Lễ đón nhận danh hiệu cao quý này, diễn ra tối 8/5 tại không gian linh thiêng của Hoàng thành Thăng Long, đã trở thành một cột mốc quan trọng, minh chứng cho sức sống bền bỉ và khả năng thích ứng tuyệt vời của những giá trị truyền thống trong dòng chảy đương đại.

Việc vinh danh hai làng nghề Chuyên Mỹ và Sơn Đồng là kết quả của một quá trình thẩm định khắt khe từ Hội đồng Thủ công Thế giới (WCC-International). Nếu Chuyên Mỹ (Phú Xuyên) nức tiếng với kỹ thuật khảm trai tinh xảo, nơi những mảnh vỏ trai, vỏ ốc vô tri được bàn tay nghệ nhân biến hóa thành những bức tranh sống động, có hồn; thì Sơn Đồng (Hoài Đức) lại được biết đến như một "công xưởng" tâm linh của cả nước với nghệ thuật điêu khắc, tạc tượng và sơn son thiếp vàng đạt đến trình độ bậc thầy. Cả hai làng nghề này không chỉ lưu giữ những bí quyết kỹ thuật được trao truyền qua nhiều thế kỷ mà còn là những thực thể kinh tế năng động, đóng góp đáng kể vào sự phát triển của địa phương.

Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đã dùng hình ảnh "bảo tàng sống" để định nghĩa về các làng nghề. Đây là một sự ví von đầy sức nặng, bởi làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hàng hóa đơn thuần mà còn là nơi lưu trữ ký ức văn hóa, tâm hồn và trí tuệ dân gian của người Việt. Trong bối cảnh công nghiệp hóa mạnh mẽ, việc Hà Nội sở hữu tới 337 làng nghề được công nhận là một tài sản vô giá nhưng cũng đặt ra bài toán lớn về bảo tồn. Việc tham gia vào mạng lưới quốc tế chính là "giấy thông hành" để những sản phẩm thủ công này vươn xa hơn, thoát khỏi lũy tre làng để đến với những thị trường khó tính và cao cấp trên toàn cầu.

Đáng chú ý, sự ghi nhận này giúp Việt Nam vươn lên vị trí quốc gia có số lượng thành viên mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới đứng thứ hai toàn cầu, chỉ sau Iran. Với 4 đại diện tiêu biểu gồm gốm sứ Bát Tràng, dệt lụa Vạn Phúc (gia nhập năm 2024) cùng Chuyên Mỹ và Sơn Đồng vừa được kết nạp, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa cam kết trở thành "Thành phố Sáng tạo" của UNESCO. Đây không chỉ là danh hiệu để trưng bày mà là động lực thúc đẩy các chính sách hỗ trợ thiết thực từ phía chính quyền, từ việc đào tạo nguồn nhân lực trẻ kế cận đến việc ứng dụng công nghệ trong thiết kế mẫu mã, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm.

Tiến sĩ Darlie Oommen Koshy, Phó Chủ tịch Hội đồng Thủ công Thế giới AISBL, đã mang đến một góc nhìn thực tiễn khi khẳng định nghề thủ công chính là một phần thiết yếu của nền kinh tế sáng tạo toàn cầu. Theo ông, những làng nghề như Chuyên Mỹ hay Sơn Đồng đã chứng minh rằng các giá trị xưa cũ không hề lỗi thời. Ngược lại, chúng đang tạo ra sinh kế bền vững và thúc đẩy tăng trưởng xanh – một xu hướng mà thế giới đang theo đuổi. Thông qua các sáng kiến như Diễn đàn Thủ công Thế giới hay Chứng nhận tính xác thực thủ công, WCC cam kết sẽ đồng hành cùng Hà Nội để đảm bảo rằng danh hiệu này sẽ mang lại những tác động kinh tế và xã hội lâu dài, chứ không dừng lại ở những lễ hội rầm rộ.

Sự kiện diễn ra từ ngày 8/5 đến 10/5 tại Hoàng thành Thăng Long không chỉ có phần lễ mà còn là một không gian trải nghiệm văn hóa đa giác quan. Du khách được tận mắt chứng kiến những bàn tay tài hoa trực tiếp tạo tác sản phẩm, từ những nét chạm khắc tinh vi trên gỗ đến việc mài dũa vỏ trai sáng lấp lánh. Những gian trưng bày kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, cùng các khu văn hóa trà và sản phẩm OCOP, đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh về một Hà Nội năng động nhưng vẫn đậm đà bản sắc.

Nhìn về tương lai, Hà Nội đã xác định rõ tầm nhìn đến năm 2050 với đề án tổng thể phát triển làng nghề gắn với du lịch sinh thái và kinh tế nông thôn. Việc gia nhập mạng lưới thế giới là bước khởi đầu cho một hành trình mới – hành trình đưa "hồn cốt" của đất Thăng Long ra thế giới bằng ngôn ngữ của sự sáng tạo và chất lượng vượt trội. Sự cam kết của chính quyền thành phố trong việc tăng cường hợp tác quốc tế và bảo tồn di sản chính là lời hứa cho sự trường tồn của những "bàn tay vàng", để những làng nghề nghìn năm tuổi sẽ mãi là mạch ngầm văn hóa chảy mãi trong lòng Thủ đô.

Phạm Tuấn