Nghị quyết nêu rõ, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố và Chương trình công tác toàn khóa của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVIII, nhằm cụ thể hóa mục tiêu xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa từ cấp cơ sở; trên cơ sở tổng hợp ý kiến bằng văn bản của các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, Thành ủy ban hành Nghị quyết về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố.

Nghị quyết khẳng định, việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn Thủ đô Hà Nội là yêu cầu có ý nghĩa chính trị, xã hội và thực tiễn sâu sắc; vừa cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam trong điều kiện phát triển mới của Thủ đô, vừa tạo cơ sở kiểm nghiệm, hoàn thiện mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương, nhân văn, phát triển, phù hợp với yêu cầu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".

Thành ủy xác định quan điểm xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” phải quán triệt đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bám sát Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, định hướng phát triển Thủ đô và các nguyên tắc phát triển của chế độ xã hội chủ nghĩa, lấy hạnh phúc, chất lượng sống của người dân làm mục tiêu cao nhất; là thước đo tổng hợp để đánh giá hiệu quả của mọi chính sách, hoạt động quản trị và kết quả phát triển ở cấp cơ sở trên địa bàn Thủ đô. Phát triển không chỉ dừng lại ở tăng trưởng kinh tế mà phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần, môi trường sống và cảm nhận hạnh phúc của người dân, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển một cách công bằng, bền vững.

Thành ủy thống nhất mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” phải thể hiện rõ bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa từ cấp gần dân nhất; trong đó, người dân là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; mọi chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp phải hướng tới nâng cao chất lượng sống, bảo đảm công bằng, tiến bộ xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau; lấy sự đồng thuận, hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo quan trọng.

Xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" hướng tới phát triển hài hòa, đồng bộ giữa kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường, bảo đảm sự cân bằng giữa tăng trưởng với tiến bộ, công bằng xã hội, giữa phát triển vật chất với nâng cao đời sống tinh thần, giữa khai thác nguồn lực với bảo vệ môi trường. Trong đó, văn hóa và con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh, “hệ điều tiết” của quá trình phát triển; môi trường sống xanh, sạch, an toàn và văn minh sinh thái là một cấu phần thiết yếu của chất lượng sống; phát triển văn hóa là giải pháp then chốt để quản trị sự đa dạng văn hóa trong bối cảnh di cư và gia tăng dân số cơ học tại xã, phường thí điểm.

Việc triển khai thí điểm phải gắn đổi mới quản trị với tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch; sử dụng hiệu quả đất đai, hạ tầng, tài sản công và các nguồn lực tại chỗ; thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội.

Xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" phải bảo đảm kế thừa truyền thống, phát huy bản sắc Hà Nội, kết hợp hài hòa giữa giá trị văn hiến lâu đời với yêu cầu phát triển hiện đại, góp phần hình thành và lan tỏa hình ảnh Thủ đô văn minh, thanh lịch, nhân văn, kỷ cương. Việc tổ chức thí điểm phải theo phương châm tinh gọn, thiết thực, khả thi, có thể triển khai ngay, đo lường được và nhân rộng được; lựa chọn địa bàn đại diện, thiết kế mô hình rõ ràng, xác định cụ thể tiêu chí, chỉ số đánh giá và cơ chế giám sát, bảo đảm quá trình thí điểm tạo ra kết quả thực chất, làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc hoàn thiện, mở rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.

Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm nguyên tắc không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian, không làm tăng biên chế; gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, cải cách hành chính, chuyển đổi số, trách nhiệm giải trình và đổi mới phương thức quản trị địa phương. Nâng cao trách nhiệm của các cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, cơ quan, đơn vị trong quá trình triển khai, phối hợp, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện trong thời gian thực.

Theo nghị quyết được Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội ban hành ngày 8/7, hai xã được lựa chọn thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" ở liền kề nhau, có tổng diện tích hơn 86 km2 và dân số hiện nay gần 200.000 người.

Trong đó, xã Thư Lâm rộng hơn 43 km2, dân số trên 100.000 người; xã Phúc Thịnh rộng trên 42 km2, dân số hơn 90.000 người. Thu nhập bình quân đầu người tại hai xã năm 2025 khoảng 90 triệu đồng. Dân số hai địa phương được dự báo đạt khoảng 690.000 người vào năm 2030.

Thành phố lựa chọn Thư Lâm và Phúc Thịnh trên cơ sở định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.

Theo lộ trình, năm 2026, Hà Nội sẽ hoàn thiện và ban hành đề án, xây dựng kế hoạch cùng các chương trình, dự án thành phần; kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành; xác định nhiệm vụ ưu tiên, nhu cầu và phương án bố trí nguồn lực.

Giai đoạn 2027-2030, mô hình được triển khai đồng bộ tại hai xã thí điểm. Thành phố sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả theo bộ tiêu chí, kịp thời tháo gỡ khó khăn và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.

Năm 2030, Hà Nội sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở xem xét mở rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn 2031-2035, thành phố tiếp tục hoàn thiện mô hình và mở rộng tới các địa bàn đủ điều kiện. Đến năm 2035, đề án sẽ được tổng kết toàn diện về kết quả, tác động, tính khả thi và hiệu quả, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng trên toàn thành phố.

Phạm Tuấn