Tình trạng vi phạm về an toàn thực phẩm tiếp tục diễn biến phức tạp trong nửa đầu năm 2026, với số vụ việc bị phát hiện và xử lý tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Theo thông tin được công bố tại Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn, Trách nhiệm và hành động" do Báo Công an nhân dân tổ chức, lực lượng chức năng đã triển khai nhiều đợt kiểm tra, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn.

Theo Bộ Công an, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025. Cơ quan điều tra đã khởi tố 123 vụ án với 249 bị can liên quan đến các hành vi vi phạm.

Trong số các vụ việc được phát hiện, có 5.883 vụ bị xử lý hành chính đối với 573 tổ chức và 5.310 cá nhân, tổng số tiền xử phạt hơn 61 tỷ đồng. Ngoài ra, 1.004 vụ việc đã được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục xử lý, với số tiền xử phạt hơn 32,6 tỷ đồng.

Song song với đó, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm, tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm, cơ quan này xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng và chuyển 128 vụ việc có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra.

Thực tế cho thấy nhiều phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, trải rộng từ khâu sản xuất, chế biến đến lưu thông và tiêu thụ hàng hóa. Các lực lượng chức năng đã phát hiện hàng loạt vụ sử dụng thịt lợn mắc dịch bệnh để chế biến thực phẩm tại Hải Phòng, Hà Nội và Bắc Ninh; sử dụng chất điều hòa sinh trưởng 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ tại Quảng Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình; sử dụng hàn the trong sản xuất mì; dùng hóa chất công nghiệp Natri Silicate để sơ chế thịt ốc tại TP.HCM.

Bên cạnh đó, nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng và thực phẩm bổ sung giả cũng bị triệt phá tại Thanh Hóa, Bắc Ninh, Đắk Lắk cùng một số địa phương khác.

Phát biểu tại diễn đàn, Đại tá, Tiến sĩ Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an cho rằng, thực phẩm bẩn không chỉ đe dọa sức khỏe cộng đồng mà còn làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh. Theo ông, không thể hướng tới mục tiêu phát triển bền vững nếu thực phẩm không an toàn vẫn len lỏi vào bữa ăn hằng ngày của người dân.

Các đại biểu cũng chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến tình trạng vi phạm vẫn kéo dài, trong đó có việc một số cơ quan quản lý chưa thực hiện tốt công tác kiểm tra, hậu kiểm; cơ chế kiểm soát chất lượng thực phẩm trước khi lưu thông còn bất cập; việc quản lý thị trường chưa đồng bộ, trong khi lợi nhuận từ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm bẩn vẫn rất lớn.

Ở góc độ chuyên môn, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, ngộ độc thực phẩm hiện nay chủ yếu xuất phát từ ba nhóm nguyên nhân gồm hóa chất, vi sinh vật và độc tố tự nhiên. Đáng lưu ý, các loại hóa chất sử dụng trái phép trong sản xuất, chế biến thực phẩm ngày càng đa dạng và thay đổi nhanh, khiến công tác phát hiện, kiểm soát gặp nhiều khó khăn.

Trước thực trạng này, nhiều ý kiến nhấn mạnh cần tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc để nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm. Việc kiểm soát hoạt động kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm ngăn chặn thực phẩm giả, thực phẩm nhập lậu và hàng hóa không rõ nguồn gốc lưu thông trên môi trường số.

Đại diện Bộ Y tế cho biết cơ quan này đang xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với 5 nhóm chính sách trọng tâm. Các nội dung bao gồm quản lý theo chuỗi cung ứng, đổi mới phương thức kiểm tra, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông, nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước theo hướng thống nhất.

Đáng chú ý, hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia dự kiến sẽ tích hợp thông tin về doanh nghiệp, vòng đời sản phẩm, phản ánh của người dân và kết nối với dữ liệu của hải quan, địa phương cùng các cơ quan liên quan. Việc hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả giám sát, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm trên phạm vi cả nước.

Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý, từ ngày 1/7/2026, UBND cấp tỉnh chính thức thực hiện thẩm quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo quy định mới, góp phần tăng cường trách nhiệm quản lý tại địa phương và siết chặt hoạt động quảng cáo đối với nhóm sản phẩm này.   

TH