SO HUU TRI TUE

Gang thép Gia Sàng Thái Nguyên: Nhớ quá khứ hào hùng nơi mệnh danh “thủ phủ” ngành Thép

(SHTT) - Từng một thời là biểu tượng của ngành gang thép của nước nhà, gần nửa thế kỷ sau, Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng Thái Nguyên (GSS) chỉ còn là cái tên “vang bóng một thời”, kéo theo đó gần 300 công nhân lao động bơ vơ không có việc làm.

Ngày 1/5/1975, Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng Thái Nguyên (GSS) cho ra lò mẻ thép luyện đầu tiên chào mừng ngày miền Nam giải phóng và nhanh chóng khẳng định được vị trí của mình trong ngành công nghiệp nặng nước nhà.  Sau gần nửa thế kỷ  thăng trầm, GSS nay chỉ còn là cái tên “vang bóng một thời”, kéo theo đó gần 300 công nhân lao động bơ vơ không có việc làm.

Nhớ về quá khứ hào hùng

Chia sẻ với Phóng viên, Ông H.V.V,  gần 80 tuổi, cựu Quản Đốc của thép Gia Sàng giọng như trầm lại nhưng gãy gọn khẳng định “với những người làm thép thì cuối thập kỷ 70 và 80, cái tên Gia Sàng là niềm tự hào của vùng đất Thép, một biểu tượng của ngành công nghiệp hóa nước nhà.

Nhâm nhi chén nước chè Thái bốc hơi nghi ngút, những ánh mắt của các cựu công nhân viên thép Gia Sàng lại sáng lên, họ trầm tư hơn, tĩnh lặng hơn như để tua lại những khoảnh khắc không thể nào quên của một thời hăng say lao động với quá khứ hào hùng.

 Bởi khí đó, nếu như trong ngày đầu thành lập, Gia Sàng có 690 người thì đến năm 1978, số lượng cán bộ công nhân viên nhanh chóng tăng lên gấp ba lần với gần 2000  người”. Bà N.V.L, một trong những lớp công nhân thời kỳ đầu của thép Gia Sàng vẫn nhớ như in những khung cảnh sản xuất khi xưa: “Nhìn cảnh nhà máy đìu hiu, rồi đang bị đập phá dỡ bỏ mà thấy thật xót xa và ngỡ ngàng, thời chúng tôi, mỗi ngày đi làm là như đi trảy hội, các phân xưởng luôn tấp nập đông đúc, những bước chân dồn dập nhanh, những tiếng cười nói rômrộn rã, tay cầm đồ nghề luôn thoăn thoắt, thoăn thoắt…. Vậy mà nay thì…”.

Dường như, những con người từng gắn bó bao tâm huyết sức lực thậm chí cả máu thịt của mình vẫn nghĩ và nhớ về những ngày đã qua như những trang sử đặc sắc và hào hùng nhất trong suốt cuộc đời của họ.

Chậm rãi kể lại cho phóng viên chuyện xưa, ông Thanh Nhàn Đức, một cán bộ gắn bó với Gia Sàng ngay từ những ngày đầu tiên như sống lại quãng thời gian hào hùng: “Không thể có từ ngữ nào diễn tả được không khí của những ngày thập niên 70. Bạn cứ thử hình dung, không chỉ gần nghìn cán bộ công nhân viên của Gia Sàng mà cả tỉnh Thái Nguyên, cả nước Việt Nam hồi hộp từng giờ, từng phút đón chờ mẻ thép đầu tiên ra đời. Mẻ thép đầu tiên thành công, họ ôm chầm lấy nhau, nước mắt tuôn rơi nghẹn lời một thời khắc đặc biệt của cuộc đời”.

Ký ức như ùa về, ánh mắt ông Đức như vụt sáng, khuôn mặt đầy đặn phúc hậu của ông như dãn ra, giọng ông trầm tư: Để xây dựng nhà máy, biết bao con người, bao bàn tay và khối óc đã không kể ngày đêm san bằng 4 quả đồi với diện tích 22.6 ha. Bao nhiêu mồ hôi, công sức, thậm chí cả máu của con người đã đổ xuống mới xây dựng được một nhà máy đồ sộ vào bậc nhất của ngành thép với 6000 tấn thiết bị được trang bị cho nhà máy. Toàn bộ dây chuyền nhập mới 100% nhập từ Đức được nước bạn viện trợ. Cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đích thân về thăm hỏi, động viên tập thể cán bộ công nhân viên ngay sau khi mẻ thép đầu tiên thành công. Niềm hân hoan, tự hào khi GSS vinh dự được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động Hạng Nhì…”. Tất cả những mốc thời gian chói lọi đó chắc chắn đã in sâu vào trong tâm trí những người con Gia Sàng, những người con của mảnh đất Thái Nguyên, mảnh đất gắn liền với hai chữ “Gang Thép”.

công ty thép gia sàng

Cổng vào của  Nhà máy Luyện cán thép Gia Sàng Thái Nguyên - nơi từng được coi là thủ phủ của ngành Thép

Trăn trở thời cuộc

Câu chuyện buồn của thép Gia Sàng bắt đầu sau khi cổ phần hóa, hoạt động sản xuất kinh doanh đã tụt dốc không phanh. Năm 2013, các hoạt động sản xuất chính thức tạm dừng. Những dây truyền luyện cán thép nhập từ Đức trơ trọi trở thành đống sắt hoen rỉ. Nhà máy lâm vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Tổng khoản nợ lên tới 121,3 tỷ đồng và không còn khả năng thanh toán, nhiều khoản nợ lớn như ngân hàng thương mại 54 tỷ đồng; thuế trên 10 tỷ đồng; lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của người lao động trên 29,3 tỷ đồng; đối tác 30 tỷ đồng.  Trong hoàn cảnh đó, tháng 8/2014, một số cán bộ, bảo vệ của Gia Sàng lại bị dính líu đến một vụ án và đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố. Cho đến nay, dù đã khởi tố bị can nhưng vụ án vẫn chưa kết thúc. Vẫn còn bị can không nhận tội và liên tục kêu oan khiến tình hình càng thêm rối ren.

Thời điểm đánh dấu chấm hết cho một biểu tượng ngành công nghiệp thép Việt Nam đã điểm khi Thép Gia Sàng bị Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Chi nhánh Lưu Xá và Thái Nguyên) khởi kiện và yêu cầu thi hành án đối với tài sản của công ty Gia Sàng. Quá trình bán đấu giá, Công ty Việt Tech đã trúng đấu giá và đã ký kết hợp đồng mua bán tài sản bán đấu giá. Tuy nhiên sau đó, bằng một cách nào đó, công ty Cổ phần Thương mại Thái Hưng (công ty Thái Hưng) lại là đơn vị trúng thầu đã mua lại toàn bộ tài sản trên đất của thép Gia Sàng với việc cam kết với các cơ quan chức năng sẽ không tháo dỡ và tiếp tục đầu tư để khôi phục, tái sản xuất, giải quyết công ăn việc làm, bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Các uẩn khúc của quá trình thi hành án hiện tại đang được thanh tra bộ Tư pháp điều tra hơn 1 năm nay chưa có kết luận.

Một thiện chí khác cũng đến từ cổ đông chiếm 39,66% cổ phần là gang thép Thái Nguyên khi họ chấp thuận cho cán thép Gia Sàng thuê thương hiệu TISCO sản xuất thép cán nóng trong thời gian 3 năm để tạo thêm cơ hội tiêu thụ khi đơn vị này có sản phẩm đưa ra thị trường. Tháng 7 năm 2016, gần 300 lao động của doanh nghiệp trước đây hiện chưa tìm được việc làm sẽ được mời quay trở lại Công ty CP Luyện cán thép Gia Sàng với vị trí phù hợp với trình độ, năng lực. Lãnh đạo thép Gia Sàng đồng thời cam kết, quyền lợi và các chế độ liên quan của người lao động sẽ được bảo đảm đúng quy định hiện hành. Đến ngày 28/12/2016 chính thức đánh dấu sự trở lại của Công ty CP Luyện cán thép Gia Sàng bằng mẻ thép cán đầu tiên sau gần 4 năm dừng hoạt động. Tuy nhiên, niềm vui ngắn chẳng tày gang, nụ cười của cán bộ công nhân viên GSS nói riêng và của cả ngành Gang Thép nói chung chưa kịp nở đã  bị tắt ngúm ngay sau chưa đầy 6 tháng, lãnh đạo mới của thép Gia Sàng thông báo dừng hoạt động sản xuất và tiến hành tháo dỡ nhà máy.

Ngay sau đó, công ty CPTM Thái Hưng đã có công văn trình UBND tỉnh cho thực hiện Dự án khu tổ hợp Thương mại Dịch vụ, trường học và nhà ở Gia Sàng (Thái Hưng Eco City). Ngày 23/11/2017, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ký đồng ý chủ trương cho công ty Thái Hưng di dời, cải tạo nhà máy thép Gia Sàng và tiếp tục cho công ty Thái Hưng thực hiện dự án trên.

Tiếp xúc, trao đổi  với các cán bộ đã nghỉ hưu, hay vẫn còn đang trong biên chế của GSS, chúng tôi thấy được niềm trăn trở của họ. Họ đều trăn trở, bao nhiêu đêm trằn trọc mất ngủ, bao nhiêu nghĩ suy nối tiếc…vậy mà họ vẫn không thể trả lời câu hỏi tại sao?. Một thương hiệu thép Gia Sàng của vùng đất Thái Nguyên đã có từ bao năm nay vậy mà sao lại đang có nguy cơ “biến mất” quá đỗi nhanh chóng. Cách đó chỉ vài km, công ty Cổ phần Gang Thép Thái Nguyên vẫn sừng sững đứng đó. Không những thế, công ty Cổ phần Gang Thép Thái Nguyên vẫn có 39,66 % cổ phần tại GSS. Chủ tịch HĐQT của Gang Thép Thái Nguyên cũng chính là Chủ tịch HĐQT của Thái Hưng. Quan trọng hơn nữa đó là ngành thép mấy năm gần đây đang khởi sắc trở lại. Vậy tại sao phải để một biểu tượng của ngành thép lại “biến mất” một cách quá dễ dàng và chóng vánh thế? 

Đành rằng, ai cũng hiểu việc xây dựng và phát triển và bảo vệ thương hiệu đó là cả một quá trình lâu dài. Thực tế hiện nay, rất nhiều thương hiệu Việt “vang bóng một thời”  đã biến mất hoàn toàn như Xá xị Chương Dương, xà bông Cô Ba, kem đánh răng Dạ Lan, bột giặt Haso… Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn rất nhiều các thương hiệu Việt là niềm tự hào của người Việt đang từng ngày, từng giờ “chiến đấu” vì mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước như: Điện Quang, Thượng Đình, Diêm Thống Nhất, kem Thủy Tạ…

Trăn trở của những người con mảnh đất Gang Thép là hoàn toàn chính đáng. Nhất là trong khi quá trình 10 năm trở lại đây, thép Gia Sàng còn quá nhiều điều phải suy ngẫm. Phải chăng thời cuộc thay đổi, lòng người đổi thay. Sự tận tâm cống hiến, sự tận tâm phục vụ, sự ích kỷ, sự bon chen mưu cầu vật chất… những lý tưởng hoài bão xưa đã không còn phù hợp với lợi ích của cá nhân, của nhóm người. Ôi,! thời thế thế thời phải thế sao?

Chúng tôi sẽ thông tin tiếp cho độc giả ở những bài viết tiếp theo./.

Nam Anh – Lê Hòa


Vinamilk
Sunshine

Xuân Tài