Chúng ta hãy cùng giải mã hiện tượng “Thánh Gióng công nghệ” ở xứ Nghệ bằng những chìa khóa cốt lõi: tư duy nhạy bén, sáng tạo của nhà lãnh đạo và công nghệ dẫn đường.

Với những “chìa khóa vàng này”, xứ Nghệ biến tài nguyên dữ liệu thành dòng chảy thông suốt, minh bạch, đưa tinh thần đổi mới thực chất — nói là làm, "không chờ đợi, không chần chừ" thành sản phẩm động lực cho phát triển kinh tế số.

Tư duy đột phá của lãnh đạo Nghệ An và cuộc “lột xác” số lịch sử

Cú bứt tốc ngoạn mục trong hành trình vận hành số tại Nghệ An là thành quả từ sự nhạy bén chiến lược của những người "chèo lái" địa phương.

Ngay khi tận mắt chứng kiến, tiếp cận mô hình quản trị số thời gian thực được thử nghiệm tại phường An Thắng (Đà Nẵng), với khát khao phát triển cùng niềm tin vào năng lực công nghệ nội địa, lãnh đạo tỉnh Nghệ An quyết định nhân rộng và nâng cấp thành mô hình tổng thể cho toàn tỉnh, sớm đưa sản phẩm vào thực tiễn. Hành động chứng minh vai trò quyết định của người đứng đầu chính là chiếc chìa khóa vàng khơi thông mọi điểm nghẽn, đưa công nghệ cắm rễ sâu vào hơi thở đời sống.

Ít ai biết rằng, đằng sau một kho dữ liệu quy mô khủng, thống nhất dùng chung ra mắt hoành tráng là một chiến dịch chạy đua với thời gian chỉ vỏn vẹn trong chưa đầy một tháng, từ ngày 7/9 đến 30/9/2026. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao từ Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh, tinh thần "nói là làm, không chần chừ, không chờ đợi" đã được quán triệt triệt để từ đỉnh xuống chân, hiện thực hóa khát vọng dựng xây trung tâm điều hành số phục vụ công tác lãnh đạo, điều hành.

Nghệ An chưa từng thiếu dữ liệu lớn, nhưng bài toán khó nhất là làm sao xóa bỏ tình trạng chia cắt những "ốc đảo" dữ liệu đơn lẻ. Giờ đây, kho tàng tiềm năng ấy đã được đánh thức, kết nối và khơi thông mạnh mẽ. Ngành giáo dục đang quản lý gần 1 triệu học sinh, cụ thể là 935.778 hồ sơ với 9 trên 10 nhóm dữ liệu cấu trúc đã hoàn thiện. Ngành y tế vận hành trơn tru với khoảng 2 triệu hồ sơ khám, chữa bệnh phát sinh mỗi năm.

Trong khi đó, lĩnh vực đất đai và pháp lý đã cập nhật 1.312.146 thửa đất cùng 1,6 triệu bản ghi công chứng, chứng thực. Song song với đó là gần 71.000 bản ghi khoa học công nghệ cùng hàng vạn điểm GIS chuẩn hóa về hạ tầng và du lịch. Từ những mảnh ghép rời rạc ấy, Nghệ An đang từng bước định hình một hình mẫu chuyển đổi số toàn diện, biến dữ liệu thành nguồn lực thực sự để kiến tạo tương lai.

Những con số biết nói ấy là kết quả của cú bắt tay lịch sử đặt hàng của các cơ quan quản lý nhà nước với những "sếu đầu đàn" công nghệ.

Báo cáo tại lễ ra mắt, ông Nguyễn Văn Hiền – Giám đốc Công nghệ Tập đoàn SunTechX (đơn vị triển khai nền tảng iTitan), Chủ tịch HĐQT Titan Data Analytics và Phó Giám đốc MobiFone tại Nghệ An - ông Nguyễn Hoàng Phi Long cho biết, hệ thống đến nay đã kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia ngành Tài chính. Song song với đó, dự án xây dựng thành công kho dữ liệu tại 8 lĩnh vực với 158 tập dữ liệu ngành, cùng kho dữ liệu dùng chung của tỉnh gồm 93 tập dữ liệu thuộc 21 danh mục. Nhờ bước đột phá này, mọi chỉ tiêu kinh tế, xã hội, ngân sách và giải ngân đầu tư công giờ đây hiện lên trực quan, sinh động qua hệ thống bảng điều khiển thời gian thực.

Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn kỷ lục, sự phối hợp nhịp nhàng đã giúp địa phương thiết lập hoàn chỉnh bốn cấu phần cốt lõi, bao gồm kho dữ liệu dùng chung, sổ tay điều hành iNgheAn, nền tảng điều hành thời gian thực và cổng dữ liệu mở, chia sẻ. Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, dự án đã đạt chuẩn an toàn thông tin cấp độ 3, đồng thời tổ chức đào tạo bài bản cho 160 cán bộ đầu mối gồm 130 cán bộ cấp xã và 30 cán bộ cấp tỉnh để phân quyền trực tiếp đến tận cơ sở.

Dù gặt hái những kết quả ấn tượng, lãnh đạo tỉnh vẫn giữ một tư duy quản trị thực chất và thẳng thắn.

Tinh thần hành động quyết liệt ấy một lần nữa được khắc họa như lời phát biểu đanh thép của Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Thị Minh Sinh khi khẳng định tinh thần là không chần chừ, không chờ đợi, mà mạnh dạn triển khai để sớm hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ công tác lãnh đạo, quản trị, hướng tới xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số trên địa bàn tỉnh.

Tự chủ công nghệ lõi tối ưu: "Vũ khí" làm nên “cuộc cách mạng” dữ liệu xứ Nghệ

Cùng với tư duy đổi mới, tinh thần quyết tâm của lãnh đạo địa phương, tiếng vang của mô hình chuyển đổi số tại Nghệ An còn gắn liền với “chìa khóa” nền tảng công nghệ lõi iTitan do Titan Data Analytics và iNet Solutions phát triển. Sản phẩm "Make in Việt Nam" xuất hiện tiên phong, trao quyền làm chủ về công nghệ lõi và bài toán quản trị, khai thác và bảo vệ dữ liệu cho cả chính quyền lẫn doanh nghiệp.

Khẳng định khát vọng, Tiến sĩ Đặng Văn Cường, Tổng Giám đốc kiêm đồng sáng lập Công ty Titan Data Analytics, chia sẻ rằng tập thể đơn vị đang nỗ lực từng ngày để đưa nền tảng iTitan xứng đáng là nền tảng công nghệ chiến lược quốc gia, khơi dậy niềm tin, lòng tự tôn và tự hào về năng lực tự chủ công nghệ của người Việt.

Minh chứng cho năng lực ấy, ông nhấn mạnh rằng công nghệ lõi iTitan được phát triển và xây dựng 100% từ Việt Nam, làm chủ công nghệ tuyệt đối, trong đó 100% các thành phần công nghệ cấu trúc nên kho từ kết nối, xử lý dữ liệu, lưu trữ, xây dựng bảng chỉ số điều hành cho đến phương thức hiển thị Web và App đều được xây dựng trực tiếp trên nền tảng iTitan và không sử dụng bất kỳ nền tảng nào bên ngoài.

Khác xa với phương pháp luận truyền thống buộc phải tập trung hóa dữ liệu về một mối vốn dễ gây quá tải và phát sinh rác hệ thống, iTitan chọn một hướng đi cấp tiến hơn khi ứng dụng kiến trúc phân tán trên nền tảng Data Lakehouse.

Giải thích về điểm ưu việt này, Tiến sĩ Đặng Văn Cường cho biết cấu trúc kho mang tính phân tán, nơi mỗi điểm phát sinh dữ liệu chính là một kho trong mạng lưới. Nhờ vậy, việc xử lý dữ liệu được tiến hành ngay nơi sinh ra dữ liệu do chính chủ thể dữ liệu chịu trách nhiệm, đảm bảo tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống và thống nhất dùng chung, qua đó khơi thông dòng chảy dữ liệu và bảo đảm thông tin đưa ra có giá trị pháp lý thực sự.

Thay vì tạo các bản sao chép tốn kém chi phí hạ tầng, iTitan cho phép truy xuất trực tiếp trên bộ nhớ với chi phí tiết kiệm so với các giải pháp ngoại nhập, kết hợp mã hóa đa lớp bảo vệ tuyệt đối dữ liệu gốc bên trong hàng rào an ninh nội bộ.

Để Nghệ An có thể đưa nền tảng vào vận hành đồng bộ trên toàn tỉnh - sự kiện mà truyền thông đang ví như “cuộc cách mạng trong vận hành số” là cả một hành trình miệt mài nghiên cứu, tìm kiếm thị trường và chứng minh hiệu quả thực tế của đội ngũ iTitan tại nhiều phường xã, viện, trường. Những đánh giá thực tế từ Cục Công nghệ thông tin thuộc H05 Bộ Công an (nay đã được hợp nhất với Cục Viễn thông và Cơ yếu để thành lập Cục Công nghệ thông tin và Cơ yếu) tiếp tục củng cố thêm minh chứng rằng iTitan chính là lời giải tối ưu cho bài toán chủ quyền số.

Kho dữ liệu dùng chung và nền tảng iNgheAn tại Nghệ An giờ đây được kỳ vọng sẽ làm nền tảng hiện thực hóa khát vọng phát triển kinh tế dữ liệu bền vững của một địa phương đi đầu.

Định hướng cho “diều bay”

Nhìn từ cuộc bứt phá vận hành số của xứ Nghệ, thực tế cho thấy công nghệ dù có toàn diện đến đâu, sử dụng kiến trúc phân tán hay mã hóa đa lớp tối tân thế nào, xét cho cùng cũng chỉ là công cụ. Nền tảng iTitan hay các bảng điều khiển trực quan có thể giúp khơi thông dòng chảy dữ liệu, rút ngắn thời gian xử lý và tiết kiệm chi phí, nhưng chúng không thể tự sinh ra dữ liệu sạch hay tự ra quyết định điều hành.

Chìa khóa cốt lõi để giữ cho hệ thống ấy luôn "sống" chính là con người — đặc biệt là tư duy dấn thân của người đứng đầu và tinh thần trách nhiệm của từng cán bộ bám sát cơ sở.

Khi lãnh đạo tỉnh quyết liệt "không chần chừ, không chờ đợi" để thử nghiệm, khi mỗi cán bộ xã phường, sở ban ngành hiểu rằng họ là chủ thể chịu trách nhiệm tuyệt đối về tính "Đúng - Đủ - Sạch - Sống, thống nhất dùng chung" của từng bản ghi phát sinh để vận hành, thì lúc đó dữ liệu mới thực sự có giá trị thực tiễn.

Công nghệ là đôi cánh mạnh mẽ giúp địa phương nắm bắt bức tranh kinh tế - xã hội toàn diện trong tầm tay, cụ thể hóa mục tiêu phát triển kinh tế số, nhưng chính tầm nhìn, trách nhiệm sử dụng dữ liệu hằng ngày và những quyết định đúng đắn của người lãnh đạo mới là sức gió đẩy cho “cánh diều” đi đúng hướng và bay cao, bay xa.

Nhớ lại cơ duyên gặp gỡ nền tảng iTitan tại một hội thảo ở Bình Định, Trung tướng Dương Văn Tính – Cục trưởng, Ban chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Bộ Công an – đã bày tỏ nhiều ấn tượng sâu sắc về giải pháp này. Thay vì trao dữ liệu cho các bên thứ ba phân tích, nền tảng cho phép chủ động khai phá và xử lý dữ liệu dưới những mục tiêu được xác định rõ ràng.

“Đây là sự đột phá của iTitan mà tôi quan sát được”, Trung tướng Tính chia sẻ.

Ông cũng nhận định ưu điểm lớn của hệ thống là không phải sản phẩm đóng gói cứng nhắc, mà là nền tảng mở được thiết kế từ lõi bởi các nhà khoa học Việt Nam. Điều này đảm bảo tính tự chủ công nghệ cao, triệt tiêu tình trạng phụ thuộc hay rò rỉ thông tin trong các lĩnh vực đòi hỏi an ninh, an toàn tuyệt đối.

Tuy nhiên, đưa một giải pháp công nghệ mới ra đời vào thử nghiệm thực tế chưa bao giờ là điều dễ dàng. Theo Trung tướng Dương Văn Tính, giai đoạn đầu iTitan khi xuất hiện trên thị trường còn ít người biết đến, đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt đối với vấn đề an ninh hệ thống. Một bộ tiêu chí kiểm định khắt khe đã được đặt ra. Việc một doanh nghiệp nội địa khẳng định làm chủ công nghệ lõi phân tích thời gian thực tại gốc đòi hỏi quá trình kiểm chứng cực kỳ nghiêm ngặt. Đội ngũ chuyên gia đã yêu cầu chạy thử nghiệm thực tế nhiều lần trên cơ sở dữ liệu để đánh giá khách quan. Trải qua gần hai năm đồng hành, thử thách và kiểm định khắt khe từ cả hai phía, Trung tướng khẳng định: “Giải pháp phân tích iTitan xây dựng xứng đáng được áp dụng”.

Từ thực tiễn đưa các giải pháp đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp vào đời sống, có thể thấy rõ rằng không chỉ cần “hạt giống” công nghệ hay nguồn vốn, mà hơn hết cần một hành lang pháp lý linh hoạt. Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, người đứng đầu địa phương không chỉ là người quản lý mà phải là người kiến tạo. Phải dám mở đường, dám đặt bài toán, dám cho thử nghiệm, dám bảo vệ người dám làm đúng và dám nhân rộng những mô hình hiệu quả.

“Cần chuyển đổi tư duy từ 'quản lý để không sai' sang 'quản lý để tạo điều kiện đổi mới', đồng thời xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm. Khi người đứng đầu thực sự 'bật đèn xanh', công nghệ mới có cơ hội bước ra từ phòng thí nghiệm, trở thành năng lực phát triển thực tiễn của địa phương và đất nước”, Trung tướng Dương Văn Tính nhấn mạnh.

Bảo Hòa