Thực tế từ nhiều năm nay, việc thu mua nguyên liệu tại chỗ của các đơn vị chế biến nông sản trên địa bàn gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chính là do Quảng Ninh là đô thị du lịch với nhu cầu tiêu dùng tại chỗ rất lớn, khiến giá các sản phẩm nông, thủy sản bị đẩy lên cao. Tình trạng này tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp và gay gắt giữa các hộ tiêu dùng, dịch vụ thương mại với các doanh nghiệp chế biến công nghiệp. Thêm vào đó, sản lượng khai thác tự nhiên trên các ngư trường ngày càng hạn chế, trong khi nguồn nguyên liệu nuôi trồng chưa thể thay thế kịp thời.

Trong bối cảnh nguồn cung nội địa eo hẹp, bài toán sống còn đặt ra cho các doanh nghiệp là buộc phải chủ động chuyển dịch chiến lược.

Nhập khẩu nguyên liệu để duy trì sản xuất quy mô lớn

Đối với Công ty CP Thông Quảng Ninh, việc thiếu hụt nguồn nguyên liệu tại chỗ đã dẫn đến giải pháp phụ thuộc lớn vào nguồn nhựa thông nhập khẩu. Hiện tại, doanh nghiệp này đang nhập khẩu nhựa thông caribe từ vùng Trung Mỹ để duy trì hoạt động liên tục cho nhà máy.

Về cơ cấu nguyên liệu, mỗi năm, đơn vị cần khoảng 16.000 tấn nhựa thông nguyên liệu. Trong đó, 50% là hàng nhập khẩu và 50% là nguồn trong nước, nhưng lượng thu mua trực tiếp trên địa bàn Quảng Ninh chưa tới 1.500 tấn (chiếm dưới 10%).

Tuy nhiên công ty cũng đối mặt với thách thức trong việc nhập khẩu kéo theo chi phí vận chuyển cao. Thời gian vận chuyển đường biển có thể kéo dài vài tháng, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động trước những biến động liên tục của thị trường tùng hương thế giới. Chênh lệch giá giữa thời điểm đặt mua và thời điểm hàng về kho tạo ra rủi ro lớn về tài chính nếu giá thành phẩm đầu ra sụt giảm.

Mặc dù đối mặt với nhiều rủi ro, Công ty vẫn xác định nhựa nhập khẩu là nguồn cung chủ lực và ổn định để bảo đảm tiến độ sản xuất trong hiện tại và dài hạn.

Tương tự, Công ty CP Xuất khẩu thủy sản Quảng Ninh – doanh nghiệp có bề dày gần 30 năm vận hành với tệp khách hàng lớn và các mã code xuất khẩu uy tín – cũng đang phải thu hẹp cơ cấu sản phẩm do giá nguyên liệu tươi sống tại chỗ quá đắt đỏ và nguồn cung hạn chế.

Doanh nghiệp hiện đã tạm dừng các mặt hàng thế mạnh trước đây như sushi mực hay tôm xuất khẩu để tập trung chủ yếu vào chế biến cá ba sa xuất khẩu sang Nhật Bản.

Việc co gọn danh mục sản phẩm vào những mặt hàng còn thế mạnh và chủ động được nguồn cung là giải pháp duy nhất giúp doanh nghiệp giữ chân bạn hàng quốc tế trong giai đoạn khó khăn.

Chuyển đổi công năng, đầu tư chế biến sâu

Bên cạnh việc tìm nguồn nhập khẩu hay thu hẹp danh mục, nhiều đơn vị đã mạnh dạn tái cấu trúc toàn diện dây chuyền sản xuất để thích ứng nhanh chóng với nhu cầu thực tế của thị trường.

Tiêu biểu là Công ty CP Thủy sản BNA Ba Chẽ. Vận hành từ năm 2020 với ngành hàng chế biến tôm, doanh nghiệp này đã quyết định chuyển đổi mục tiêu chiến lược sang chế biến các sản phẩm từ hàu từ năm 2025.

Doanh nghiệp đã chú trọng vào giải pháp kỹ thuật, đó là tiến hành chuyển đổi công năng toàn bộ hệ thống thiết bị và nhà xưởng từ chế biến con tôm sang con hàu.

Ngoài ra, thay vì chỉ dừng lại ở việc xuất bán hàu nguyên con hoặc hàu sống như trước, Công ty đang tích cực liên kết để triển khai các sản phẩm giá trị gia tăng cao hơn như bột hàu và tinh dầu hàu, mở rộng ứng dụng không chỉ trong lĩnh vực thực phẩm mà còn vươn sang dược phẩm, mỹ phẩm.

Nguyên liệu chính từ lâu đã được xem là yếu tố quyết định sự sống còn của ngành chế biến. Việc thiếu hụt nguồn cung tại chỗ đặt ra nhiều thách thức lớn cho các doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Ninh. Tuy nhiên, nhờ sự chủ động, nhạy bén và linh hoạt trong tư duy quản trị, các đơn vị lớn như Công ty CP Thông Quảng Ninh, Công ty CP Xuất khẩu thủy sản Quảng Ninh hay Công ty CP Thủy sản BNA Ba Chẽ đã và đang vượt qua nghịch cảnh để duy trì hoạt động ổn định, góp phần tích cực thúc đẩy tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp của thành phố.

Mạnh Tiến