Việc làm chủ công nghệ lõi này không chỉ là chiến lược kinh tế mà còn là "sứ mệnh" lớn lao của Thủ đô nhằm dẫn dắt và thử nghiệm các chính sách mới về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để nhân rộng ra cả nước, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên, tham gia vào "cuộc chơi" bán dẫn toàn cầu là một "bài toán phức tạp", đòi hỏi sự tính toán cẩn trọng và đầu tư khổng lồ. Các chuyên gia và lãnh đạo thành phố đều đồng thuận rằng, để thành công, Hà Nội cần phải có một chiến lược rõ ràng và những bước đi táo bạo, đặc biệt trong việc định vị chỗ đứng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.ầu 

Theo GS.TSKH. Nông Đức Kế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghệ cao ASIAN, yếu tố cốt lõi và tiên quyết cho Hà Nội và Việt Nam trong cuộc đua bán dẫn là phải "định vị" chính xác vị thế và vai trò của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngành công nghiệp bán dẫn có quy mô vô cùng lớn, trình độ công nghệ phức tạp và rào cản gia nhập cực kỳ cao. Kinh nghiệm thực tế từ các cơ sở sản xuất hàng đầu ở Hoa Kỳ cho thấy, lĩnh vực này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, lên tới hàng chục tỷ USD. Hiện tại, chỉ khoảng 18 quốc gia và vùng lãnh thổ thực sự đóng vai trò quan trọng. Do đó, việc xác định đúng hướng đi ngay từ đầu là nhiệm vụ sống còn. GS. Kế cảnh báo, bài học từ Ấn Độ cho thấy việc định vị sai lầm có thể dẫn đến nhiều thập kỷ lãng phí và chi phí làm lại vô cùng tốn kém.

GS. Kế khẳng định, phát triển ngành bán dẫn là một nỗ lực vượt quá khả năng của riêng một địa phương. Để thành công, cần có sự chung tay của cả nước, một chiến lược quốc gia đồng bộ với tinh thần "chịu chơi, chịu chi và chịu chia" – tức là dám tham gia vào một cuộc chơi toàn cầu, chấp nhận đầu tư lớn và sẵn sàng hợp tác, chia sẻ. Khu công nghệ cao Hòa Lạc đang được kỳ vọng trở thành "cái nôi" cho công nghệ bán dẫn của Thủ đô, nơi hiện thực hóa những nỗ lực này. 

Một trong những lợi thế lớn nhất của Hà Nội là tiềm năng trở thành trung tâm nhân lực bán dẫn cho thế giới. Tuy nhiên, việc đào tạo cần có chiến lược phân bổ hợp lý, không thể chỉ tập trung vào một khâu.

TS. Ngô Đắc Thuần, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ Phần IP Group, cho rằng để có một trung tâm công nghiệp bán dẫn, Hà Nội cần triển khai đồng bộ các nội dung về đào tạo con người, bản quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm công nghệ cao, ươm tạo, chuyển giao và khởi nghiệp, cùng với dịch vụ gia công và làm sản phẩm mẫu.

Đáng chú ý, TS. Thuần đề xuất một tỷ lệ phân chia nhân lực hợp lý thay vì tập trung 100% vào kỹ sư thiết kế chip: 30% nhân lực dành cho thiết kế chip bán dẫn, 40% nhân lực tham gia chuỗi quy trình sản xuất chip, 30% nhân lực dành cho đóng gói và kiểm thử (packaging và testing).

Các chuyên gia cũng đặc biệt nhấn mạnh, ngành bán dẫn là "ngành khoa học của khoa học". Vì vậy, cần phải tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các khối ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học), nhất là các ngành khoa học cơ bản, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ sinh học.

Bên cạnh đó, Thành phố cần đẩy mạnh phát triển tư duy sáng tạo, đổi mới, tư duy thiết kế và quản lý quy trình nghiên cứu; sản xuất chip bán dẫn thông qua các hoạt động R&D và quản trị tài sản trí tuệ/sở hữu trí tuệ. Cùng với đó là tăng cường khuyến khích phát triển công nghiệp phụ trợ, hỗ trợ chip bán dẫn thông qua thu hút doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quyết tâm phát triển công nghiệp bán dẫn được lãnh đạo thành phố xác định là nhiệm vụ chiến lược, có vai trò tiên phong trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Trần Anh Tuấn cho hay, việc lựa chọn hướng đi khôn ngoan và phù hợp nhất trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói... là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự tham vấn sâu sắc từ các chuyên gia, nhà khoa học.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng khẳng định, Thành phố đang chủ động tìm kiếm một "kiến trúc sư trưởng" có vai trò dẫn dắt, tư vấn và xây dựng chiến lược phát triển toàn diện cho ngành bán dẫn của Thủ đô, từ việc hoạch định chính sách, đào tạo nguồn nhân lực đến phát triển hạ tầng.

Đặc biệt, Hà Nội đã đưa ra hai cam kết hành động đột phá:

Cam kết Tài chính: Thành phố sẽ dành 4% tổng chi ngân sách cho lĩnh vực khoa học công nghệ. Đây là một cam kết tài chính mạnh mẽ, đảm bảo cho việc triển khai các đề án, dự án trọng điểm, bao gồm cả ngành bán dẫn, một cách thực chất và hiệu quả.

Đổi mới Tư duy Hạ tầng Đổi mới Sáng tạo: Thay vì tự đầu tư xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, Hà Nội chuyển sang hướng tận dụng và hỗ trợ các "Innovation Hub" (trung tâm đổi mới sáng tạo) sẵn có của các đơn vị tư nhân. Thành phố sẽ đóng vai trò hỗ trợ, kết nối để biến các trung tâm này thành một phần trong hệ sinh thái chung của Hà Nội, tạo ra mô hình hợp tác "cùng thắng" (win-win), học hỏi từ các mô hình thành công trên thế giới như Seoul (Hàn Quốc) và BLOCK71 (Singapore).

Ngoài ra, TP. Hà Nội cũng được triển khai mô hình thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Đây là công cụ pháp lý quan trọng để Thành phố có thể thí điểm các chính sách đột phá, linh hoạt mà không bị ràng buộc bởi các quy định hiện hành, qua đó đẩy nhanh tiến độ phát triển ngành.

Với những định hướng chiến lược, cam kết tài chính mạnh mẽ và sự thay đổi trong tư duy quản lý, Hà Nội đang đặt nền móng vững chắc để từng bước tham gia sâu rộng vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, khẳng định vai trò dẫn dắt của Thủ đô trong cuộc cách mạng công nghệ mới.

Minh Vân