Trải qua bao thăng trầm của lịch sử và sự giao thoa của các luồng văn hóa, đồng bào dân tộc Thổ ở đây vẫn gìn giữ được nhiều nét văn hóa đặc sắc của dân tộc, điển hình là những bộ trang phục truyền thống.

Váy là trang phục mang vẻ đẹp đặc trưng nhất của người phụ nữ dân tộc Thổ. Váy có hai lớp, lớp ngoài được họa tiết thổ cẩm và lớp lót phía trong. Váy hình ống, được kết dọc từ ba khổ vải được dệt cùng họa tiết. Váy gồm 3 phần: Cạp váy, thân váy và chân váy. Cạp váy là phần có nhiều họa tiết nhất, cao khoảng 20 - 25cm; giữa là thân váy, thường được nhuộm màu chàm; chân váy thì ít họa tiết, nhưng bo lại phần thân váy chứ không phô trương họa tiết hoa văn. Đặc biệt, váy của người phụ nữ Thổ thường ngắn, chỉ mặc từ thắt lưng đến quá đầu gối, không dài như váy của người Mường, Thái. Chất liệu được dệt từ sợi đay. Áo thường có hai loại, áo cánh và áo dài. Áo cánh may theo lối năm thân như người Kinh. Áo may suông, không chiết eo, dài gần tới hông, cổ tròn, cúc mở trước ngực, cài khuy, hai ống tay dài và bó. Đây là loại áo mặc thường ngày. Áo dài thường mặc khi tham gia hội hè, đình đám, giống như áo của phụ nữ vùng Kinh Bắc. Khăn lưng bằng vải, rộng khoảng 10 - 12cm, dài 100 - 120cm. Con gái thắt dây lưng bằng vải màu xanh lục, để hai dải khăn ra đằng trước; người già thắt lưng màu vàng, để hai dải khăn ra phía sau... trông gọn gàng mà vẫn toát lên vẻ kín đáo, dịu dàng, duyên dáng.

Trang phục nam khá đơn giản, rất giống với trang phục nam của người Kinh. Ngày thường, đàn ông mặc áo cánh cổ đứng, có túi bên trái, quần ống rộng cạp vấn hoặc cạp luồn dây rút, đều nhuộm nâu. Ngày lễ thường mặc áo dài năm thân, nhuộm màu nâu đỏ, quần loe trắng vấn cạp hoặc cạp luồn dây rút, đầu đội khăn xếp. Những bộ trang phục đơn giản của người Thổ cho thấy đời sống văn hóa, tinh thần của đồng bào dân tộc Thổ khá mộc mạc, giản dị; tính cách tương đối ôn hòa, chất phác. Ngày nay, chỉ trong những ngày lễ, tết, hội hè phụ nữ dân tộc Thổ mới mặc trang phục truyền thống. Còn nam giới thì hoàn toàn mặc như người Kinh trong ngày thường cũng như hội, lễ.

Trưởng Phòng Văn hóa, Khoa học và Thông tin huyện Như Xuân Đàm Văn Thông, cho biết: Để gìn giữ và bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện nói chung, dân tộc Thổ nói riêng, thời gian qua huyện đã có nhiều giải pháp lưu giữ, phát triển, giới thiệu, quảng bá các sản phẩm dệt, thêu thùa của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có dân tộc Thổ để phục vụ khách du lịch. Phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tập huấn về phương pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa liên quan đến nghề thủ công, nghệ thuật thêu hoa văn trên trang phục truyền thống dân tộc Thổ. Những giải pháp trên đã góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc Thổ trước nguy cơ bị mai một.

PV