Xây dựng mạng lưới từ cơ sở

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo, bà Nguyễn Thị Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Trưng, cho biết địa phương xác định bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) không chỉ nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ thể quyền, doanh nghiệp và người tiêu dùng, mà còn góp phần tạo dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích sáng tạo và đổi mới.

>>> Đưa sở hữu trí tuệ về cơ sở (bài 1): Xây dựng thế trận toàn dân bảo vệ tài sản trí tuệ

>>> Đưa sở hữu trí tuệ về cơ sở (bài 2): Không để hàng giả “lọt lưới” ngay từ địa bàn dân cư

Đặc thù địa bàn có hoạt động thương mại, dịch vụ và kinh doanh trực tuyến ngày càng phát triển khiến nguy cơ xâm phạm quyền SHTT cũng có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức. Vì vậy, phường Bình Trưng xác định phương châm “tuyên truyền đi trước một bước”, gắn tuyên truyền với tiếp nhận thông tin, phối hợp xử lý.

Nội dung tuyên truyền được lựa chọn theo hướng thiết thực, dễ áp dụng. Người dân, tiểu thương và hộ kinh doanh được hướng dẫn kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và thông tin nhà cung cấp; nhận biết dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, sử dụng trái phép tên thương mại, logo, hình ảnh.

Đặc biệt, các nguy cơ trên môi trường số được chú trọng, từ bán hàng qua mạng xã hội, livestream đến hoạt động trong các hội nhóm trực tuyến. Không chỉ hàng hóa, các hành vi sử dụng trái phép hình ảnh, âm nhạc, video, chương trình phát sóng… cũng được đưa vào nội dung tuyên truyền.

Điểm đáng chú ý là phường Bình Trưng không bó hẹp tuyên truyền SHTT trong các cuộc phổ biến pháp luật truyền thống. Thông tin được chuyển tải qua trang thông tin chính thống, Zalo OA, Fanpage Facebook, hệ thống truyền thanh thông minh và các nhóm Zalo khu phố; đồng thời lồng ghép trong các cuộc họp khu phố, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Hội Doanh nghiệp, Tổ Công nghệ số cộng đồng và phong trào “Bình dân học vụ số”.

Sau khi sắp xếp địa bàn từ 55 còn 36 khu phố, phường Bình Trưng chủ động rà soát lại các đầu mối, thống nhất kênh chuyển tải tài liệu, qua đó hạn chế bỏ sót địa bàn và giúp thông tin đến đúng nhóm đối tượng.

Công tác SHTT cũng được đặt trong mối liên hệ với chuyển đổi số, hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và truy xuất nguồn gốc. Theo Báo cáo số 374/BC-UBND ngày 2/7/2026, 100% tiểu thương tại chợ đã triển khai mã QR phục vụ thanh toán. Việc thanh toán số được xem là một bước tạo thuận lợi để các hộ kinh doanh tiếp cận sâu hơn với các giải pháp số trong quản lý hàng hóa, nguồn gốc và giao dịch.

Cùng với đó, phường đã cử 2 nhân sự tham gia lớp tập huấn pháp luật về SHTT do Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức. Đây là cơ sở để từng bước nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ trong tiếp nhận thông tin, nhận diện dấu hiệu vi phạm và hướng dẫn người dân, doanh nghiệp xử lý đúng quy định.

Không bỏ lọt thông tin, không xử lý vượt thẩm quyền

Một trong những điểm được Bình Trưng nhấn mạnh là xây dựng cơ chế phối hợp nhưng không làm thay chức năng của cơ quan chuyên môn. Theo đó, Phòng Văn hóa - Xã hội là đầu mối tham mưu về tuyên truyền và tổng hợp tình hình; Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phối hợp nắm hoạt động sản xuất, kinh doanh; Công an phường phối hợp phát hiện, xác minh và xử lý theo chức năng, nhiệm vụ.

Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Hội Doanh nghiệp, trưởng 36 khu phố và Tổ Công nghệ số cộng đồng cùng tham gia vận động, chuyển tải thông tin, ghi nhận và chuyển phản ánh từ cơ sở.

Với những vụ việc cần kiểm tra chuyên ngành, xác định chủ thể quyền, giám định hoặc xử lý vượt thẩm quyền, phường sẽ phối hợp hoặc chuyển thông tin đến các cơ quan có thẩm quyền.

“Địa phương xác định rõ không phải mọi dấu hiệu được phản ánh đều có thể lập tức kết luận là hành vi xâm phạm quyền SHTT. Quy trình tiếp nhận và phối hợp xử lý được thực hiện theo tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả”, bà Nguyễn Thị Ngọc Hương, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Trưng, cho biết.

Cũng theo lãnh đạo phường Bình Trưng, qua báo cáo sơ bộ đến ngày 24/7/2026, phường chưa ghi nhận vụ việc vi phạm về SHTT. Tuy nhiên, Bình Trưng nhìn nhận nguy cơ vẫn hiện hữu, nhất là tại các hoạt động bán hàng qua mạng xã hội, livestream, hội nhóm trực tuyến và những điểm kinh doanh hàng tiêu dùng, mỹ phẩm, thực phẩm, quần áo, giày dép, phụ kiện, điện tử gia dụng.

Thời gian tới, phường tiếp tục duy trì tuyên truyền thường xuyên; phát huy vai trò của 36 khu phố và Tổ Công nghệ số cộng đồng; tăng cường nắm tình hình tại các điểm kinh doanh và môi trường trực tuyến; khuyến khích hộ kinh doanh kiểm soát nguồn hàng, lưu giữ hóa đơn, chứng từ, áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc; củng cố phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực cán bộ cơ sở.

Bình Trưng cũng tiếp tục cử cán bộ tham gia các lớp tập huấn pháp luật về SHTT. Hiệu quả cuối cùng sẽ được đánh giá không chỉ bằng số vụ xử lý, mà quan trọng hơn là khả năng hộ kinh doanh chủ động kiểm soát nguồn hàng, người dân biết nhận diện rủi ro và các phản ánh được chuyển đúng nơi, đúng thẩm quyền.

Nguyễn Nhung - Nhật Linh