Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA) đã chính thức hủy bỏ quy định "0% AI", chính sách từng yêu cầu nhạc sĩ cam kết tác phẩm không có bất kỳ sự tham gia nào của trí tuệ nhân tạo (AI) mới được đăng ký bản quyền và nhận tiền bản quyền.

Theo quy định sửa đổi có hiệu lực từ ngày 3/8, các ca khúc được AI hỗ trợ vẫn có thể đăng ký nếu tác giả là con người đóng vai trò đáng kể và chủ đạo trong quá trình viết lời, sáng tác hoặc phối khí.

Ngược lại, những tác phẩm được tạo hoàn toàn bằng câu lệnh (text prompt) mà không có đóng góp sáng tạo thực chất của con người vẫn không đủ điều kiện được đăng ký.

KOMCA cho biết mục tiêu của lần sửa đổi này là "chính thức công nhận các hình thức sáng tạo có AI hỗ trợ, đồng thời bảo vệ quyền lợi của những người sáng tạo là con người".

Theo hiệp hội, đây là bộ tiêu chuẩn rõ ràng đầu tiên của Hàn Quốc về việc đăng ký các tác phẩm âm nhạc có AI hỗ trợ trong khuôn khổ luật bản quyền hiện hành.

Theo cơ chế mới, người đăng ký tác phẩm có AI hỗ trợ phải khai báo đầy đủ công cụ AI đã sử dụng, giải thích AI được áp dụng ở những công đoạn nào và cam kết tính chính xác của toàn bộ thông tin cung cấp.

KOMCA cũng có quyền yêu cầu các tài liệu chứng minh mức độ đóng góp của con người, gồm tệp dự án trên phần mềm sản xuất âm nhạc (DAW), lịch sử chỉnh sửa và cả bản ghi các câu lệnh (prompt) đã sử dụng.

Nếu sau đó cơ quan này phát hiện tác phẩm thực chất được AI tạo hoàn toàn hoặc hồ sơ đăng ký có thông tin sai lệch, người đăng ký sẽ phải đối mặt với nhiều biện pháp xử lý.

Các chế tài bao gồm tạm dừng chi trả tiền bản quyền, hoàn trả toàn bộ khoản bản quyền đã nhận và chấm dứt thỏa thuận ủy thác với KOMCA.

Đối với hành vi gian dối có chủ ý, mức phạt có thể lên tới gấp ba lần số tiền bản quyền đã nhận không đúng quy định.

Động thái của KOMCA diễn ra trong bối cảnh ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu cũng đang xây dựng các nguyên tắc mới đối với AI.

Trước đó, ngày 30/7, Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) đã ban hành bộ nguyên tắc xác định điều kiện để các bản ghi âm được phát triển với sự hỗ trợ của AI có thể xuất hiện trên các bảng xếp hạng âm nhạc chính thức.

Theo IFPI, một bản ghi âm có AI hỗ trợ chỉ đủ điều kiện nếu đáp ứng đồng thời ba tiêu chí: dịch vụ AI được sử dụng là hợp pháp và được cấp phép phù hợp; tác phẩm được tạo ra chủ yếu bởi con người; và không có dấu hiệu thao túng lượt nghe hoặc kết quả xếp hạng.

Việc Hàn Quốc chuyển từ mô hình cấm tuyệt đối sang cơ chế minh bạch thông qua khai báo được đánh giá là bước đi đáng chú ý trong nỗ lực cân bằng giữa việc khuyến khích đổi mới sáng tạo bằng AI và bảo đảm quyền tác giả của con người trong lĩnh vực âm nhạc.    

Nguyễn Khang