Trước diễn biến phức tạp này, ngành hải quan đang tăng cường các biện pháp kiểm tra, giám sát để ngăn chặn các hoạt động phi pháp, không để Việt Nam trở thành điểm trung chuyển cho hàng lậu quốc tế.

Trong thời gian gần đây, lực lượng Hải quan đã liên tiếp phát hiện nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng tại các cửa khẩu và cảng biển trọng điểm.

Tại cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh), một lô hàng quá cảnh đi Campuchia của một doanh nghiệp đã bị phát hiện nhiều sai phạm. Chỉ 2/11 mục hàng phù hợp khai báo, 9 mục còn lại có sai lệch về số lượng, và đặc biệt, có thêm 25 mục hàng không khai báo, trong đó bao gồm sản phẩm gắn nhãn “Made in Vietnam” và hàng hóa nghi vấn vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) như dép Crocs, áo thun Chanel, Dior, Loewe giả mạo.

Tương tự, tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), một lô hàng quá cảnh từ Trung Quốc đi Lào cũng bị chặn đứng khi phát hiện gần 5.000 sản phẩm thời trang có dấu hiệu vi phạm SHTT và gắn nhãn “Made in Vietnam” sai quy định. Đáng chú ý, chỉ 2/35 mục hàng khớp với khai báo, còn lại là sai số lượng, không rõ xuất xứ, hoặc khai sai tên hàng, nhãn hiệu. Hơn 91 mục hàng hoàn toàn không được khai báo hải quan.

Đặc biệt, Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã triệt phá thành công hai vụ buôn lậu thuốc lá giả tại cảng Cái Mép (Bà Rịa - Vũng Tàu) với tổng trị giá vi phạm lên tới hàng chục tỷ đồng.

Điển hình, ngày 17/6/2025, Đội 3 (Chi cục Điều tra chống buôn lậu) phối hợp với Hải quan cảng Cái Mép và Công an tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu kiểm tra container của Công ty T.T.H. Theo khai báo, đây là thuốc lá điếu nhãn hiệu CHESTERFIELD, xuất xứ Campuchia, quá cảnh Việt Nam đi UAE. Tuy nhiên, doanh nghiệp không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Lô hàng gồm 1.050 thùng (525.000 bao thuốc lá) được xác nhận là giả mạo nhãn hiệu CHESTERFIELD, vi phạm nghiêm trọng Luật Sở hữu trí tuệ, với tổng trị giá hơn 48,6 tỷ đồng.

Không dừng lại ở đó, ngày 28/4/2025, container của Công ty TNHH XNK M.V xuất khẩu sang Israel lại được khai báo trên tờ khai vận chuyển độc lập từ Hải Phòng vào cảng Cái Mép là… giấy vệ sinh. Thực tế, bên trong là 1.050 thùng thuốc lá mang nhãn hiệu “Manchester - United Kingdom” trị giá khoảng 12 tỷ đồng. Qua điều tra, Giám đốc Công ty M.V từng đăng ký nhãn hiệu “Manchester” cho thuốc lá tại Mỹ, nhưng nhãn hiệu trên lô hàng bị nghi là giả mạo thương hiệu của Công ty J.S.S Tobacco Ltd. (Vương quốc Anh). Vụ án hình sự về tội “Buôn bán hàng giả” đã được khởi tố.

Các đối tượng buôn lậu còn sử dụng thủ đoạn tinh vi hơn khi "ẩn mình" trong các lô hàng gia dụng. Ngày 3 và 9/4/2025, tại cảng Sài Gòn, Đội 3 (Cục Hải quan) kiểm tra hai lô hàng xuất khẩu đi Australia và Malaysia của Công ty A.K. Dưới lớp ngụy trang là ghế sofa, bồn cầu, giường xếp, lực lượng chức năng phát hiện hơn 253.000 bao thuốc lá lậu, trị giá khoảng 12 tỷ đồng. Công ty A.K khai chỉ là đơn vị nhận ủy thác xuất khẩu, nhưng vụ án buôn lậu đã được khởi tố và chuyển hồ sơ sang Công an TP. Hồ Chí Minh điều tra.

Theo lực lượng Hải quan, các đối tượng buôn lậu ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như: khai báo không đầy đủ, chuyển cửa khẩu bất thường, trà trộn hàng cấm trong lô hàng hợp pháp, hoặc sử dụng kho chứa trong nội địa để tập kết, trung chuyển hàng hóa.

Ông Nguyễn Đức Vượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VI, nhấn mạnh: “Chúng tôi đặc biệt chú trọng giám sát các loại hình vận chuyển độc lập, chuyển cửa khẩu và quá cảnh hàng hóa, bởi nhiều trường hợp doanh nghiệp đã lợi dụng những loại hình này để vận chuyển hàng giả, hàng vi phạm SHTT.”

Cục Hải quan nhận định, đây là những chiêu trò mới, có tổ chức, được chuẩn bị công phu với sự tham gia của nhiều pháp nhân nhằm đánh lạc hướng kiểm soát tại các cảng biển, đặc biệt là các khu vực trọng điểm như Cát Lái, Cái Mép. Việt Nam đang bị lợi dụng như điểm trung chuyển thuốc lá lậu đi nhiều nước như Australia, Canada, UAE... Nhu cầu tiêu thụ thuốc lá lậu quốc tế vẫn cao, nguy cơ tái diễn và mở rộng các đường dây trong thời gian tới là hiện hữu.

Trước thực trạng này, lực lượng Hải quan sẽ tiếp tục tăng cường giám sát chặt chẽ các tuyến vận chuyển quá cảnh, siết chặt kiểm tra tại các cảng biển và đẩy mạnh triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống buôn lậu, đặc biệt là buôn lậu thuốc lá.

Minh Hằng