Xác lập khái niệm cho một kỷ nguyên phát triển mới

Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (sửa đổi, 2025) đã luật hóa khái niệm “đổi mới sáng tạo” với nội hàm không chỉ bao gồm sáng chế, phát minh, mà mở rộng ra cả đổi mới mô hình kinh doanh, cải tiến quy trình, ứng dụng công nghệ mới, quản trị thông minh…

Khác với tư duy truyền thống chỉ chú trọng “nghiên cứu khoa học hàn lâm”, luật mới khẳng định mọi hoạt động tạo ra giá trị mới – từ doanh nghiệp đến viện trường – đều có thể được coi là đổi mới sáng tạo nếu đáp ứng tiêu chí hiệu quả, bền vững, và có khả năng nhân rộng.

Đây là sự thay đổi căn bản về tư duy lập pháp – đưa đổi mới sáng tạo thoát khỏi phạm vi hẹp của giới nghiên cứu, để trở thành động lực phát triển của toàn nền kinh tế.

Mở đường cho chính sách đa ngành và đầu tư xã hội hóa

Khi đã có định nghĩa trong luật, đổi mới sáng tạo trở thành đối tượng điều chỉnh pháp lý độc lập, từ đó tạo nền tảng cho:

Chính sách tài chính riêng (quỹ đầu tư, ưu đãi thuế, tín dụng công nghệ),Chính sách nhân lực (đào tạo khởi nghiệp sáng tạo, thu hút chuyên gia thị trường),Chính sách sở hữu trí tuệ (góp vốn bằng tài sản vô hình, thương mại hóa nhanh).Điều quan trọng là luật không bó hẹp đổi mới sáng tạo trong hệ thống nhà nước, mà mở lối để doanh nghiệp tư nhân, tổ chức xã hội, các start-up đều được tiếp cận chính sách hỗ trợ nếu hoạt động có yếu tố đổi mới, khác biệt và đem lại giá trị.

Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có khung pháp lý rõ ràng

Trước đây, nhiều chương trình đổi mới sáng tạo, đặc biệt là các trung tâm đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao, vườn ươm công nghệ… – phải hoạt động theo nhiều luật khác nhau: luật doanh nghiệp, luật đầu tư, luật tài chính công. Việc thiếu định vị pháp lý khiến các hoạt động sáng tạo phi truyền thống dễ bị hiểu sai hoặc rơi vào khoảng trống chính sách.

Luật mới đã khắc phục điểm này bằng việc:

Xác lập đổi mới sáng tạo là một phạm trù pháp lý độc lập;

Cho phép xây dựng các mô hình thử nghiệm chính sách (sandbox);

Giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết các hoạt động, tổ chức, chương trình gắn với đổi mới sáng tạo. Luật hóa đổi mới sáng tạo không chỉ là kỹ thuật lập pháp, mà là quyết tâm chính trị trong việc đưa trí tuệ, công nghệ và tư duy mới trở thành trụ cột phát triển quốc gia.