Nếu năm 2025 được đánh dấu bởi những vụ rò rỉ dữ liệu quy mô lớn và các chiêu trò lừa đảo truyền thống được “tinh chỉnh”, thì 2026 chính là năm mà tội phạm mạng thực sự bước vào kỷ nguyên “Trí tuệ nhân tạo (AI) hóa”.

Từ việc mạo danh qua tin nhắn và email đơn giản, giờ đây người dùng phải tiếp tục đối mặt với những “nhân vật ảo” do tội phạm mạng lợi dụng công nghệ deepfake và voice cloning để tạo ra. Những “nhân vật ảo” này có thể nói chuyện, xuất hiện trên video và thậm chí dẫn dắt nạn nhân qua cả một hành trình lừa đảo phức tạp.

Lừa đảo đa kênh

Năm 2026, tội phạm mạng được dự báo chuyển dịch từ lừa đảo đơn kênh sang lừa đảo đa kênh với những kế hoạch phối hợp qua nhiều nền tảng.

Thí dụ về một kịch bản hoàn chỉnh:

• Giai đoạn 1-Tiếp cận qua SMS: Nạn nhân nhận tin nhắn từ “ngân hàng” về giao dịch bất thường
• Giai đoạn 2-Tạo áp lực qua Email: Email xác nhận với logo và định dạng chính xác
• Giai đoạn 3-Chatbot AI trên Facebook: Bot tự động trả lời hướng dẫn “cách bảo vệ tài khoản”
• Giai đoạn 4-Video call giả mạo: “Nhân viên ngân hàng” gọi video xác nhận, yêu cầu cung cấp OTP
• Giai đoạn 5-Telegram/Zalo để “hỗ trợ khẩn cấp”: Dẫn dắt nạn nhân thực hiện các bước cuối cùng

Có thể hình dung, tội phạm mạng sẽ tạo ra một "hệ sinh thái lừa đảo" khép kín với mỗi kênh củng cố độ tin cậy cho kênh khác, qua đó thao túng tâm lý nạn nhân.

Tội phạm mạng đang đẩy mạnh sử dụng AI để mở rộng quy mô lừa đảo từ “thủ công” sang “công nghiệp”. Các Chatbot AI đã được lợi dụng để trở thành những “kẻ tư vấn lừa đảo không bao giờ ngủ” có khả năng: trả lời tự động 24/7 với độ tự nhiên cao; học từ cuộc trò chuyện để điều chỉnh chiến thuật; có thể tiếp cận hàng nghìn nạn nhân đồng thời; giả vờ cảm thông, tạo kết nối cảm xúc với nạn nhân

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp cận nạn nhân, AI còn được dùng để: quét và phân tích hàng triệu hồ sơ mạng xã hội để tìm nạn nhân tiềm năng; viết mã tự động để tạo trang web giả mạo trong vài phút; tối ưu hóa thời điểm tấn công dựa trên hành vi trực tuyến của nạn nhân; cá nhân hóa nội dung với việc biên soạn những nội dung phù hợp hoàn hảo với tâm lý và hoàn cảnh của từng đối tượng dựa trên dữ liệu đã thu thập.

Trong năm 2026, thiết bị di động được cho là sẽ trở thành nguy cơ rủi ro lớn nhất vì nó chứa đựng toàn bộ định danh cá nhân (e-KYC), ví điện tử và ngân hàng số. Khi video và giọng nói không còn đủ tin cậy, việc xác thực danh tính trở thành một thách thức lớn. Đối với các doanh nghiệp, việc bảo vệ dữ liệu không còn là lựa chọn mà là vấn đề sống còn. Áp lực tuân thủ pháp lý tăng mạnh, vì chỉ một vụ lộ lọt dữ liệu cũng có thể dẫn đến làn sóng lừa đảo hàng loạt và khủng hoảng uy tín trầm trọng.

  TH