Hai dự án đầu tiên được thử nghiệm

Chiều 10/9, UBND TP. Hà Nội tổ chức hội nghị triển khai các quyết định về việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát, sandbox, đối với công nghệ và sản phẩm mới tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Hai dự án được lựa chọn triển khai trong đợt này gồm hệ thống giao thông tự hành thông minh của Công ty Cổ phần Phenikaa-X và công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.

Việc Hà Nội cấp phép thử nghiệm có kiểm soát được xem là bước chuyển trong phương thức quản lý các công nghệ mới. Thay vì chờ đến khi hành lang pháp lý hoàn chỉnh mới cho phép triển khai, thành phố tạo một không gian thử nghiệm với phạm vi, thời gian và điều kiện cụ thể, đồng thời đặt yêu cầu giám sát, đánh giá và kiểm soát rủi ro trong suốt quá trình thực hiện.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, giá trị của sandbox không chỉ nằm ở việc cho phép một công nghệ được thử nghiệm trong thực tế. Quan trọng hơn, quá trình này phải tạo ra dữ liệu thực tiễn để cơ quan quản lý đánh giá công nghệ, nhận diện những vấn đề phát sinh và làm cơ sở hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Theo lãnh đạo UBND Thành phố, cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hà Nội cũng đã cụ thể hóa chủ trương này tại Điều 19 Luật Thủ đô và Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố về thử nghiệm có kiểm soát.

Hệ thống giao thông tự hành được thử nghiệm trong 24 tháng

Dự án hệ thống giao thông tự hành thông minh của Phenikaa-X được cấp phép thử nghiệm trong thời gian 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Phạm vi thử nghiệm gồm nhiều loại hình, từ xe buýt tự hành, robotaxi đến robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng.

Theo yêu cầu của lãnh đạo thành phố, quá trình thử nghiệm không chỉ nhằm chứng minh phương tiện có thể vận hành, mà phải cung cấp dữ liệu để đánh giá toàn diện về mức độ an toàn, độ ổn định, khả năng tương tác với hạ tầng hiện hữu, quy trình vận hành và phương án xử lý các tình huống bất thường.

Những dữ liệu này sẽ là cơ sở để nghiên cứu mô hình quản lý giao thông thông minh cũng như khả năng mở rộng ứng dụng phương tiện tự hành trong thời gian tới.

PGS.TS Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty Cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, trước khi được cấp phép sandbox, dự án đã trải qua hơn 5 năm nghiên cứu, với hàng nghìn lượt chạy thử và hàng chục nghìn ki-lô-mét kiểm chứng.

Đội ngũ kỹ sư Việt Nam đã làm chủ hệ thống phần mềm phục vụ phương tiện tự hành, gồm bản đồ số độ chính xác cao, định vị, nhận diện môi trường, hoạch định lộ trình và điều khiển. Đây cũng là những thành phần được phát triển nhằm thích ứng với điều kiện giao thông tại Việt Nam.

Đại diện Phenikaa-X cam kết lấy an toàn làm điều kiện tiên quyết, báo cáo đầy đủ và trung thực dữ liệu vận hành, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm trong 24 tháng thử nghiệm để góp phần hoàn thiện khung pháp lý đối với phương tiện tự hành tại Việt Nam.

Thử nghiệm công nghệ chế biến đất hiếm quy mô bán công nghiệp

Cùng với giao thông tự hành, Hà Nội cấp phép thử nghiệm công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp cho Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.

Dự án được triển khai trong 18 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, áp dụng công nghệ theo Bằng độc quyền sáng chế số 33663.

Đối với dự án này, thành phố đặt trọng tâm vào việc kiểm chứng công nghệ, đánh giá hiệu quả thu hồi và khả năng duy trì sự ổn định của quy trình. Các yếu tố liên quan đến an toàn, hóa chất, chất thải, môi trường và an toàn bức xạ cũng phải được kiểm soát chặt chẽ.

Kết quả thử nghiệm cần làm rõ hiệu suất thu hồi, chất lượng sản phẩm, mức tiêu hao nguyên liệu và hóa chất, khả năng kiểm soát chất thải cùng các chỉ tiêu về an toàn bức xạ và môi trường. Đây sẽ là những căn cứ quan trọng trước khi xem xét dự án bước sang giai đoạn tiếp theo.

Ông Lê Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ cho biết, từ kết quả nghiên cứu, doanh nghiệp đã chế thử và lắp đặt hệ thống sản xuất bán công nghiệp tại Thái Nguyên, đồng thời chạy không tải trong giai đoạn 2024, 2025.

Sau hội nghị, doanh nghiệp dự kiến nâng cấp nhà xưởng, lắp đặt hệ thống tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để tiến hành thử nghiệm quy trình khép kín và tối ưu các thông số kỹ thuật, hướng tới đáp ứng yêu cầu của thị trường vật liệu công nghệ cao.

Sandbox không phải cơ chế miễn trừ trách nhiệm

Để các dự án thử nghiệm đúng mục tiêu, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ nghiêm phạm vi, địa điểm, quy mô, thời gian, đối tượng và các điều kiện đã được phê duyệt.

Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh, sandbox là cơ chế thử nghiệm có điều kiện, không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được miễn trừ trách nhiệm. Các đơn vị phải duy trì biện pháp kiểm soát rủi ro, chủ động phát hiện và báo cáo sự cố, đồng thời không được tự ý mở rộng phạm vi thử nghiệm khi chưa có sự xem xét của cơ quan có thẩm quyền.

Mỗi dự án cũng phải xây dựng hệ thống nhật ký và dữ liệu thử nghiệm có khả năng kiểm tra, truy xuất, phục vụ quá trình đánh giá độc lập.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối theo dõi chung, phối hợp với các sở, ngành giám sát quá trình triển khai và tổ chức đánh giá định kỳ theo tháng hoặc quý. Thành phố yêu cầu việc giám sát dựa trên các chỉ tiêu và bằng chứng cụ thể, thay vì chỉ căn cứ vào báo cáo tiến độ.

Đồng thời, các cơ quan chuyên môn phải xác định từ đầu bộ dữ liệu tối thiểu cần thu thập, các mốc đánh giá giữa kỳ, tiêu chí kết thúc thử nghiệm và những tình huống cần cảnh báo hoặc tạm dừng.

Đối với giao thông tự hành, các chỉ số cần được lượng hóa gồm độ an toàn, độ tin cậy, tỷ lệ hoàn thành hành trình, khả năng xử lý tình huống, mức độ tương thích với hạ tầng và phản hồi của người sử dụng.

Với công nghệ chế biến đất hiếm, trọng tâm đánh giá là hiệu suất thu hồi, chất lượng sản phẩm, mức tiêu hao nguyên liệu và hóa chất, khả năng kiểm soát chất thải, an toàn bức xạ và tác động môi trường.

Theo Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng, sandbox không nên được xem là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ. Các sở, ngành phải tham gia theo chức năng quản lý chuyên ngành, chủ động nhận diện những quy định còn thiếu hoặc chưa phù hợp để xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền hoàn thiện.

Mục tiêu cuối cùng của cơ chế thử nghiệm là tạo ra những công nghệ có khả năng ứng dụng thực tế, mang lại giá trị mới cho Thủ đô và đất nước. Kết quả thử nghiệm, nếu được tổ chức thực chất và dựa trên dữ liệu, có thể trở thành cơ sở cho việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, mô hình quản lý hoặc đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Việc triển khai hai dự án tại Hòa Lạc cũng mở ra bước thử nghiệm cụ thể cho mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp theo tinh thần của Nghị quyết 57, đồng thời thể hiện định hướng của Hà Nội trong việc tạo không gian để các công nghệ mới được kiểm chứng, hoàn thiện và từng bước đưa vào đời sống.

Thái An