Tết cổ truyền Việt Nam là nét đẹp văn hóa, nơi kết tinh những giá trị thiêng liêng về gia đình, quê hương và cội nguồn dân tộc. Dù nhịp sống ngày càng hối hả đang đổi thay từng ngày, với nhiều tiện ích và cách đón Tết mới mẻ, thì những phong tục, nếp xưa của ngày Tết vẫn giữ vai trò đặc biệt, góp phần gìn giữ bản sắc và nuôi dưỡng sợi dây gắn kết giữa các thế hệ. Giữ gìn văn hóa Tết cổ truyền không chỉ là bảo tồn những tập quán quen thuộc, mà còn là cách để mỗi người Việt gìn giữ ký ức văn hóa, giá trị tinh thần và bản sắc dân tộc trong dòng chảy hiện đại hôm nay.

Trải nghiệm không gian Tết xưa

Không chỉ được nhắc nhớ qua câu chuyện hay sách vở, những giá trị của Tết cổ truyền đang được khơi dậy sinh động bằng những trải nghiệm trực quan, gần gũi, đặc biệt trong môi trường học đường. Với mong muốn tạo cầu nối hiệu quả giúp học sinh tiếp cận, hiểu hơn, yêu hơn và trân trọng những nét đẹp văn hóa của cha ông, nhiều hoạt động tái hiện không gian Tết xưa đã được tổ chức bằng những cách làm phong phú, sáng tạo.

Trong những ngày giáp Tết, tại Cung Văn hóa thanh thiếu nhi tỉnh, Trường THCS Lê Văn Tám rộn ràng tổ chức “Ngày hội văn hóa xuân Bính Ngọ 2026”. Ngày hội không chỉ là một hoạt động ngoại khóa chào đón năm mới mà còn nhằm giáo dục truyền thống, mang đến cho học sinh những trải nghiệm, cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa Tết Việt từ bao đời nay.

Không gian Tết xưa tại đây được tái hiện đầy sắc màu với những gian hàng ẩm thực truyền thống có bánh chưng, bánh tẻ, mứt Tết, chè quê… do chính phụ huynh, học sinh cùng chuẩn bị, gợi nhớ hương vị sum vầy của ngày xuân. Gian hàng ông đồ cho chữ đầu năm đã thu hút đông đảo học sinh đứng xem, xin chữ với niềm háo hức và trân trọng. Xen giữa không gian ấy là những tiết mục văn nghệ mang âm hưởng mùa xuân, ca ngợi quê hương, đất nước, gia đình, Tết cổ truyền do chính các em học sinh biểu diễn, tạo nên bầu không khí vui tươi, ấm áp. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động trải nghiệm tham gia trò chơi dân gian, học gói bánh chưng, trình diễn trang phục dân tộc… đã giúp ngày hội thêm sôi động, phong phú, ý nghĩa.

Em Vũ Thị Thu Hà, học sinh lớp 7A7, Trường THCS Lê Văn Tám, chia sẻ: Không gian ngày hội rất vui tươi, rộn ràng, ai ai cũng háo hức như được đón Tết sớm. Thầy cô và học sinh cùng mặc áo dài truyền thống khiến không khí Tết trở nên sinh động, nhiều màu sắc. Thông qua các hoạt động như xem ông đồ cho chữ, gói bánh chưng, chơi trò chơi dân gian, em hiểu thêm về phong tục ngày Tết và cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của sự sum vầy, đoàn viên. Ngày hội giúp em thêm yêu Tết cổ truyền và mong muốn cùng gia đình gìn giữ những nét đẹp văn hóa ấy.

Cô giáo Lê Thị Xuân Hương, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Lê Văn Tám, cho biết: Bên cạnh việc tái hiện không gian Tết cổ truyền, nhà trường còn tổ chức chương trình mổ lợn đất gây quỹ “Xuân ấm áp, Tết yêu thương” nhằm trao tặng những phần quà ý nghĩa cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Qua đó, nhà trường mong muốn giáo dục học sinh tinh thần tương thân tương ái, biết sẻ chia, yêu thương và trân trọng những giá trị tốt đẹp của cuộc sống. Tham gia các hoạt động trải nghiệm, học sinh không chỉ được “chạm” vào không khí Tết xưa mà còn hiểu sâu hơn những giá trị văn hóa nguồn cội, từ đó hình thành ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Tết cổ truyền trong đời sống hôm nay.

Không khí ấy cũng lan tỏa rộn ràng tại hệ thống Mầm non Đức Trí, nơi các em nhỏ được hòa mình vào không gian chợ quê ngày Tết đầy sắc màu và sinh động. Dưới sự hướng dẫn của các cô giáo, các bé thích thú quan sát những gian hàng giản dị với tò he đủ hình dáng, mẹt bánh quê, nón lá, quang gánh, hoa xuân... Những ánh mắt háo hức, nụ cười trong trẻo khi lần đầu được chạm tay vào hình ảnh Tết xưa đã tạo nên một không gian xuân ấm áp, gần gũi. Thông qua việc được giới thiệu, làm quen với các phong tục, hình ảnh truyền thống một cách trực quan, sinh động, giúp học sinh mầm non bước đầu hình thành nhận thức, tình cảm gắn bó với Tết cổ truyền.

Những năm gần đây, việc tái hiện không gian Tết xưa tại các địa điểm công cộng đã trở nên quen thuộc với nhiều người. Với mong muốn tạo không khí Tết đến sớm rộn ràng, ấm áp, nhiều quán cà phê, nhà hàng, khách sạn đã nhanh chóng “khoác áo mới”, lựa chọn những cách bài trí mang sắc xuân tươi vui, hài hòa giữa phong cách truyền thống và hiện đại. Dù mỗi không gian có cách bài trí riêng, song điểm chung dễ nhận thấy là các tiểu cảnh đều gợi nhắc rõ nét văn hóa Tết Việt. Những hình ảnh quen thuộc như câu đối đỏ, hoa mai, hoa đào, hoa cúc, bánh chưng, dây pháo, bao lì xì… được sử dụng làm điểm nhấn chủ đạo, góp phần thu hút đông đảo người dân và du khách. Có người tìm đến để lưu giữ những khoảnh khắc sum vầy bên gia đình, bạn bè; có người lại muốn tìm về cảm giác Tết xưa đầy hoài niệm giữa nhịp sống hiện đại. Dù bằng cách nào thì đó đều là sự thể hiện tình yêu, trân trọng dành cho những phong tục, tập quán đẹp đẽ của dân tộc.

Khi người trẻ tiếp nối và gìn giữ

Những ngày này, không khí Tết đã hiện diện rõ ràng trên từng góc phố, khu dân cư của Quảng Ninh, qua từng âm thanh, sắc màu và những không gian đậm chất truyền thống, để mỗi người có thể cảm nhận Tết theo cách rất riêng. Cùng với các thế hệ đi trước, người trẻ hôm nay đang chung tay gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống quý báu, tạo nên một dòng chảy văn hóa bền bỉ, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, để Tết Việt mãi là biểu tượng của tinh thần dân tộc.

Những năm gần đây, tại Quảng Ninh, ngày càng nhiều bạn trẻ chủ động tìm hiểu, lựa chọn và diện trang phục truyền thống trong dịp lễ Tết. Từ áo dài cách tân hiện đại đến áo ngũ thân mang đậm dấu ấn lịch sử, giới trẻ đang góp phần tạo nên một không gian Tết vừa truyền thống, vừa mới mẻ, thể hiện niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Chị Phạm Thùy Trang, phường Bãi Cháy, chia sẻ: Xu hướng mặc áo dài dịp Tết được mọi người rất yêu thích. Nhiều năm nay, gia đình tôi từ người lớn đến trẻ nhỏ đều mặc áo dài đi chúc Tết, lễ chùa hay dạo chơi, check-in tại các điểm đến, góp phần lưu giữ hình ảnh rất đẹp và rất riêng của Tết Việt Nam, đồng thời thể hiện tình yêu và sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa, lịch sử mà ông cha để lại.

Cùng với trang phục truyền thống, giới trẻ Quảng Ninh còn tích cực tham gia gìn giữ và tái hiện các nghi lễ Tết cổ truyền. Trong kỷ nguyên số, nhiều bạn trẻ không chỉ lưu giữ Tết Việt qua những hoạt động đời thường như gói bánh chưng, trang trí nhà cửa, sum họp gia đình… mà còn lan tỏa những giá trị ấy trên các nền tảng mạng xã hội. Những hình ảnh, video về Tết Việt được chia sẻ rộng rãi đã góp phần quảng bá văn hóa Tết mỗi vùng miền đến cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế.

Đặc biệt, với tuổi trẻ Quảng Ninh, Tết không chỉ là dịp sum vầy mà còn là thời điểm để lan tỏa yêu thương và trách nhiệm với cộng đồng. Những ngày giáp Tết, các tổ chức Đoàn, Hội trong toàn tỉnh đã triển khai nhiều chương trình tình nguyện ý nghĩa “Tuổi trẻ với mùa xuân biên giới”, “Xuân sẻ chia - Tết nhân ái”, “Xuân yêu thương kết nối cộng đồng”…. trao tặng hàng nghìn suất quà Tết, hỗ trợ gia đình chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn, học sinh nghèo vượt khó. Qua từng phần việc cụ thể, tuổi trẻ Quảng Ninh không chỉ góp phần mang đến một cái Tết ấm áp hơn cho cộng đồng, mà còn thể hiện rõ tinh thần sẻ chia, nhân ái - những giá trị cốt lõi làm nên chiều sâu văn hóa của Tết Việt.

Trong dòng chảy hiện đại, cách người trẻ đón Tết có nhiều thay đổi song Tết xưa vẫn là điểm tựa tinh thần giúp thế hệ trẻ kết nối với cội nguồn và bản sắc văn hóa. Khi Tết xưa được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại, những giá trị văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục được lan tỏa trong đời sống hôm nay, để Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới mà còn là khoảnh khắc kết nối cộng đồng, kết nối ký ức và niềm hy vọng cho một khởi đầu năm mới.

Nguyễn Dung