Công ty Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO vừa tổ chức hội thảo trực tuyến với sự tham gia của khoảng 300 khách mời đang hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Một trong những vấn đề được quan tâm là làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ có thể thực hiện những đơn hàng quốc tế mà không phải “chôn” quá nhiều vốn trong quá trình sản xuất và giao hàng.

Mở đầu hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Việt - CEO VIETGO, Chuyên gia hàng đầu về xuất khẩu - cho biết, xuất khẩu Việt Nam tiếp tục tăng trưởng hơn 20%, đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm tiến sát mốc 550 tỷ USD. Đây là tín hiệu cho thấy thị trường xuất nhập khẩu Việt Nam tiếp tục có dư địa rất lớn. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng là bài toán dòng tiền không dễ giải đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ. 

Đừng để có đơn hàng nhưng lại thiếu tiền 

Ông Trần Bình Minh - CEO Công ty Bình Minh Café - cho rằng với những doanh nghiệp nhỏ, không có nhiều vốn, việc tìm cách “thoát vốn” cần được tính toán ngay từ khi đàm phán đơn hàng. Một trong những phương án quan trọng là yêu cầu khách hàng thanh toán trước một phần giá trị đơn hàng. 

Theo ông Minh, doanh nghiệp có thể từng bước nâng tỷ lệ thanh toán trước, hướng tới việc khoản tiền đặt cọc đủ để trang trải phần lớn chi phí nguyên liệu đầu vào hoặc chỉ thiếu hụt một phần nhỏ. Cách làm này giúp doanh nghiệp không phải ứng toàn bộ vốn của mình cho một đơn hàng. Quan trọng hơn, dòng tiền của khách hàng được đưa vào chu kỳ sản xuất thay vì doanh nghiệp phải sử dụng toàn bộ vốn tự có. 

“Có thể yêu cầu khách hàng thanh toán trước bao nhiêu phần trăm, đưa mức thanh toán trước lên cao. Thuyết phục khách để số tiền đặt cọc bằng với số tiền nguyên liệu đầu vào hoặc chỉ thiếu hụt ít”, ông Minh chia sẻ.

Ông Trần Bình Minh cũng cho rằng doanh nghiệp có thể thương lượng để nhà cung cấp nguyên liệu giãn thời gian thanh toán theo tiến độ nhận tiền từ khách hàng. Cách làm này giúp doanh nghiệp giảm lượng vốn phải ứng trước, đồng thời tạo vòng quay tiền nhanh hơn. 

Tất nhiên, không phải khách hàng nào cũng sẵn sàng trả tiền trước cho một nhà cung cấp mới. Vì vậy, yếu tố quyết định vẫn là uy tín. 

Bà Huỳnh Thị Ngọc Hạnh - Công ty Miss Cara - dẫn chứng từ hoạt động xuất khẩu thanh long sang Mỹ. Theo bà, đây làtrường hợp hàng chưa đến tay khách hàng nhưng doanh nghiệp đã nhận được tiền. Điều này cho thấy khi doanh nghiệp xây dựng được lịch sử giao dịch tốt, bảo đảm chất lượng và tiến độ, khách hàng sẽ có mức độ tin tưởng cao hơn và sẵn sàng thanh toán trước. 

“Quan trọng là cho khách thấy chúng ta đã uy tín thế nào thì sẽ thanh toán thành công”, bà Hạnh cho biết. 

Giá rẻ chưa đủ, phải tạo được niềm tin

Ông Hà Quang Vũ (Victor Ha) - Giám đốc Công ty TNHH XNK Hà Quang - cho rằng trong giao dịch quốc tế, giá tốt chưa chắc đã giúp doanh nghiệp chốt được đơn hàng. Nhiều khách hàng nước ngoài cần một đơn vị trung gian là các công ty thương mại để cảm thấy an tâm hơn trong giao dịch. Những đơn vị này không chỉ hỗ trợ kết nối mà còn có kinh nghiệm về nguồn hàng, thanh toán và đặc biệt là đàm phán. 

Theo ông Vũ, một đối tác có kinh nghiệm có thể giúp doanh nghiệp tìm được nguồn cung tốt hơn, lựa chọn phương án giao dịch phù hợp và giảm những rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Điều đó cho thấy “thoát vốn” không đơn thuần là bài toán kế toán. Đây là bài toán tổng hợp về đàm phán, uy tín, quản trị rủi ro và chuỗi cung ứng.

Ngoại ngữ không còn là “nút thắt”

Một vấn đề khác được các doanh nghiệp chia sẻ là khả năng giao tiếp với khách hàng quốc tế. Đây từng được xem là một trong những rào cản khiến doanh nghiệp nhỏ e ngại xuất khẩu.

Chia sẻ từ thực tế kinh doanh, bà Huỳnh Thị Ngọc Hạnh, Công ty Miss Cara, cho biết bản thân không phải là người giỏi ngoại ngữ. Tuy nhiên, điều này không khiến doanh nghiệp dừng việc giao tiếp với khách hàng quốc tế. Theo bà Hạnh, sự phát triển của các công nghệ dịch thuật đang tạo ra nhiều thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ. Việc trao đổi với khách hàng có thể thực hiện thông qua tin nhắn trên mạng xã hội, email hoặc các nền tảng trực tuyến, kết hợp với Google Dịch và những phần mềm hỗ trợ ngôn ngữ.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đình Điệp - Công ty Xuất nhập khẩu Thành Đô - cho rằng khách hàng quốc tế hiện đến từ nhiều thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Đức, Hà Lan, Nhật Bản... và nhiều người trong số đó cũng thích trao đổi bằng ngôn ngữ bản địa. Nhờ các công cụ dịch thuật, doanh nghiệp có thể giao tiếp qua email, mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến mà không nhất thiết phải thành thạo tiếng Anh.

Theo ông Điệp, trước khi bắt đầu xuất khẩu không cần đặt mục tiêu “giỏi tiếng Anh” mà cần tập trung vào những yếu tố mà khách hàng thực sự quan tâm như chất lượng sản phẩm, giá thành, khả năng đáp ứng đơn hàng và mức độ uy tín.

Ông Hà Quang Vũ khuyến nghị doanh nghiệp sử dụng phương pháp dịch hai chiều: dịch thông tin từ tiếng Việt sang ngôn ngữ của đối tác, rồi dịch ngược lại để kiểm tra nội dung, hạn chế nguy cơ hiểu sai trong quá trình đàm phán.

Trong các cuộc trao đổi trực tiếp, doanh nghiệp cũng có thể thuê phiên dịch hoặc sử dụng các công cụ hỗ trợ dịch bằng giọng nói. Những công cụ này ngày càng phổ biến và dễ tiếp cận hơn, kể cả với doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Nhật Linh