Khi loài "vàng mười" vùng biển đảo bị đe dọa sinh tồn

Khánh Hòa từ lâu đã tự hào là địa phương tập trung quần thể phân loài chim yến hàng (Aerodramus fuciphagus germani) lớn nhất cả nước. Đây không chỉ là loài chim quý hiếm, đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng hệ sinh thái, tiêu diệt côn trùng gây hại để bảo vệ mùa màng mà còn cho ra đời sản phẩm tổ yến đảo thiên nhiên có chất lượng dinh dưỡng vượt trội. Ngành nghề khai thác yến sào vì thế mà mang ý nghĩa sâu sắc về cả kinh tế, sinh thái lẫn việc bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Dù vậy, nghề yến sào nước nhà đang phải đối diện với thực trạng nhức nhối khi vấn nạn săn bẫy bắt trái phép ngày càng chuyển biến phức tạp. Theo các số liệu thống kê từ Công ty Yến sào Khánh Hòa, chỉ trong khoảng thời gian ngắn từ tháng 01/2025 đến đầu tháng 07/2026, các lực lượng tuần tra đã phát hiện tới 346 vụ bẫy bắt chim yến trái phép. Số lượng tang vật thu giữ lên đến 762 tấm lưới với tổng chiều dài kỷ lục đạt khoảng 38.100 mét.

Đáng lo ngại hơn, các hành vi tàn sát chim yến không còn dừng lại ở mức độ tự phát, nhỏ lẻ. Nhiều nhóm đối tượng đã cấu kết thành đường dây có tổ chức, sử dụng các thiết bị phát âm thanh dẫn dụ tinh vi vào ban đêm hoặc rạng sáng. Nhóm này liên tục dịch chuyển vị trí thả lưới nhằm lẩn tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng, đẩy quần thể chim yến hoang dã đứng trước nguy cơ bị tận diệt.

"Trận đồ" giả mạo thương hiệu trên thị trường thực và số

Song song với việc nguồn tài nguyên thiên nhiên bị đe dọa, uy tín của thương hiệu Yến sào Khánh Hòa cũng đang bị bào mòn bởi nạn hàng giả, hàng nhái vô cùng tinh vi. Thời gian qua, lực lượng công an tại nhiều tỉnh thành liên tiếp triệt phá hàng loạt đường dây làm giả yến sào với quy mô rất lớn.

Điển hình như tại Thanh Hóa, cơ quan chức năng đã khởi tố các đối tượng kinh doanh dòng sản phẩm giả mạo nhãn hiệu với tên gọi “Mina Nest - Thượng đỉnh yến Khánh Hòa”, thu giữ hơn 70.000 hũ yến giả có khối lượng lên tới 15 tấn. Tại Đồng Tháp, một đường dây sản xuất nước yến giả từ mủ trôm tinh vi với quy mô gần 16.000 hũ, lon thành phẩm dán nhãn hiệu “Yến sào Khánh Hòa” cũng bị phát giác. Gần đây nhất, tại Vĩnh Long, lực lượng công an tiếp tục khởi tố vụ án và thu giữ hơn 360.000 sản phẩm nước yến, tổ yến chưng sẵn giả mạo.

Không chỉ xuất hiện trên thị trường truyền thống, vấn nạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn bùng phát dữ dội trên không gian mạng. Thống kê của Công ty Yến sào Khánh Hòa cho thấy có đến 122 doanh nghiệp sử dụng trái phép dấu hiệu "Yến sào Khánh Hòa", cùng với 280 tài khoản mạng xã hội Facebook và trang web mạo danh để bán hàng. Nghiêm trọng hơn, có 42 doanh nghiệp đăng ký tên thương mại chứa các cụm từ liên quan trực tiếp đến nhãn hiệu chính gốc và 55 đơn đăng ký nhãn hiệu khác cố tình sử dụng các dấu hiệu tương tự nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Những hành vi gian lận thương mại này không chỉ trực tiếp đầu độc sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm suy giảm nghiêm trọng uy tín quốc tế của thương hiệu Việt.

Đi tìm lời giải toàn diện cho sự phát triển bền vững

Trước những thách thức sống còn này, Hội thảo “Bảo tồn chim yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa” do Báo Tiền Phong phối hợp cùng UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức tại Nha Trang đã trở thành diễn đàn thu hút sự quan tâm của hơn 300 đại biểu. Các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý hàng đầu đã cùng ngồi lại, tập trung mổ xẻ vấn đề qua hai chuyên đề trọng tâm: Bảo tồn bền vững quần thể chim yến và Bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến tâm huyết đã chia sẻ sâu sắc về hiện trạng quần thể chim yến tại địa phương, những bài học quản lý chim hoang dã của các quốc gia trên thế giới, cũng như phân tích các góc nhìn pháp lý sắc bén để bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định chính quyền tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo sát sao các sở, ban, ngành triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp quyết liệt. Tỉnh cam kết tăng cường công tác tuần tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm khắc mọi hành vi săn bắt chim yến trái phép, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với các cơ sở nuôi yến. Việc phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, các tổ chức khoa học và cộng đồng doanh nghiệp sẽ là chìa khóa để bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên quý báu này, đồng thời tháo gỡ triệt để các nút thắt pháp lý nhằm bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa trước vấn nạn cạnh tranh không lành mạnh.

Hương Mi