Ngày 25/5/2026, UBND TP.HCM đã có Quyết định số 3068/QĐ-UBND về ban hành Kế hoạch cao điểm giám sát, kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ngày 28/5/2026, Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM đã có CV số 6753/VHTT-BCXB về việc tuyên truyền công tác đấu tranh, phòng chống các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quyền tác giả, quyền liên quan.

Sau gần 3 tháng triển khai, Tạp chí Sở hữu Trí tuệ đã có trao đổi với ông Nguyễn Ngọc Hồi – Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM về công tác phát huy vai trò của UBND các xã, phường, đặc khu trong tuyên truyền pháp luật, vận động người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp chấp hành các quy định về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; đồng thời khuyến khích người dân tham gia phát hiện, phản ánh và tố giác hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.

PV: Thưa ông, vì sao công tác sở hữu trí tuệ cần được triển khai mạnh từ xã, phường?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Sở hữu trí tuệ không phải là câu chuyện chỉ của cơ quan chuyên môn hay của những doanh nghiệp lớn. Trên thực tế, các tài sản trí tuệ gắn rất chặt với đời sống kinh tế - xã hội tại địa phương, từ sản phẩm nông nghiệp, đặc sản, làng nghề truyền thống đến các sản phẩm OCOP,... Vì vậy, nếu công tác sở hữu trí tuệ được triển khai ngay từ cơ sở thì chúng ta có thể chủ động nhận diện, bảo vệ và phát huy giá trị của những tài sản này ngay từ khi mới hình thành. Đặc biệt, đối với các sản phẩm đặc trưng của địa phương, việc đăng ký và quản lý nhãn hiệu phù hợp sẽ góp phần tạo dựng uy tín, nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ quyền lợi kinh tế chính đáng của người sản xuất.

Một vấn đề khác rất quan trọng là phòng, chống hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là những vi phạm có thể tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người nông dân và người tiêu dùng. Nếu phát hiện sớm ngay tại địa bàn dân cư, việc xử lý sẽ chủ động và hiệu quả hơn.

Do đó, chúng tôi xác định công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và vận động người dân tham gia phát hiện, phản ánh vi phạm ngay từ cơ sở là một nhiệm vụ cần được quan tâm thường xuyên. Quyết định 3068/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân Thành phố và Công văn 6753/VHTT-BCXB của Sở Văn hóa và Thể thao chính là bước cụ thể hóa chủ trương đưa công tác này xuống tận xã, phường, đặc khu, để chính quyền gần dân nhất trực tiếp tuyên truyền, vận động và phát hiện sớm.

PV: Theo ông, chính quyền cơ sở có thể làm gì để phát hiện vi phạm sở hữu trí tuệ ngay từ đầu?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Trước hết, chính quyền cơ sở cần tăng cường công tác quản lý địa bàn, chủ động rà soát, nắm tình hình các điểm nóng, tuyến đường, kho bãi, chợ, điểm tập kết hàng hóa, hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, livestream bán hàng, trung chuyển hang hóa và các lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ. Chỉ đạo các lực lượng chức năng tại địa phương tăng cường phối hợp kiểm tra tại các chợ truyền thống, cửa hàng, cửa hiệu, điểm bán hàng online trên địa bàn; các điểm dịch vụ ăn uống nhằm phát hiện các hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Tuyên truyền là nền tảng, nhưng phải gắn với giám sát và xử lý. Các địa phương cần phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, Tổ dân phố, Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể trong tuyên truyền, vận động Nhân dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp chấp hành nghiêm quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử, nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; vận động người dân tích cực tham gia phát hiện, phản ánh, tố giác các hành vi vi phạm ngay từ cơ sở.

Quan trọng hơn cả là xây dựng ý thức từ sớm, từ xa. Khi người dân và hộ kinh doanh hiểu rõ hậu quả pháp lý cũng như thiệt hại kinh tế, xã hội của việc xâm phạm sở hữu trí tuệ, họ sẽ tự điều chỉnh hành vi. Đó mới là cách ngăn chặn bền vững nhất.

PV: Vậy cơ chế phối hợp giữa xã, phường với các lực lượng chức năng cần được thực hiện như thế nào?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Ở cấp xã, phường, trước hết cần làm tốt vai trò nắm địa bàn, tuyên truyền, tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp. Khi phát hiện hoặc tiếp nhận thông tin về dấu hiệu vi phạm, địa phương cần chuyển thông tin đến lực lượng có chức năng kiểm tra, xác minh theo thẩm quyền, đồng thời phối hợp cung cấp thông tin, tuyên truyền, cảnh báo và theo dõi kết quả xử lý trên địa bàn.

Đặc biệt hiện nay, vi phạm sở hữu trí tuệ không chỉ diễn ra ở các điểm kinh doanh truyền thống mà còn xuất hiện trên không gian mạng, thương mại điện tử, nền tảng số và hoạt động livestream bán hàng. Vì vậy, công tác phối hợp cũng cần thích ứng với phương thức vi phạm mới này.

PV: Một trong những vấn đề được đặt ra là làm thế nào để người dân trở thành “tai mắt” trong phát hiện hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ông nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Người dân chính là một lực lượng rất quan trọng trong công tác phòng, chống hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, muốn người dân tham gia thì trước hết phải giúp họ biết vi phạm là gì, nhận diện như thế nào và phản ánh ở đâu. Đây là lý do công tác tuyên truyền ở cơ sở cần được thực hiện thường xuyên, nhưng phải lựa chọn cách thức phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Các địa phương có thể tận dụng hệ thống truyền thanh cơ sở, bảng tin điện tử, các nền tảng số và những hình thức tuyên truyền trực quan để đưa thông tin đến người dân một cách ngắn gọn, dễ hiểu và dễ tiếp cận.

Khi người dân có thông tin và biết cách phản ánh, chính quyền có cơ sở để tiếp nhận, xác minh và phối hợp với lực lượng chức năng xử lý. Đây chính là cách xây dựng một mạng lưới phòng, chống vi phạm từ cơ sở.

PV: Theo ông, đâu là nhiệm vụ trọng tâm để đưa công tác sở hữu trí tuệ thực sự đi vào đời sống tại các xã, phường TP.HCM?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Tôi cho rằng có thể tập trung vào các nhiệm vụ sau:

1. Rà soát và nhận diện tài sản trí tuệ tại địa phương. Chính quyền cơ sở cần biết địa bàn mình có những sản phẩm, làng nghề, đặc sản và thương hiệu nào có giá trị, từ đó có định hướng bảo vệ và phát triển.

2. Đổi mới công tác tuyên truyền. Không nên chỉ tuyên truyền bằng những nội dung pháp luật dài và khó tiếp cận. Cần chuyển thành những thông tin ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế mà người dân và hộ kinh doanh thường gặp.

3. Hỗ trợ và kết nối. Khi người dân, hợp tác xã, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp có nhu cầu bảo hộ nhãn hiệu và các quyền SHTT khác, chính quyền cơ sở cần giúp họ tiếp cận đúng cơ quan chuyên môn, hiểu đúng quy trình và hạn chế tâm lý ngại thủ tục.

4. Tăng cường quản lý và thực thi. Những dấu hiệu vi phạm cần được phát hiện và phản ánh sớm; đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng để kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định.

PV: Ông kỳ vọng gì từ việc tăng cường công tác sở hữu trí tuệ tại cơ sở trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Ngọc Hồi: Điều tôi kỳ vọng nhất là hình thành được nhận thức chung rằng bảo vệ sở hữu trí tuệ là bảo vệ giá trị của người sản xuất, doanh nghiệp và chính địa phương mình.

Tôi đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, không phải chiến dịch ngắn hạn. Cần phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận, gắn với công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, định kỳ báo cáo kết quả về Sở để chúng tôi nắm tình hình, hỗ trợ và điều chỉnh kịp thời. Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM sẵn sàng phối hợp, cung cấp tài liệu tuyên truyền và hướng dẫn chuyên môn cho các địa phương.

Chỉ khi sở hữu trí tuệ thực sự về đến tận cơ sở thì chúng ta mới có thể giảm thiểu hiệu quả các hành vi xâm phạm ngay từ gốc rễ.

PV: Xin cảm ơn ông đã chia sẻ!

Nhật Linh (thực hiện)