Đổi mới công nghệ đang được xác định là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đầu tư công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang xây dựng cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF).

Thông tin được công bố tại Hội thảo triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay của NATIF do Bộ KH&CN tổ chức ngày 10/7.

Nhà nước đồng hành cùng doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, Nghị quyết 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ nghiên cứu và phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, xây dựng hạ tầng đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực đến hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, doanh nghiệp phải giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Vì vậy, các chính sách cần được thiết kế trên cơ sở nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, trong khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, xây dựng cơ chế và hạ tầng dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, chương trình hỗ trợ lãi suất vay thông qua NATIF hướng đến khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động, kể cả đối với những doanh nghiệp chưa được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ nhưng có nhu cầu ứng dụng công nghệ mới.

Theo đó, doanh nghiệp vay vốn để thực hiện các dự án ứng dụng, chuyển giao hoặc đổi mới công nghệ sẽ được Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lãi vay. Cơ chế này được kỳ vọng giúp giảm áp lực tài chính, đồng thời tạo thêm động lực để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định: "Chương trình hướng tới mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng thông qua cơ chế hỗ trợ lãi suất vay. Đây cũng là minh chứng cho sự đồng hành, kiến tạo của Nhà nước, góp phần củng cố niềm tin và tạo động lực để doanh nghiệp phát triển".

Thí điểm với 20 doanh nghiệp

Giám đốc Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) Bùi Quang Minh cho biết, chính sách hỗ trợ lãi suất được xây dựng theo cơ chế thị trường. Theo đó, các ngân hàng vẫn thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro, còn Nhà nước chỉ hỗ trợ một phần chi phí lãi vay thay vì cấp phát vốn trực tiếp.

Theo ông Minh, cách làm này được kỳ vọng tạo hiệu ứng đòn bẩy, huy động thêm nguồn vốn tín dụng xã hội cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Dự thảo chính sách quy định doanh nghiệp có dự án ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo sẽ được xem xét hỗ trợ nếu đáp ứng các yêu cầu về hồ sơ pháp lý, tính khả thi, hiệu quả kinh tế và năng lực công nghệ.

Trong đó, ưu tiên dành cho các dự án sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển, công nghệ chiến lược cũng như các dự án tạo giá trị gia tăng lớn và có khả năng lan tỏa đối với nền kinh tế.

Mức hỗ trợ được đề xuất bằng 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng, nhưng không vượt quá 6%/năm. Thời gian hỗ trợ tối đa là 5 năm.

Để đánh giá hiệu quả của cơ chế mới, Bộ KH&CN đề xuất triển khai thí điểm đối với 20 doanh nghiệp. Chương trình thí điểm dự kiến kéo dài đến hết tháng 9/2026 nhằm kiểm chứng quy trình thực hiện cũng như cơ chế phối hợp giữa Quỹ, ngân hàng và doanh nghiệp trước khi tổng kết, hoàn thiện và xem xét mở rộng.

Tại hội thảo, Bộ KH&CN cũng lấy ý kiến các chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức tín dụng về nhu cầu thực tế, tiêu chí lựa chọn, điều kiện hỗ trợ, những rủi ro có thể phát sinh và các giải pháp kiểm soát trong quá trình triển khai.

Những ý kiến đóng góp sẽ là cơ sở để hoàn thiện chính sách, bảo đảm việc hỗ trợ lãi suất vay được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, qua đó thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, tăng năng lực cạnh tranh và từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.

Quỳnh Trang