Thành phố Hải Phòng sau hợp nhất bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn mình trở thành siêu đô thị hiện đại, giàu bản sắc biển. Không gian đô thị được mở rộng, hạ tầng đồng bộ hơn, chất lượng sống của người dân ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng để thành phố Cảng khẳng định vai trò cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.

Không gian rộng mở, hiện đại

Sau gần 20 năm bôn ba ở nước ngoài, năm nay ông Nguyễn Văn Khải (68 tuổi) ở phường Thủy Nguyên mới có dịp về quê đón Tết. Ngồi trên xe, ông Khải lặng lẽ quan sát cuộc sống của thành phố qua cửa kính, thỉnh thoảng chỉ tay về phía những tòa nhà mới mọc cho biết: “Ngày trước ở đây toàn nhà mái tôn lụp xụp và kho bãi, giờ khác quá!”. Khi xe đi qua cầu Hoàng Văn Thụ, khu đô thị Bắc sông Cấm hiện ra trước mắt với diện mạo hiện đại khiến một người xa quê lâu năm như ông Khải không khỏi bất ngờ bởi sự thay đổi nhanh chóng của đô thị Hải Phòng. Hình ảnh thành phố chỉ có “4 cống, 3 cầu, 5 cửa ô” từng in đậm trong tâm trí bao thế hệ nay đã hoàn toàn đổi khác.

Hải Phòng là một trong những đô thị hình thành sớm của cả nước, mang dấu ấn rõ nét từ thời Pháp thuộc. Trải qua thăng trầm lịch sử, chịu ảnh hưởng của chiến tranh và những hạn chế kéo dài trong công tác quản lý quy hoạch, đô thị Hải Phòng có thời gian chìm trong “giấc ngủ đông”. Từ khi Nghị quyết số 32-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa 9), tiếp đó là Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa 12) được triển khai, Hải Phòng bứt phá mạnh mẽ, diện mạo đô thị nhiều thay đổi.

Hải Phòng từng bước khẳng định vai trò đô thị trung tâm cấp quốc gia, phát triển theo hướng xanh, văn minh và hiện đại với những không gian đô thị mới vươn dần ra phía biển. Bước ngoặt hợp nhất thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương vào năm 2025 mở ra giai đoạn phát triển mới cho thành phố.

Đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng khẳng định, hợp nhất thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương là “thời cơ lịch sử” để định vị tầm vóc siêu đô thị hiện đại. Sau hợp nhất, không gian thành phố Hải Phòng mở rộng gần gấp đôi, đạt gần 3.200 km², dân số hơn 4,6 triệu người, quy mô kinh tế đứng thứ ba cả nước. Dư địa phát triển rộng lớn ấy tạo thế và lực mới để thành phố tổ chức lại toàn bộ không gian đô thị.

Đồng chí Nguyễn Thành Hưng, Giám đốc Sở Xây dựng nhận định: “Không gian hợp nhất cho phép thành phố xây dựng mô hình đô thị phù hợp với quy mô mới. Phía Đông thành phố có tỷ lệ đô thị hóa gần 69%. Khu vực phía Tây phát triển theo mô hình đô thị xanh, thông minh, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ, tỷ lệ đô thị hóa đạt 45%. Đây là động lực để thành phố xây dựng siêu đô thị lớn thứ ba của cả nước”.

Đô thị đáng sống

Dõi theo sự thay đổi từng ngày của đô thị thành phố Cảng, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Hải Phòng Võ Quốc Thái ví đô thị như một bức tranh lớn có phần lõi ở trung tâm. Phần lõi ấy giống như một đài hoa, từ đó các cánh hoa tỏa ra chính là những trục đô thị được mở rộng. “Mỗi cánh hoa mang một điểm nhấn kiến trúc, một đặc trưng riêng, tạo nên sự đa dạng trong tổng thể. Đô thị nào có nhiều trục mở rộng thì giống như bông hoa có nhiều cánh. Quy hoạch càng tốt thì “bông hoa đô thị” ấy càng bền vững và rực rỡ sắc hương. Đô thị đáng sống cần cho người dân được hưởng những hương sắc ấy. Thành phố Hải Phòng đang thực hiện mục tiêu này”

Mở rộng không gian đô thị hiện đại, văn minh, nhưng thành phố vẫn luôn nỗ lực gìn giữ bản sắc văn hóa của thành phố miền cửa biển, nơi chất lượng sống của người dân trở thành thước đo quan trọng của mọi quyết sách phát triển. Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 cho thấy rõ điều đó.

Chủ tịch UBND phường Ngô Quyền Nguyễn Quốc Thái cho biết, việc thành phố kiên trì thực hiện quy hoạch bài bản trong nhiều năm qua đã tạo nền tảng quan trọng để các phường trung tâm phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Quy hoạch không chỉ là mở rộng không gian mà còn là sắp xếp lại đô thị theo hướng gọn gàng hơn, đồng thời gìn giữ dấu ấn đô thị cảng biển đặc trưng. Người dân cảm nhận rõ sự thay đổi khi hạ tầng được chỉnh trang đồng bộ, môi trường sống ngày càng cải thiện.

Hạ tầng kỹ thuật đô thị cũng được đầu tư theo hướng thân thiện và bền vững với những mảng xanh trên các tuyến phố, thêm bãi đỗ xe công cộng ở nơi đông dân cư cùng phương tiện sạch trên những trục giao thông chính. Các giải pháp thoát nước, chống ngập được triển khai đồng bộ, giúp đô thị thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Ở lĩnh vực nhà ở, thành phố phát triển nhiều khu đô thị mới có hạ tầng hoàn chỉnh, đồng thời đẩy mạnh nhà ở xã hội để người dân có cơ hội an cư trong điều kiện tốt hơn. Những chung cư cũ, xuống cấp dần được di dời để tái thiết, mang lại diện mạo đô thị hiện đại, văn minh, một đô thị đáng sống.

Tại kỳ họp thường lệ cuối năm 2025, HĐND thành phố thông qua nhiệm vụ về việc lập Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Mục tiêu đến năm 2030, Hải Phòng trở thành trung tâm du lịch biển, văn hóa và di sản của khu vực; đồng thời là đô thị cảng công nghiệp hiện đại, sinh thái và đáng sống, tiên phong trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đến năm 2050, thành phố hướng tới vị thế một trong những cực tăng trưởng chính của quốc gia, trung tâm công nghiệp, logistics và cảng biển quốc tế hàng đầu Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2075, Hải Phòng phấn đấu trở thành đô thị biển có sức cạnh tranh với các trung tâm ven biển châu Á, là đô thị kiểu mẫu về quản trị không gian và phát triển hài hòa giữa con người - tự nhiên - công nghệ. 

Hải Minh