Khi nhu cầu mua sắm chuẩn bị cho năm học 2026-2027 tăng lên, thị trường sách giáo khoa, văn phòng phẩm và dụng cụ học tập cũng bước vào thời điểm sôi động. Đây đồng thời là giai đoạn lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu và các sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu.

Thực tế kiểm tra tại nhiều địa phương cho thấy, nguy cơ hàng vi phạm trong nhóm sản phẩm này không nhỏ. Tại Bắc Ninh, trong đợt kiểm tra ngày 16/7, các Đội Quản lý thị trường đã kiểm tra 25 cơ sở kinh doanh, phát hiện gần 18.000 sản phẩm vi phạm, gồm ba lô, bút, tẩy, thước, gọt bút chì, hộp bút, giấy in... Tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 265 triệu đồng. Đáng chú ý, một số ba lô, túi xách bị phát hiện có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng.

Đây là con số đáng chú ý nếu đặt trong bối cảnh chỉ còn ít tuần nữa học sinh bước vào năm học mới. Khi sức mua tăng, các mặt hàng giá rẻ, mẫu mã bắt mắt và mang dấu hiệu của thương hiệu quen thuộc có thể dễ dàng thu hút người mua, đặc biệt khi phụ huynh phải cùng lúc chuẩn bị nhiều loại đồ dùng cho con.

Tại Lâm Đồng, Đội Quản lý thị trường số 5 cũng đã xây dựng kế hoạch kiểm tra các cơ sở kinh doanh sách giáo khoa, văn phòng phẩm và dụng cụ học tập tại nhiều địa bàn, tập trung vào những nơi có lượng tiêu thụ lớn. Nội dung kiểm tra bao gồm nguồn gốc, xuất xứ, hóa đơn, chứng từ, chất lượng hàng hóa và dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong khi đó, tại Lạng Sơn, lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra các cơ sở kinh doanh sách giáo khoa, vở, giấy và đồ dùng học tập. Qua kiểm tra 2 cơ sở tại phường Tam Thanh, chưa phát hiện vi phạm về hàng giả, hàng nhập lậu hoặc hàng hóa không rõ nguồn gốc. Cùng với kiểm tra, cơ quan chức năng vận động các hộ kinh doanh ký cam kết chấp hành quy định về kinh doanh.

Những hoạt động này cho thấy câu chuyện hàng giả trong mùa tựu trường không chỉ nằm ở việc sản phẩm có đủ hóa đơn, chứng từ hay không. Với những mặt hàng mang tên, logo hoặc dấu hiệu nhận diện của thương hiệu khác, vấn đề còn liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu trí tuệ.

Một chiếc ba lô có logo của thương hiệu nổi tiếng nhưng không phải sản phẩm chính hãng có thể khiến người mua tưởng rằng mình đang sử dụng hàng thật. Trong khi đó, doanh nghiệp sở hữu thương hiệu phải đối mặt với nguy cơ mất doanh thu và ảnh hưởng uy tín. Việc hàng giả xuất hiện trên thị trường cũng tạo bất lợi cho những đơn vị kinh doanh và sản xuất đúng quy định.

Đáng lưu ý, người mua đồ dùng học tập phần lớn là phụ huynh và học sinh, trong đó có nhiều sản phẩm được trẻ sử dụng trực tiếp hằng ngày. Vì vậy, việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng hàng hóa không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp sở hữu thương hiệu mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng.

Tuy nhiên, người mua không phải lúc nào cũng có khả năng nhận biết hàng giả, đặc biệt với những sản phẩm có giá trị thấp và được bán phổ biến trên thị trường. Một chiếc bút, hộp bút hay ba lô có thể có mức giá không quá lớn, khiến người tiêu dùng ít chú ý đến hóa đơn, nguồn gốc hoặc dấu hiệu nhận diện thương hiệu.

Vì vậy, trong mùa mua sắm đầu năm học, việc lựa chọn nơi bán uy tín và kiểm tra thông tin sản phẩm vẫn là cách đơn giản nhất để hạn chế rủi ro. Với các sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng, phụ huynh nên đặc biệt lưu ý những mặt hàng có giá thấp bất thường, bao bì hoặc logo có dấu hiệu khác biệt.

Ở phía quản lý, việc kiểm tra cũng cần được thực hiện không chỉ tại các cửa hàng mà cả những nguồn cung cấp phía sau. Nếu chỉ thu giữ hàng vi phạm tại điểm bán nhưng không xác định được nguồn hàng, nguy cơ các sản phẩm tương tự tiếp tục quay trở lại thị trường vẫn còn.

Thị trường đồ dùng học tập vốn có tính mùa vụ rõ rệt. Khi sức mua tăng mạnh trước khai giảng, kiểm soát hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ càng cần được thực hiện sớm, thay vì chờ đến khi sản phẩm đã được tiêu thụ rộng rãi.

Với phụ huynh, một món đồ dùng học tập có thể chỉ là khoản chi nhỏ trong danh sách chuẩn bị cho năm học mới. Nhưng với doanh nghiệp, đó có thể là một sản phẩm được đầu tư về thương hiệu, thiết kế và công sức sáng tạo. Vì vậy, chống hàng giả trong mùa tựu trường cũng chính là bảo vệ cả người mua lẫn những doanh nghiệp đang làm ăn nghiêm túc.    

Trần Ân