Bắt nguồn từ tình yêu quê hương sâu thẳm, được thể hiện qua câu nói đầy xúc động: “Dù bao nhiêu nơi trên thế giới, quê hương vẫn là điểm cuối cùng mà trái tim ta luôn trở về” (Vô Danh), cuốn sách là một tiếng "gõ cửa" mạnh mẽ vào tâm thức, khơi gợi những suy tư chiến lược vì một Việt Nam phồn thịnh.

Giáo sư Trần Văn Thọ, Tiến sĩ Kinh tế, Giáo sư Danh dự Đại học Waseda (Nhật Bản), nổi tiếng với những bài viết chính luận sắc bén và từng là thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của nhiều đời Thủ tướng, là người được Nhật hoàng trao tặng Huân chương Thụy Bảo.

"Hồi ức đến tương lai" là một tác phẩm đặc biệt, giao thoa giữa bút ký, tự truyện cá nhân và tư duy chiến lược quốc gia, tập trung vào hai mối quan tâm lớn: làm thế nào để Việt Nam vươn lên thành quốc gia có thu nhập cao và khát vọng về một quốc gia văn minh, có vị thế được thế giới kính trọng.

Ông Hà Dương Tường – Nguyên Giáo sư Đại học Công nghệ Compiègne (Pháp) bày tỏ, Giáo sư Thọ là "Một tác giả có chuyên môn sâu sắc... được nuôi dưỡng bằng một tấm lòng luôn thiết tha mong mỏi đất nước mình mau sớm vượt qua được những trở ngại... để sớm trở thành một nước phát triển."

 Giáo sư Thọ gây ấn tượng bởi phong thái điềm đạm mà uyên thâm, sự sâu sắc của một học giả lớn nhưng vẫn giữ được sự giản dị, gần gũi, khiến từng trang sách vừa cuốn hút về tư tưởng, vừa giàu sức gợi mở về nhân cách.

Bố cục cuốn sách gồm bốn phần, trong đó hai phần đầu là chuyến trở về đầy cảm xúc với ký ức về gia đình, quê hương, bạn bè và đặc biệt hé mở một "góc nhỏ tâm hồn" của người rất yêu thơ ca và âm nhạc qua những nghiên cứu tinh tế như so sánh Tiếng thu Việt Nam và Tiếng thu Nhật Bản, hay những rung động trước ca từ Bolero, cho thấy một chân dung nội tâm sâu sắc khác hẳn với định kiến về một nhà kinh tế học chính sách vĩ mô.

Ngược lại, hai phần sau tập trung vào các vấn đề vĩ mô, phản ánh rõ vai trò học giả và nhà tư tưởng phát triển của ông, phân tích thấu đáo các chủ đề then chốt như kinh tế thị trường, chính sách công, giáo dục đại học, văn hóa chính trị và kinh nghiệm quốc tế, gửi gắm khát vọng cháy bỏng về sự cất cánh của Việt Nam. Sự kết hợp giữa tư duy khoa học sắc bén và tình cảm nặng lòng với đất nước tạo nên giá trị đặc biệt của tác phẩm.

Nhà nghiên cứu Phạm Xuân Nguyên đã khẳng định vai trò của hồi ức trong cuốn sách: "Với Hồi ức đến tương lai, hồi ức là những điểm tựa muốn đi lên phía trước luôn luôn phải ngoái đằng sau, tìm điểm tựa đằng sau. Có những hồi ức tiêu cực nhưng không có hồi ức chúng ta sẽ bị rỗng."

Ông liên tưởng Hồi ức đến tương lai với câu thơ của Chế Lan Viên trong bài Cách mạng chương đầu khi viết về hang Pắc Pó: "Hỡi ai đi lên phía trước chớ quên sau lưng mình cái hang Pắc Pó, / Đi tận cùng năm tháng không quên, / Đi khuất lấp vẫn còn nhớ mãi, / Đi muôn xa còn quay lại ngoái nhìn."

Giáo sư Trần Văn Thọ chia sẻ, tập sách gồm những bài viết tương đối nhẹ nhàng, phần lớn có tính văn nghệ, bút ký về kỷ niệm, lịch sử, văn hóa, bên cạnh những bài bàn về giáo dục, kinh tế nhưng được kết nối với lịch sử, văn hóa để dễ chuyển đi các thông điệp cần thiết. Dù học tập, sinh sống và làm việc tại Nhật Bản từ lúc còn trẻ, ông vẫn giữ quốc tịch Việt Nam, và ở "Hồi ức đến tương lai", độc giả tìm thấy một tấm gương trí thức gắn bó trọn đời với Việt Nam, và một nguồn cảm hứng mạnh mẽ để suy ngẫm về tương lai đất nước.

Buổi giới thiệu và tọa đàm về cuốn sách "Hồi ức đến tương lai: Suy ngẫm về văn hóa, giáo dục và con đường phát triển của Việt Nam" của Giáo sư Trần Văn Thọ diễn ra tại Hội trường Edison, Trường Đại học Đông Á (TP Đà Nẵng).

Bảo Hòa