Thương mại điện tử tại Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ, không còn chỉ đóng vai trò là kênh bán hàng hỗ trợ mà từng bước trở thành cấu phần quan trọng của hạ tầng thương mại hiện đại. Sự phát triển nhanh của nền kinh tế số đang tạo ra thay đổi rõ nét trong hành vi tiêu dùng, phương thức kinh doanh cũng như cách thức kết nối giữa doanh nghiệp với khách hàng.

Theo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam năm 2025, Hà Nội hiện đứng đầu cả nước với 74,7 điểm, vượt TP.HCM. Thành phố hiện có hơn 17.600 website và ứng dụng thương mại điện tử đang hoạt động. Doanh thu bán lẻ trực tuyến chiếm khoảng 13% tổng mức bán lẻ hàng hóa, trong khi tỷ lệ người dân tham gia mua sắm trực tuyến đã tiến gần mốc 55%.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử đang làm thay đổi đáng kể mô hình tiêu dùng truyền thống. Nếu trước đây việc mua sắm chủ yếu diễn ra tại chợ dân sinh, cửa hàng hoặc siêu thị thì nay người tiêu dùng có thể tiếp cận hàng hóa thông qua các sàn thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội, livestream bán hàng hay ứng dụng bán lẻ đa kênh. Không gian giao dịch vì vậy được mở rộng, không còn phụ thuộc vào khoảng cách địa lý hay thời gian hoạt động của cửa hàng.

Đáng chú ý, môi trường số đang mở ra cơ hội lớn cho các sản phẩm đặc trưng của Hà Nội như OCOP, nông sản an toàn, hàng thủ công mỹ nghệ, thực phẩm chế biến và sản phẩm làng nghề truyền thống. Việc đưa các mặt hàng địa phương lên nền tảng trực tuyến không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần nâng cao giá trị thương hiệu, thúc đẩy sản xuất và tạo thêm việc làm cho người dân.

Không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động mua sắm, thương mại điện tử còn mang lại lợi thế lớn về dữ liệu tiêu dùng. Thông qua môi trường số, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thể nắm bắt xu hướng mua sắm, nhu cầu thị trường, phản hồi khách hàng hay khu vực tiêu dùng phát sinh theo thời gian thực. Đây được xem là cơ sở quan trọng để các chương trình xúc tiến thương mại và kích cầu tiêu dùng được triển khai đúng trọng tâm, linh hoạt và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững, Hà Nội không thể chỉ tập trung vào mở rộng số lượng gian hàng trực tuyến hoặc tổ chức các chương trình khuyến mại ngắn hạn. Điều cần thiết hơn là xây dựng một hệ sinh thái tiêu dùng số đồng bộ, hiện đại và minh bạch.

Trong đó, Thành phố cần ưu tiên phát triển các chương trình xúc tiến trực tuyến dành cho những nhóm sản phẩm có lợi thế như OCOP, nông sản an toàn, hàng làng nghề, sản phẩm văn hóa và du lịch đặc trưng của Thủ đô. Việc lựa chọn đúng nhóm hàng trọng điểm sẽ giúp hoạt động quảng bá và kết nối tiêu dùng đạt hiệu quả cao hơn.

Song song với đó, việc chuẩn hóa thông tin sản phẩm trên môi trường số cũng cần được chú trọng. Các yếu tố như nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn chất lượng, giá bán, chứng nhận, chính sách đổi trả và thông tin người bán cần được công khai rõ ràng nhằm tăng mức độ tin cậy đối với người tiêu dùng, đặc biệt với nhóm hàng thực phẩm và nông sản.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao kỹ năng thương mại điện tử cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Từ vận hành gian hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng đến quản lý đơn hàng, thanh toán điện tử hay chăm sóc khách hàng đều đòi hỏi sự thích ứng nhanh với xu hướng kinh doanh mới.

Ngoài yếu tố công nghệ, thương mại điện tử chỉ có thể phát triển hiệu quả khi đi cùng hạ tầng logistics và thanh toán số đồng bộ. Trải nghiệm mua sắm trực tuyến của người dân không chỉ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm mà còn gắn với tốc độ giao hàng, chi phí vận chuyển hợp lý, quy trình đổi trả thuận tiện và dịch vụ hậu mãi minh bạch.

Đặc biệt, niềm tin của người tiêu dùng tiếp tục là yếu tố cốt lõi đối với sự phát triển của thương mại điện tử. Nếu tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc thông tin sai lệch không được kiểm soát chặt chẽ, môi trường tiêu dùng số sẽ khó phát triển bền vững.

Vì vậy, cùng với các giải pháp kích cầu tiêu dùng, Hà Nội cần tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, an toàn.

Với lợi thế là trung tâm kinh tế lớn, hạ tầng thương mại phát triển cùng mức độ ứng dụng công nghệ cao, Hà Nội đang có nhiều điều kiện thuận lợi để đưa thương mại điện tử trở thành động lực tăng trưởng mới của thị trường nội địa trong giai đoạn tới.

PV