Đẩy mạnh tính thực tiễn cho hệ thống thiết chế văn hóa

Thực hiện Kế hoạch số 128/KH-UBND ngày 30/3/2026 của UBND thành phố Hà Nội về triển khai Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội triển khai thí điểm mô hình tổ chức hoạt động tại thiết chế văn hóa cơ sở trên địa bàn Thành phố. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, góp phần hoàn thành chỉ tiêu 95% thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở hoạt động hiệu quả đề ra tại Chương trình số 08-CTr/TU của Thành ủy.

Để triển khai thống nhất, Sở Văn hóa và Thể thao đã ban hành Hướng dẫn số 379/HD-SVHTT ngày 21/5/2026 về thí điểm mô hình tổ chức hoạt động tại thiết chế văn hóa cơ sở và Kế hoạch số 576/KH-SVHTT ngày 01/7/2026 về triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tại thiết chế văn hóa cơ sở trên địa bàn Thành phố năm 2026. Đồng thời, phát động mô hình “Mỗi xã, phường có một mô hình hay, cách làm hiệu quả phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở”; đến nay, 126/126 xã, phường đã đăng ký triển khai.

Trên cơ sở rà soát điều kiện cơ sở vật chất và đặc điểm địa bàn, Sở Văn hóa và Thể thao xác định xây dựng mô hình đại diện cho 03 nhóm: nhà văn hóa có cơ sở vật chất đầy đủ, gồm nhà văn hóa và khu thể thao, tại các xã trung tâm; nhà văn hóa có cơ sở vật chất đầy đủ, gồm nhà văn hóa và khu thể thao, tại các phường ven đô; nhà văn hóa tại các phường trung tâm cơ bản bảo đảm diện tích tối thiểu nhưng không có khuôn viên, các hoạt động ngoài trời được bố trí tại các không gian công cộng phù hợp trên địa bàn.

Điểm nhấn không gian cộng đồng tại xã Phú Xuyên

Chiều ngày 4/8/2026, sự kiện ra mắt mô hình đại diện cho nhóm nhà văn hóa sở hữu cơ sở vật chất đầy đủ tại khu vực xã trung tâm đã chính thức diễn ra tại Nhà văn hóa và Khu thể thao thôn Vạn Điểm thuộc địa phận xã Phú Xuyên. Buổi lễ ghi nhận sự góp mặt của lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố, đại diện Văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố cùng hàng loạt sở ban ngành quan trọng như Văn hóa và Thể thao, Du lịch, Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo, Dân tộc và Tôn giáo, Công Thương và Xây dựng. Tham dự sự kiện còn có chính quyền địa phương xã Phú Xuyên, đại diện các xã đăng ký tổ chức thí điểm mô hình, ban lãnh đạo thôn, các câu lạc bộ sinh hoạt thường kỳ và nhiều cơ quan thông tấn báo chí Trung ương cũng như thành phố.

Bên trong không gian diễn ra buổi lễ, các đại biểu đã trực tiếp tham quan hệ thống cơ sở vật chất được quy hoạch bài bản phục vụ người dân. Từ khu vực dành riêng cho việc rèn luyện võ thuật, không gian tập dưỡng sinh, sân chơi an toàn cho trẻ em, cho đến phòng cộng đồng số và phòng đọc sách đều được bố trí phù hợp. Các phòng chức năng và khu thể thao cũng mở cửa đón đoàn tham quan trước khi toàn thể hội trường cùng theo dõi thước phim phóng sự giới thiệu chi tiết về quá trình xây dựng mô hình. Ngay sau các tiết mục biểu diễn văn nghệ do chính những hội viên câu lạc bộ tại địa phương dàn dựng, nghi thức công bố vận hành thí điểm mô hình tổ chức hoạt động tại đây đã diễn ra trang trọng.

Định hướng đa dạng hóa các hình thức tiếp cận

Mô hình tại thôn Vạn Điểm được lựa chọn để đại diện cho nhóm không gian cộng đồng có điều kiện vật chất tương đối hoàn thiện ở khu vực ngoại thành, bao gồm đầy đủ nhà văn hóa và khu thể thao. Toàn bộ chuỗi hoạt động tại cơ sở này được thiết kế dựa trên nền tảng những sinh hoạt vốn có của người dân bản địa, đồng thời được sắp xếp lại một cách hệ thống hơn về mặt nội dung, khung thời gian, địa điểm tổ chức và phân loại rõ ràng đối tượng tham gia. Các mảng hoạt động được triển khai bao trùm từ việc phục vụ nhiệm vụ chính trị, giao lưu văn hóa nghệ thuật, rèn luyện thể thao, khuyến khích văn hóa đọc, cho đến học tập cộng đồng. Đặc biệt, thiết chế này còn tích hợp khéo léo các không gian sinh hoạt nhằm tôn vinh và phát huy bản sắc truyền thống độc đáo của làng nghề mộc Vạn Điểm.

Sự kiện tổ chức tại Phú Xuyên đóng vai trò mở đầu cho việc triển khai đồng loạt các mô hình đại diện theo từng nhóm địa bàn trên toàn thành phố. Các cơ quan chuyên môn sẽ tiếp tục lựa chọn và cho ra mắt thêm các mô hình thuộc hai nhóm còn lại. Cụ thể là nhóm nhà văn hóa đầy đủ hạ tầng tại các phường ven đô và nhóm nhà văn hóa ở khu vực phường trung tâm. Đối với khu vực lõi đô thị, các thiết chế cơ bản bảo đảm diện tích tối thiểu nhưng thiếu vắng khuôn viên độc lập sẽ được tối ưu hóa bằng cách kết nối các hoạt động ngoài trời với những không gian công cộng lân cận.

Các cấp chính quyền địa phương cũng sẽ căn cứ vào điều kiện thực tế và nhóm địa bàn tương ứng để chủ động đưa mô hình vào hoạt động. Việc tổ chức các mô hình đại diện này mang ý nghĩa định hướng phương thức tổ chức hoạt động chung, không tạo ra những khuôn mẫu áp dụng cứng nhắc mà cung cấp cách tiếp cận để từng nơi khai thác cơ sở vật chất, phát huy bản sắc riêng, qua đó đưa nhà văn hóa trở thành không gian gắn kết và thực sự là ngôi nhà chung của cộng đồng.

Phạm Tuấn