Vụ án được phát hiện trong quá trình tổng rà soát, xử lý vi phạm pháp luật tại các cơ sở gây ô nhiễm trên địa bàn thành phố. Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hà Nội đã phát hiện một cơ sở sản xuất tái chế kim loại chì tại thôn Đông, xã Phù Lỗ, huyện Sóc Sơn, có dấu hiệu gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Vào ngày 12/6/2025, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với Cục Cảnh sát môi trường, Bộ Công an và các đơn vị liên quan đã tiến hành kiểm tra cơ sở này. Đồng thời, lực lượng chức năng đã khám xét khẩn cấp 9 địa điểm, trong đó có 2 địa điểm mở rộng tại xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Các địa điểm này được cấp phép tái chế ắc quy, nhưng chất thải phát sinh từ quá trình sản xuất lại được dùng làm nguyên liệu đầu vào cho xưởng tái chế trái phép. Qua khám nghiệm hiện trường, đã xác định 1.623 tấn xỉ chì thải đã bị chôn lấp trái phép.

Cơ sở tái chế kim loại này hoạt động "chui" từ tháng 7/2024, với diện tích nhà xưởng khoảng 6.000 m2 và không được cấp phép theo quy định. Trong quá trình hoạt động, cơ sở đã phát sinh các loại chất thải như xỉ và bùn thải, được tập kết trong khu vực xưởng sản xuất, sau đó tự ý chôn lấp tại các khu vực trũng ngay phía trước và phía sau xưởng.

Toàn bộ khu xưởng sản xuất và các điểm chôn lấp chất thải do Nguyễn Phương Hưng (tức Hưng “beo”, sinh năm 1969, trú tại Phù Lỗ, Sóc Sơn, Hà Nội) quản lý. Từ tháng 5/2019, Vũ Xuân Đồng (sinh năm 1987, trú tại Tân Phong, Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) được Hưng giao quản lý việc thuê nhà xưởng với tổng diện tích khoảng 15.000 m2 (gồm 6 xưởng, trong đó có xưởng tái chế kim loại nêu trên).

Từ tháng 1/2025 đến nay, Vũ Xuân Đồng đã cho nhóm đối tượng người Trung Quốc, đứng đầu là A Mao (Mao Xin Song, sinh năm 1976, quốc tịch Trung Quốc), thuê xưởng để lắp đặt dây chuyền sản xuất trái phép kim loại (thép, chì). Sản phẩm phôi thành phẩm sau đó được xuất bán sang Trung Quốc.

Vũ Xuân Đồng đóng vai trò là thông dịch viên kiêm quản lý xưởng sản xuất, phụ trách mua nguyên liệu đầu vào, tuyển công nhân và trả lương với mức 35 triệu đồng/tháng. Đồng đã thuê khoảng 40 công nhân phối hợp cùng nhóm kỹ sư người Trung Quốc để vận hành máy móc. Ngoài ra, Đồng còn liên hệ với một số đối tượng tại Hưng Yên, Thái Nguyên để thu mua nguyên liệu xỉ chì, với giá dao động từ 1.500 đồng/kg đến 6.300 đồng/kg tùy hàm lượng.

Tại xưởng, nhóm đối tượng người Trung Quốc cùng các công nhân đã vận hành lò đốt để tạo ra thành phẩm chì. Trung bình, 1 tấn nguyên liệu sẽ sản xuất được khoảng 300 kg thành phẩm và phát sinh 700 kg chất thải.

Đến khoảng tháng 3/2025, khi lượng phế thải chì phát sinh quá lớn không còn chỗ chứa, Đồng đã liên hệ với Nguyễn Phương Hoan (sinh năm 1989, con trai Nguyễn Phương Hưng) để tìm người vận chuyển, đổ chất thải. Hoan đã liên hệ người thu gom, vận chuyển cho Đồng với giá 1.000.000 đồng/xe (loại xe 4 tấn). Đồng thống nhất với A Mao chi phí xử lý chất thải chì là 90 tệ/tấn (tương đương 320.000 đồng).

Toàn bộ số chất thải phát sinh từ xưởng sản xuất chì đã được đổ vào khu vực trũng và ao nước phía trước nhà xưởng, có diện tích khoảng 1.000 m2. Sau khi đổ thải, Đồng đã thuê người đổ đất lấp lên trên để che giấu hành vi với cơ quan chức năng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự “Gây ô nhiễm môi trường xảy ra tại xã Phù Lỗ, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội”. Đến ngày 26/6/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã ra Quyết định khởi tố bị can đối với Vũ Xuân Đồng, Mao Xin Song, Nguyễn Phương Hoan, Nguyễn Phương Hưng về tội “Gây ô nhiễm môi trường”.

Hiện Công an TP Hà Nội đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án, xử lý nghiêm các đối tượng theo quy định pháp luật. Vụ việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng vi phạm pháp luật môi trường và sự cần thiết phải tăng cường công tác quản lý, giám sát để bảo vệ môi trường sống.

Hương Mi