tuổi như Thiện Nguyện, BHO Pad, Co-Founder, Clever Launch, BeeKrowd,… Nhưng thực tế cho thấy vẫn chưa có đơn vị dẫn đầu rõ rệt, các chính sách khởi nghiệp còn phân mảnh thiếu nhất quán giữa trung ương, địa phương Racxn - Q1/2025. Hơn nữa, Nhà nước chưa có hệ thống dữ liệu tập trung quốc gia để phân tích giám sát và ra quyết định chính sách.

Sự lỗi thời trước đây của các văn bản pháp lý chưa hiệu quả về Nghị định 38/2018, 210/2025 (đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa KNST) và Nghị định 80/2021 được quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ 2017 cùng với thông tư 01/2018, 07/2020. Qua những nghị định có thể thấy rằng chưa hỗ trợ nhiều cho startup.

Ngoài lỗi thời về văn bản thì thực trạng triển khai vẫn chưa đồng bộ như thủ tục thành lập, vận hành quỹ vẫn yêu cầu nhiều bước, việc giới hạn nhà đầu tư và quy trình báo cáo làm giảm tính linh hoạt ảnh hưởng nghiêm trọng đến tốc độ huy động vốn. Chưa có cơ sở dữ liệu tập trung về startup để phục vụ giám sát và ra quyết định chính sách, ươm tạo chưa áp dụng đồng bộ.

Giải pháp giúp các doanh nghiệp tìm hướng đi mới

Nói về những giải pháp xây dựng mạng lưới trực tuyến liên kết vườm ươm doanh nghiệp, ông Bùi Minh Tuấn – Chủ tịch Vườn ươm Doanh nghiệp trẻ Yesi, chia sẽ: “Trước tiên, phải nắm bắt dữ liệu trên toàn quốc ở từng lĩnh vực, khu vực địa lý khác nhau. Chú trọng việc phát triển ươm tạo các công nghệ lõi. Hơn nữa, hỗ trợ nhà nước báo cáo dữ liệu dựa trên số liệu xác thực 1 cách nhanh gọn và đầy đủ”.

Về phía gốc độ cơ chế vận hành startup phải có cơ chế thông thoáng trong việc đầu tư lưu thông dòng vốn, có các mentor hỗ trợ (điều 41, điều 57 luật KHCN và ĐMST cũng quy định về việc Tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho DNKNST và các nhà đầu tư, chuyên gia hỗ trợ DNKNST). Vườn ươm được ưu tiên truyền thông sẽ được tiếp cận với các nguồn lực trong và ngoài nước.

Áp dụng những công nghệ AI, Blockchain, Web3, dữ liệu mở, hệ thống KPI chuẩn hóa để vận hành và đánh giá hiệu quả nền tảng. Mục tiêu đặt ra đạt chuẩn hóa quy trình, minh bạch dữ liệu và đặc biệt nhấn mạnh việc nâng tỷ lệ DNKNST thành công từ dưới 5% lên mức 10–15%. Tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về các DNKNST, vườn ươm, quỹ đầu tư, mentor. Bên cạnh đó, chuẩn hóa quy trình thu thập dành cho liên thông và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Cho phép tra cứu theo dõi hiệu quả và hỗ trợ hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu xác thực.

Song song đó, cung cấp dịch vụ pháp lý như đăng ký sở hữu trí tuệ, hợp đồng, thuế, kế toán,... Hỗ trợ tích cực cho nhân sự, đào tạo kỹ năng quản trị, marketing. Kết nối startup với khách hàng tiềm năng và đối tác trong ngoài nước tạo điều kiện cho việc dễ dàng quản lý. Xây dựng các không gian trực tuyến để chuyên gia tham gia huấn luyện, cố vấn, kết nối thành hệ sinh thái hệ thống tự động kết nối startup và mentor.

Với các chính sách hỗ trợ đã được điều chỉnh và có hiệu lực theo Nghị định 88/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn NQ 193/2025/QH15, tập trung vào cơ chế quản lý và triển khai nhiệm vụ khoa học công nghệ. Sớm triển khai thương mại hóa kết quả nghiên cứu thử nghiệm sandbox cho mô hình công nghệ mới.

Cùng với, Nghị định 210/2025/NĐ-CP: Sửa đổi NĐ 38/2018 bao gồm mở rộng công cụ đầu tư công cụ chuyển đổi, quyền mua cổ phần, mở rộng tài sản góp vốn với quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật; quy định rõ hơn về thành lập, quản lý, giải thể quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo tăng cường báo cáo giám sát để minh bạch hoạt động quỹ

Đặc biệt, xây dựng chính sách trong tương lai từ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ nói chung sẽ dần có các chính sách cụ thể cho từng mắt xích có trong hệ sinh thái (vườn ươm, startup theo giai đoạn, quỹ đầu tư). Kết hợp ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính minh bạch hơn, thừa nhận sở hữu trí tuệ, dữ liệu là tài sản góp vốn giúp tăng cơ chế khoán chi theo sản phẩm đầu ra.

Cùng với đó, nới lỏng tỷ lệ sở hữu NĐT nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ, sẽ siết chặt quản lý dữ liệu an ninh mạng, việc dùng sandbox làm công cụ trung tâm cho thử nghiệm mô hình mới trong phạm vi giới hạn. Dự kiến, đến năm 2030 sàn Giao dịch Công nghệ Hà Nội kết nối sẽ tăng ≥ 20 quỹ đầu tư công nghệ, ≥ 100 viện/trường và ≥ 500 doanh nghiệp tham gia hệ sinh thái.

 Tuấn Quang