Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa chủ trương đưa di sản tư liệu đến gần hơn với cộng đồng, biến các khối tài liệu quý hiếm thành nguồn lực phục vụ xã hội.

Hiện nay, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là đơn vị trực tiếp quản lý hai Di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh là Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn. Việc hình thành không gian giới thiệu này là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, bám sát chỉ đạo của Đảng và Chính phủ về việc bảo vệ, phát huy giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế khi các cơ quan lưu trữ luôn là địa chỉ tin cậy để giới thiệu chiều sâu lịch sử và truyền thống quản trị quốc gia.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước khẳng định, không gian này không chỉ cụ thể hóa quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 về quyền tiếp cận thông tin của người dân mà còn là trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số của ngành. Theo ông Tùng, chuyển đổi số trong lưu trữ không chỉ là kỹ thuật mà là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin, giúp công chúng tương tác và sử dụng tài liệu một cách chủ động, hiện đại hơn.

Về thiết kế, không gian được tổ chức khoa học với ba khu vực chính. Tâm điểm là Không gian Media, nơi tài liệu gốc được chuyển hóa thành nội dung đa phương tiện và dữ liệu số. Tiếp đến là khu vực giới thiệu Di sản tư liệu thế giới và tài liệu quốc gia tiêu biểu, cho phép người xem tra cứu, tương tác trực tiếp qua màn hình cảm ứng. Cuối cùng là khu vực lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam nhằm tôn vinh các thế hệ đã thầm lặng gìn giữ di sản dân tộc. Toàn bộ không gian được định hướng như một "lớp học lịch sử trực quan", nơi tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giáo dục trải nghiệm cho học sinh, sinh viên và là điểm đến nghiên cứu cho các nhà khoa học, du khách quốc tế.

Trong thời gian tới, các chuyên đề giới thiệu sẽ được xây dựng dựa trên nguồn tài liệu gốc, bám sát các sự kiện chính trị lớn và chương trình giáo dục phổ thông. Thông qua sự kết hợp giữa trưng bày tài liệu gốc và công nghệ số, cơ quan lưu trữ kỳ vọng sẽ giúp thế hệ trẻ hiểu lịch sử từ những bằng chứng nguyên bản nhất. Sau khi vận hành ổn định tại Hà Nội, mô hình phục vụ mở này sẽ được triển khai tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia trực thuộc, tiến tới mở cửa phục vụ độc giả tất cả các ngày trong tuần.

Đáng chú ý, kể từ ngày 03/03/2026 (tức Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ), không gian sẽ chính thức mở cửa tự do đón khách tham quan từ 09h00 đến 16h00 hằng ngày. Để khởi động chuỗi hoạt động với thông điệp "Khai trí đầu xuân - Tôn vinh văn hiến", tại đây sẽ diễn ra trưng bày chuyên đề về Tết Hoàng cung cùng các trải nghiệm tương tác như in dập Mộc bản trên giấy dó và tặng chữ thư pháp, hứa hẹn trở thành điểm đến văn hóa mới hấp dẫn cho công chúng.

PV