Qua thông tin người dân cung cấp và khảo sát thực tế của phóng viên Sở Hữu Trí Tuệ, nhiều vị trí ghi nhận máy móc cơ giới, hệ thống điện, lao động cùng lượng lớn đá nguyên khối và đá chẻ thành phẩm được tập kết, đặt ra yêu cầu tiếp tục làm rõ tính hợp pháp của hoạt động khai thác, nguồn gốc khoáng sản và việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Qua khảo sát thực tế, phóng viên ghi nhận tại làng KTE xuất hiện nhiều điểm khai thác, gia công đá chẻ hoạt động thường xuyên. Đá sau khi khai thác được gia công ngay tại hiện trường trước khi vận chuyển đi tiêu thụ.

Theo phản ánh của người dân địa phương, tình trạng khai thác đá chẻ tại khu vực này diễn ra với quy mô khá lớn. Tại một số điểm khai thác, máy đào cơ giới, hệ thống điện, nhiều lao động cùng đá nguyên khối và đá chẻ thành phẩm được tập kết tại nhiều vị trí. Sau khi gia công, đá thường xuyên được vận chuyển ra ngoài phục vụ nhu cầu xây dựng.

Đáng chú ý, một trong ba điểm khai thác đá chẻ mà phóng viên ghi nhận nằm ngay liền kề Trại heo Công ty TNHH Đầu tư Chăn nuôi Phát Lộc Thịnh. Qua tìm hiểu, xuất hiện thông tin cho rằng lượng đá tại đây là khoáng sản phát sinh trong quá trình thi công dự án và được tận thu.

Để làm rõ tính minh bạch của điểm khai thác này, phóng viên đã có buổi làm việc với ông Phạm Hữu Viên, Trưởng phòng Kinh tế xã Ia Hrú.

Trao đổi với phóng viên Sở Hữu Trí Tuệ, ông Phạm Hữu Viên cho biết khu vực được phản ánh hiện chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép khai thác hoặc chấp thuận tận thu khoáng sản. Theo ông Viên, đối với các dự án phát sinh khoáng sản trong quá trình thi công, chủ đầu tư chỉ được tận thu sau khi hoàn thiện đầy đủ hồ sơ, được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định. Đến thời điểm hiện nay, khu vực làng KTE chưa được phép tận thu, đồng thời cũng không được phép tổ chức khai thác khoáng sản.

Theo tìm hiểu của phóng viên, thời gian qua UBND xã Ia Hrú đã ban hành nhiều quyết định xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai và khoáng sản.

Cụ thể, ngày 25/6/2026, Chủ tịch UBND xã Ia Hrú ban hành Quyết định số 823/QĐ-XPHC xử phạt ông Trần Quang Đạo số tiền 45 triệu đồng về hành vi khai thác khoáng sản không có giấy phép, đồng thời tịch thu 8.000 viên đá chẻ và 2 máy khoan điện cầm tay là tang vật, phương tiện vi phạm.

Trước đó, ngày 6/4/2026, Chủ tịch UBND xã Ia Hrú ban hành Quyết định số 469/QĐ-XPHC xử phạt ông Nguyễn Đình Hải về hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo quy định.

Sau buổi làm việc với ông Phạm Hữu Viên, phóng viên đã cung cấp toàn bộ hình ảnh, tài liệu cùng nội dung phản ánh của người dân để địa phương xem xét theo thẩm quyền. Ngày 11/7, đoàn kiểm tra của UBND xã Ia Hrú đã tiến hành kiểm tra thực địa tại khu vực phản ánh. Kết quả kiểm tra bước đầu ghi nhận hiện trường còn tập kết nhiều đá nguyên khối và đá chẻ thành phẩm, phù hợp với những hình ảnh, tài liệu mà phóng viên đã cung cấp trước đó.

Tuy nhiên, khi phóng viên quay trở lại hiện trường vào ngày 18/7, lượng đá tại khu vực giáp Trại heo Công ty TNHH Đầu tư Chăn nuôi Phát Lộc Thịnh đã giảm đáng kể so với thời điểm kiểm tra trước đó. Theo phản ánh của một số người dân địa phương, trong đêm 17 rạng sáng 18/7 đã có phương tiện vào khu vực này vận chuyển đá ra ngoài. Nội dung phản ánh của người dân đã được phóng viên ghi nhận và chuyển đến đại diện UBND xã Ia Hrú để xem xét, xác minh theo thẩm quyền.

Trao đổi với phóng viên Sở Hữu Trí Tuệ, ông Trần Minh Tâm, Chủ tịch UBND xã Ia Hrú cho biết địa phương sẽ tiếp tục chỉ đạo kiểm tra, xác minh toàn diện các nội dung phản ánh. Trường hợp phát hiện vi phạm sẽ xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Làm rõ nguồn gốc khoáng sản, minh bạch thị trường và truy thu đầy đủ nghĩa vụ tài chính

Theo Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, khoáng sản là tài nguyên thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Đây là nguồn tài nguyên không thể tái tạo nên mọi hoạt động khai thác chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan.

Trường hợp kết quả xác minh xác định có hoạt động khai thác trái phép, cơ quan chức năng cần làm rõ khối lượng khoáng sản đã khai thác, vận chuyển, tiêu thụ, xác định giá trị khoáng sản, doanh thu phát sinh và thực hiện truy thu đầy đủ các khoản phải nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Thời gian qua, UBND tỉnh Gia Lai đã nhiều lần chỉ đạo tăng cường quản lý hoạt động khoáng sản, yêu cầu các địa phương kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên và phòng ngừa thất thu ngân sách.

Từ những ghi nhận thực tế và kết quả kiểm tra bước đầu, điều cần tiếp tục làm rõ không chỉ là tính hợp pháp của hoạt động khai thác mà còn là tổng khối lượng đá đã khai thác, gia công, vận chuyển và đưa ra thị trường, nguồn gốc hợp pháp của lượng khoáng sản này cũng như việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Dưới góc độ quản lý thị trường, chỉ một khối đá có nguồn gốc không hợp pháp được đưa vào lưu thông cũng có thể làm méo mó môi trường cạnh tranh, ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh thực hiện đầy đủ quy định về cấp phép, thuế, phí và các nghĩa vụ tài chính. Vì vậy, việc làm rõ nguồn gốc khoáng sản không chỉ phục vụ công tác quản lý tài nguyên mà còn góp phần bảo đảm tính minh bạch của thị trường vật liệu xây dựng.     

              Lê Tâm