Việc quản lý chặt dữ liệu tàu cá, nhật ký khai thác và hoạt động xuất, nhập cảng đang góp phần nâng cao tính minh bạch, hướng tới khai thác thủy sản có trách nhiệm và bền vững.

Theo kế hoạch dự kiến, tháng 10/2026, Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ tiến hành kiểm tra công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại Gia Lai.

Đây là thời điểm quan trọng đối với nỗ lực tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU, có tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu và mục tiêu phát triển bền vững của ngành thủy sản.

Trước yêu cầu này, từ giữa tháng 6 đến nay, Công an tỉnh Gia Lai đã tăng cường phối hợp với các ngành liên quan và Ban Quản lý Cảng cá Gia Lai triển khai các giải pháp kiểm tra, giám sát, tuyên truyền và quản lý hoạt động khai thác thủy sản.

Lực lượng Công an duy trì bám sát địa bàn, nắm tình hình tại cơ sở nhằm kịp thời nhận diện những bất cập, nguy cơ phát sinh vi phạm trong quá trình khai thác của ngư dân.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá Gia Lai cho biết, trong quá trình triển khai công tác chống khai thác IUU, đơn vị nhận được sự phối hợp tích cực của lực lượng Công an, đặc biệt là Phòng An ninh kinh tế. Lực lượng Công an thường xuyên cung cấp thông tin, trực tiếp phối hợp kiểm tra, giám sát và tham gia tuyên truyền pháp luật đến ngư dân.

Theo số liệu được công bố, hiện toàn tỉnh Gia Lai quản lý 5.573 tàu cá có giấy phép còn hạn.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các lực lượng đã kiểm soát 37.901 lượt tàu xuất, nhập cảng, đồng thời giám sát hơn 26,1 nghìn tấn sản lượng thủy sản khai thác được bốc dỡ qua cảng.

Những con số trên không chỉ phản ánh quy mô công tác quản lý mà còn đặt ra yêu cầu về tính chính xác, đồng bộ và minh bạch của thông tin trong toàn bộ quá trình từ tàu cá rời cảng, hoạt động trên biển đến khi trở về và bốc dỡ sản phẩm.

Đặc biệt, trong bối cảnh chống khai thác IUU ngày càng gắn với yêu cầu truy xuất nguồn gốc, dữ liệu trở thành một mắt xích quan trọng. Việc quản lý thông tin tàu cá, giấy phép, hành trình, sản lượng và nhật ký khai thác đầy đủ góp phần hình thành cơ sở để kiểm tra, đối chiếu và chứng minh tính hợp pháp của nguồn nguyên liệu thủy sản.

Cùng với công tác kiểm tra, Công an tỉnh Gia Lai xác định thay đổi nhận thức và ý thức chấp hành của ngư dân là một trong những yếu tố quan trọng. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đến các khu vực có tàu cá hoạt động để tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật bằng những nội dung gần gũi, dễ tiếp cận.

Trong các đợt tuyên truyền, lực lượng chức năng phổ biến Nghị quyết số 04/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, đồng thời thông tin về hậu quả pháp lý và những rủi ro về tài sản, tính mạng khi tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Hoạt động tuyên truyền còn được kết hợp với việc tặng cờ Tổ quốc, áo phao và một số phần quà cho ngư dân, qua đó tăng cường sự đồng hành giữa lực lượng chức năng với bà con trong quá trình vươn khơi, bám biển và chấp hành các quy định chống khai thác IUU.

Ngư dân Mai Thanh Hiền, chủ một tàu cá đánh bắt xa bờ, cho biết sự thường xuyên có mặt, tuyên truyền và nhắc nhở của lực lượng Công an giúp ngư dân nâng cao ý thức chấp hành các quy định trong quá trình khai thác.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là việc thực hiện nhật ký điện tử. Ngư dân Ngô Đức Lợi, chủ tàu khai thác xa bờ, cho biết trước khi ra khơi luôn chuẩn bị giấy tờ, thực hiện thủ tục xuất cảng, khai thác đúng vùng được phép và khi trở về thực hiện ghi chép nhật ký điện tử, nhật ký khai thác đầy đủ.

Việc ngư dân chủ động thực hiện nhật ký điện tử cho thấy công tác chống IUU đang từng bước gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi phương thức quản lý. Khi dữ liệu khai thác được ghi nhận đầy đủ, hoạt động kiểm tra, đối chiếu và truy xuất nguồn gốc thủy sản có thêm cơ sở để thực hiện minh bạch, chặt chẽ hơn.

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa đối với khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam. Trong chuỗi cung ứng hiện đại, sản phẩm không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng mà nguồn gốc, tính hợp pháp và khả năng truy xuất cũng ngày càng trở thành những điều kiện quan trọng để tiếp cận thị trường.

Đại úy Nguyễn Thanh Hoàng, Phó Đội trưởng Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh Gia Lai cho biết, từ năm 2024 đến nay, trên địa bàn tỉnh không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ. Lực lượng Công an tiếp tục quản lý, giám sát chặt đối với những tàu cá từng có lịch sử vi phạm hoặc không đủ điều kiện khai thác nhằm hạn chế nguy cơ tái diễn vi phạm.

Từ nay đến thời điểm dự kiến Đoàn thanh tra EC kiểm tra vào tháng 10/2026, Công an tỉnh Gia Lai xác định tiếp tục phối hợp các lực lượng triển khai các biện pháp quản lý, kiểm tra và tuyên truyền, góp phần cùng địa phương thực hiện mục tiêu tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU.

Ở góc độ quản trị hiện đại, chống khai thác IUU không chỉ là kiểm soát những chuyến tàu trên biển mà còn là bài toán về quản lý và minh bạch dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm của chủ tàu và khả năng kiểm chứng tính hợp pháp của sản phẩm trong toàn bộ chuỗi khai thác. Việc từng bước đưa công nghệ, nhật ký điện tử và dữ liệu vào quá trình quản lý vì vậy có ý nghĩa lâu dài đối với mục tiêu xây dựng ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Là cơ quan báo chí hoạt động trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và phát triển tài sản trí tuệ, sohuutritue.net.vn ghi nhận những nỗ lực trong việc tăng cường quản lý, minh bạch dữ liệu và thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong chống khai thác IUU tại Gia Lai. Khi dữ liệu khai thác, nhật ký điện tử và khả năng truy xuất nguồn gốc được quản lý ngày càng chặt chẽ, đây không chỉ là giải pháp phục vụ mục tiêu tháo gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” mà còn góp phần bảo vệ uy tín, giá trị sản phẩm thủy sản Việt Nam, tạo nền tảng cho phát triển bền vững và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

                     Lê Tâm