Nông nghiệp Hà Nội đang đứng trước ngã rẽ quan trọng. Dù đã có những bước tiến lớn, nhưng "bóng ma" của việc lạm dụng hóa chất trong canh tác vẫn còn hiện hữu. Việc sử dụng thuốc BVTV tràn lan không chỉ bức tử môi trường đất và nước, mà còn để lại dư lượng độc hại trên nông sản, gây hoang mang cho người tiêu dùng.

Theo số liệu từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), toàn thành phố hiện có 139 doanh nghiệp, cửa hàng kinh doanh và 2 cơ sở sản xuất, gia công thuốc BVTV. Mặc dù hành lang pháp lý (Luật Trồng trọt, Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật) đã quy định rõ việc phân cấp quản lý, nhưng thực tế lại đang đặt ra nhiều thách thức nan giải.

Dù các đợt thanh tra diễn ra thường xuyên, công tác quản lý vẫn gặp khó. Nguyên nhân đến từ mạng lưới kinh doanh dày đặc, vị trí giáp ranh nhiều tỉnh khiến việc kiểm soát hàng nhập lậu, hàng cấm trở nên phức tạp. Đặc biệt, sự bùng nổ của hình thức bán hàng trực tuyến, giao dịch qua điện thoại đang tạo ra những "kẽ hở" khiến lực lượng chức năng khó phát hiện và xử lý vi phạm.

Đáng lo ngại hơn là ý thức của một bộ phận người sản xuất. Tình trạng không tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" (đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách) vẫn diễn ra phổ biến. Nhiều nông dân tự ý tăng nồng độ thuốc với tâm lý "phun nhiều cho chắc", bỏ qua thời gian cách ly, dẫn đến nguy cơ ngộ độc thực phẩm và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Nhận diện rõ những rào cản, ngành Nông nghiệp Hà Nội xác định việc kiểm soát thuốc BVTV không chỉ là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần, mà là nhiệm vụ chiến lược để bảo đảm an ninh lương thực và hệ sinh thái Thủ đô.

Hiện nay, thành phố đang nỗ lực thay thế thuốc hóa học bằng các chế phẩm sinh học, thảo mộc thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, quá trình này chưa thể "một sớm một chiều" do các rào cản về nghiên cứu, chi phí sản xuất và đặc biệt là thói quen canh tác lâu đời của nông dân.

Để giải quyết bài toán này, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang triển khai chiến lược "gọng kìm" bao gồm 2 mũi nhọn chính:

Siết chặt quản lý thị trường: Cơ quan chức năng sẽ tăng cường phối hợp liên ngành giữa Thanh tra nông nghiệp, Quản lý thị trường, Công an và chính quyền cơ sở. Mục tiêu là "quét sạch" các loại thuốc kém chất lượng, không rõ nguồn gốc ngay từ khâu lưu thông, phân phối, tạo ra một thị trường vật tư nông nghiệp minh bạch.

Nâng cao năng lực người sản xuất: Đây được xem là giải pháp gốc rễ. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị tổ chức tập huấn sâu rộng, hướng dẫn nông dân phương pháp Phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM).

Hà Nội đang từng bước xây dựng các mô hình điểm về sử dụng thuốc BVTV đúng kỹ thuật, nhân rộng các vùng sản xuất nói "không" với hóa chất độc hại. Các doanh nghiệp và hợp tác xã cũng được khuyến khích đầu tư công nghệ sinh học, chế phẩm vi sinh để thay thế dần hóa chất.

Việc thiết lập lại trật tự trong quản lý thuốc BVTV chính là bước đệm vững chắc để Hà Nội xây dựng chuỗi nông sản an toàn, lấy lại niềm tin của người tiêu dùng và từng bước hiện thực hóa giấc mơ về một hệ sinh thái nông nghiệp Thủ đô xanh, sạch và bền vững.

Thanh Hà