Khoảng 10.000 tác giả trên thế giới đang cùng tham gia xuất bản một cuốn sách gần như “rỗng” mang tên Don’t Steal This Book (tạm dịch: “Đừng đánh cắp cuốn sách này”) nhằm phản đối việc các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) sử dụng tác phẩm của họ để huấn luyện hệ thống mà không có sự cho phép hoặc chi trả bản quyền.

Cuốn sách được phát hành trong khuôn khổ Hội chợ Sách London, trong đó nội dung duy nhất là danh sách tên của hàng nghìn tác giả tham gia chiến dịch. Theo ban tổ chức, sự “trống rỗng” của cuốn sách được dùng như một biểu tượng cho tương lai mà các nhà văn có thể phải đối mặt nếu những thay đổi về luật bản quyền được thông qua.

Thông tin về chiến dịch được công bố trên mạng xã hội với thông điệp: “Hôm nay chúng tôi xuất bản Don’t Steal This Book, một cuốn sách (gần như) trống từ gần 10.000 tác giả, nhằm phản đối việc các công ty AI đánh cắp tác phẩm của chúng tôi. Chính phủ Anh đang xem xét thay đổi luật bản quyền theo hướng có lợi cho các công ty AI. Cuốn sách này kêu gọi họ không làm điều đó.”

Ngoài danh sách tác giả, cuốn sách không có nội dung nào khác. Theo những người khởi xướng, điều này tượng trưng cho hệ quả mà kế hoạch thay đổi luật bản quyền có thể gây ra đối với sinh kế của các nhà văn. Khoảng 1.000 bản in miễn phí của cuốn sách đang được phát tại Hội chợ Sách London trong vài ngày diễn ra sự kiện.

Nhiều tên tuổi nổi tiếng trong lĩnh vực văn học đã tham gia chiến dịch, trong đó có Kazuo Ishiguro, Philippa Gregory, Richard Osman, Alan Moore, Marian Keyes, Malorie Blackman và Mick Herron.

Chiến dịch do nhà soạn nhạc và nhà vận động bảo vệ bản quyền Ed Newton-Rex tổ chức. Ông cho rằng các công ty AI đang xây dựng sản phẩm của mình bằng cách sao chép hàng triệu cuốn sách có bản quyền mà không xin phép hoặc trả tiền cho tác giả.

Trên trang web của chiến dịch, ban tổ chức nêu rõ: “Các công ty AI đang xây dựng sản phẩm bằng cách sao chép hàng triệu cuốn sách mà không có sự cho phép hoặc chi trả. Chính phủ Anh đang cân nhắc hợp pháp hóa hành vi này ở quy mô lớn. Chúng tôi kêu gọi họ loại bỏ đề xuất đó. Các công ty AI phải trả tiền cho sách giống như mọi người khác.”

Ông Ed Newton-Rex cũng cho rằng ngành công nghiệp AI tạo sinh hiện nay “được xây dựng trên những tác phẩm bị lấy đi mà không có sự cho phép hay thanh toán”. Theo ông, đây không phải là hành vi không gây thiệt hại, bởi các hệ thống AI đang cạnh tranh trực tiếp với chính những người sáng tạo mà dữ liệu của họ được dùng để huấn luyện mô hình.

“Chính phủ cần bảo vệ cộng đồng sáng tạo của Vương quốc Anh và từ chối hợp pháp hóa việc chiếm dụng các tác phẩm sáng tạo của họ,” Newton-Rex nhấn mạnh.

Cuộc phản đối diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Anh đang chuẩn bị công bố bản đánh giá tác động kinh tế liên quan đến các đề xuất sửa đổi luật bản quyền phục vụ phát triển AI. Một trong những đề xuất gây tranh cãi là cho phép các công ty AI sử dụng tác phẩm có bản quyền mà không cần xin phép, trừ khi chủ sở hữu chủ động đăng ký từ chối.

Đề xuất này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ giới xuất bản và các ngành công nghiệp sáng tạo. Theo kế hoạch, các bộ trưởng Anh phải công bố báo cáo đánh giá tác động kinh tế trước ngày 18/3, đồng thời cập nhật tiến trình tham vấn về việc cải cách khung pháp lý liên quan đến bản quyền và trí tuệ nhân tạo.  

Thái An