UBND tỉnh Hà Tĩnh vừa ban hành Kế hoạch triển khai các giải pháp đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh năm 2026 và những năm tiếp theo. Kế hoạch được xây dựng nhằm cụ thể hóa Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế, xã hội trong tình hình mới; Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ và Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về tập trung chỉ đạo, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Chuyển từ quản lý sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ

Theo kế hoạch, Hà Tĩnh định hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ đồng bộ, trong đó quyền sở hữu trí tuệ được xem là nguồn lực cốt lõi và tài sản chiến lược, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Tỉnh yêu cầu bảo đảm sự hài hòa giữa bảo vệ nghiêm ngặt quyền sở hữu trí tuệ với phổ cập tri thức, phát triển khoa học, công nghệ và bảo đảm lợi ích chung của xã hội.

Một trong những yêu cầu xuyên suốt là duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, từ cấp tỉnh đến xã, phường. Trong thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, các cơ quan phải thực hiện phương châm “6 rõ”, gồm rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và rõ thẩm quyền.

Trong năm 2026, Hà Tĩnh đặt mục tiêu số vụ việc phát hiện, bắt giữ và xử lý hành chính, hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và kinh doanh hàng giả tăng ít nhất 20% so với năm 2025. Đặc biệt, 100% vụ việc được phát hiện phải được xử lý nghiêm theo quy định.

Tỉnh đồng thời yêu cầu nâng cao khả năng phát hiện vi phạm, nhất là trên môi trường số, qua đó từng bước kéo giảm tỷ lệ tái phạm.

Tăng kiểm tra hàng giả, hàng xâm phạm quyền trên mạng

Không chỉ tập trung vào thị trường truyền thống, công tác kiểm tra, giám sát tại Hà Tĩnh sẽ được mở rộng sang không gian mạng. Các website, nền tảng trực tuyến, hoạt động livestream, quảng cáo và kinh doanh hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử sẽ thuộc diện tăng cường kiểm tra.

Các cơ quan chức năng được yêu cầu phối hợp với tổ chức, doanh nghiệp liên quan để ngăn chặn, xử lý hoặc yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm theo đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Đối với các vụ việc có đủ dấu hiệu tội phạm, tỉnh định hướng đẩy mạnh xác minh, điều tra và áp dụng biện pháp xử lý hình sự. Việc này nhằm tăng tính răn đe, hạn chế tình trạng đối tượng vi phạm coi tiền phạt hành chính như một khoản chi phí để tiếp tục kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Song song với công tác xử lý, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực nhận diện vi phạm trong môi trường số, tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và từng bước hình thành cơ chế cảnh báo, xử lý sớm đối với các hành vi vi phạm.

Hỗ trợ đăng ký, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ

Một nội dung trọng tâm của kế hoạch là hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp và người dân tạo lập, quản lý, khai thác tài sản trí tuệ.

Trong năm 2026, Hà Tĩnh đặt mục tiêu có tối thiểu 250 đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp, bao gồm nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế và giải pháp hữu ích từ các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trên địa bàn.

Các sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP chủ lực và kết quả nghiên cứu ứng dụng công nghệ được xác định là nhóm ưu tiên hỗ trợ đăng ký bảo hộ trong nước và quốc tế.

Tỉnh cũng định hướng phát triển toàn diện hệ thống tài sản trí tuệ đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Việc bảo hộ sẽ được gắn với khai thác thương mại, xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng lại ở việc xác lập quyền.

Đáng chú ý, quyền sở hữu trí tuệ được định hướng khai thác như một loại tài sản có giá trị trong huy động vốn, đầu tư, góp vốn và phát triển doanh nghiệp, trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật liên quan.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ của tỉnh 

Hà Tĩnh đặt mục tiêu hoàn thành 100% việc xây dựng, cập nhật dữ liệu và chính thức đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu của tỉnh về sở hữu trí tuệ ngay trong năm 2026.

Cơ sở dữ liệu sẽ từng bước được chuẩn hóa, tích hợp, đồng bộ và chia sẻ với Kho dữ liệu dùng chung, hệ thống IOC của tỉnh, hướng tới kết nối và liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về sở hữu trí tuệ.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì tham mưu xây dựng, khai thác cơ sở dữ liệu. Một nhiệm vụ đáng chú ý là thiết lập bản đồ số các cơ sở sản xuất, kinh doanh có sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Việc số hóa được kỳ vọng phục vụ đồng thời nhiều mục tiêu, từ quản lý nhà nước, tra cứu thông tin, quảng bá sản phẩm đến hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, tỉnh cũng yêu cầu chủ động nghiên cứu các giải pháp quản lý đối với những vấn đề mới phát sinh liên quan đến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và tài sản số, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ thông tin.

Đưa kiến thức sở hữu trí tuệ vào trường học

Hà Tĩnh xác định xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo là nhiệm vụ lâu dài. Theo kế hoạch, từ năm học 2026, 2027, 100% trường THPT trên địa bàn tỉnh được định hướng tổ chức ít nhất một chuyên đề ngoại khóa về sở hữu trí tuệ.

Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học cũng được khuyến khích triển khai những hoạt động tương tự.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào ý thức tôn trọng bản quyền, phòng chống sao chép trái phép tài liệu, đạo văn và sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền. Qua đó, kiến thức về sở hữu trí tuệ được định hướng hình thành từ sớm, góp phần tạo dựng thói quen tôn trọng thành quả sáng tạo.

Mục tiêu đến năm 2030, 100% trường THPT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn tỉnh tổ chức ít nhất một hoạt động hoặc chuyên đề tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về sở hữu trí tuệ mỗi năm.

Bảo hộ tài sản trí tuệ ngay từ quá trình nghiên cứu

Từ năm 2027, Hà Tĩnh đặt mục tiêu 100% kết quả nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, sáng chế, giải pháp hữu ích sử dụng ngân sách nhà nước hoặc phát triển từ các trung tâm, không gian đổi mới sáng tạo của tỉnh, nếu có tiềm năng bảo hộ và thương mại hóa, sẽ được xem xét, tư vấn và hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ trước khi chuyển giao công nghệ hoặc đưa ra thị trường.

Tỉnh cũng hướng tới hình thành các doanh nghiệp khởi nguồn từ cơ sở nghiên cứu, trường đại học, cao đẳng để trực tiếp khai thác tài sản trí tuệ.

Cùng với đó, Hà Tĩnh phấn đấu tối thiểu 70% doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn được tiếp cận kiến thức về sở hữu trí tuệ.

Định hướng này cho thấy công tác sở hữu trí tuệ được đặt trong toàn bộ chu trình phát triển tài sản, từ nghiên cứu, tạo lập, đăng ký bảo hộ, quản lý, khai thác đến thương mại hóa, qua đó nâng cao giá trị kinh tế của kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phân công trách nhiệm đến từng lực lượng

Kế hoạch của UBND tỉnh Hà Tĩnh phân công nhiệm vụ cụ thể cho nhiều ngành, lực lượng, từ khoa học và công nghệ, công thương, công an, văn hóa, nông nghiệp, y tế đến hải quan và chính quyền cơ sở.

Tại khu vực biên giới, Chi cục Hải quan khu vực XI được giao tăng cường kiểm tra hàng hóa, chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan khi có căn cứ rõ ràng về hàng hóa giả mạo. Cơ quan này đồng thời được yêu cầu vận hành hiệu quả hệ thống quản trị rủi ro và cơ chế cảnh báo sớm đối với hành vi gian lận sở hữu trí tuệ xuyên biên giới.

Lực lượng Bộ đội Biên phòng phối hợp với Công an, Hải quan và chính quyền địa phương tăng cường tuần tra, kiểm soát tại khu vực biên giới, cảng biển, cửa sông, cửa lạch và vùng biển được phân công.

Trên thị trường nội địa, Chi cục Quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát, tập trung vào các trung tâm thương mại, chợ đầu mối và địa bàn trọng điểm.

Sở Khoa học và Công nghệ giữ vai trò đầu mối tham mưu, hướng dẫn, hỗ trợ xác lập, quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ, đồng thời là cơ quan thường trực của Tổ công tác liên ngành.

Công an tỉnh tập trung xác minh, điều tra và xử lý nghiêm hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là các vụ việc có dấu hiệu tội phạm và những đường dây hoạt động trên môi trường mạng.

Sở Công Thương tăng cường kiểm tra thị trường và thương mại điện tử. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm soát quyền đối với giống cây trồng và sản phẩm nông nghiệp. Sở Y tế tăng cường kiểm soát đối với thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và thiết bị y tế.

Phát huy vai trò của chính quyền cơ sở

Chính quyền các xã, phường được yêu cầu chủ động nắm tình hình kinh doanh tại chợ, cơ sở sản xuất và điểm bán lẻ, kịp thời phát hiện, phản ánh và phối hợp xử lý vi phạm.

Các địa phương phải lồng ghép mục tiêu, nhiệm vụ phát triển và bảo vệ tài sản trí tuệ phù hợp với điều kiện thực tế vào kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội hằng năm.

Tỉnh cũng yêu cầu phát huy vai trò của các lực lượng và Tổ chuyển đổi số cộng đồng cấp xã trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện, phản ánh và cung cấp thông tin về hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số thông qua ứng dụng i-HaTinh, VNeID và các nền tảng, ứng dụng số phù hợp.

Các cơ quan, đơn vị liên quan phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tình hình, kết quả triển khai nhiệm vụ, đặc biệt đối với các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp. Báo cáo được gửi về Sở Khoa học và Công nghệ trước ngày 26 hằng tháng hoặc khi có yêu cầu.

Với hệ thống mục tiêu được đặt ra từ năm 2026 và định hướng đến năm 2030, Hà Tĩnh đang từng bước đưa sở hữu trí tuệ trở thành một cấu phần quan trọng trong phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trọng tâm không chỉ là phát hiện, xử lý hành vi xâm phạm quyền, mà còn tạo lập môi trường để tài sản trí tuệ được bảo hộ, quản lý, khai thác và chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế.

Lường Linh