Sea Bank

Để DN là trung tâm hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia thì Bộ KH&CN phải làm gì?

(SHTT) - Đó chính là câu hỏi được đặt ra bởi Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại buổi làm việc với Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa qua. Điều này cho thấy tầm quan trọng của KHCN trong đổi mới sáng tạo.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhấn mạnh, nhìn lại 5 năm qua, lĩnh vực hoa học và công nghệ (KH&CN) có những bước phát triển rất đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước như đã được nêu trong báo cáo của Bộ KH&CN tại cuộc họp.

Bên cạnh những kết quả và cả vướng mắc trong quá trình thực hiện đổi mới hệ thống sáng tạo quốc gia, Phó Thủ tướng đặt câu hỏi: Để DN là trung tâm hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia thì Bộ KH&CN phải làm gì? Các đồng chí không chỉ ở vai trò người đi kêu mà phải trực tiếp tham gia tư vấn, xây dựng chính sách cụ thể, vướng ở điểm nào, sửa ra sao, từ nguồn vốn, thuế, đất đai cho đến cơ chế hạch toán tài chính DN, hỗ trợ tiếp cận thị trường.

“Bằng chính sách thuế, tín dụng, đấu thầu… thì không cần khuyến khích, DN cũng tự động đầu tư vào KH&CN bởi vì đây là lợi ích trực tiếp. Cơ chế gì để DN lập viện nghiên cứu?”, Phó Thủ tướng gợi mở.

bo khcn

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam

Trước câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho rằng để DN chủ động đầu tư mạnh mẽ hơn cho KH&CN rất cần sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, đặc biệt cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, từ đó nghiên cứu, đề xuất cách thức phù hợp với xu thế thế giới và điều kiện đặc thù Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Huỳnh Thành Đạt cam kết sẽ tiếp tục thúc đẩy đổi mới hệ thống sáng tạo quốc gia, tích cực làm việc với các bộ ngành, đặc biệt Bộ Tài chính, giải quyết vướng mắc liên quan, để DN trở thành trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo, sử dụng hiệu quả quỹ dành cho KH&CN.

Đối với các viện nghiên cứu, Bộ trưởng Huỳnh Thành Đạt cho rằng cần ủng hộ, tạo điều kiện các tập đoàn, DN thành lập viện nghiên cứu. Đây là nhu cầu thực tế của DN. “Cách đây 1 tuần có 2 DN đến Bộ KH&CN hỏi thủ tục để thành lập viện nghiên cứu. Nhiều DN không cần tiền mà cần Nhà nước ủng hộ cơ chế, chính sách”, Bộ trưởng cho biết.

Là một đỉnh của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, các trường đại học đang rất cần cơ chế để thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh, tìm điểm đột phá, động lực mới cho phong trào khởi nghiệp, sáng tạo trong sinh viên.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Văn Phúc cho rằng để xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh trong trường ĐH dứt khoát phải có cơ chế đột phá ở tầm quốc gia với đầu mối là Bộ KH&CN để hình thành những nhóm nghiên cứu mạnh liên trường, liên viện, phối hợp với DN.

Phó Thủ tướng cũng chia sẻ: “Để đất nước phát triển nhanh hơn, bứt lên được, thì không có cách nào khác là phải có những đột phá mới để KHCN trở thành sức mạnh, động lực thực sự”.

Cụ thể, Bộ KH&CN phải phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành để tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc từ nhiều năm nay và “càng về sau càng khó”.

Cùng với đó, Bộ KH&CN cần dựa trên nghiên cứu xu thế KHCN thế giới, tìm ra những cái mới để kiến nghị. Phó Thủ tướng nêu ví dụ, khi nói về cách mạng công nghiệp 4.0 thì có một số công nghệ ưu tiên cần tập trung như công nghệ về sức khỏe, trí thông minh nhân tạo, vật liệu mới, tích trữ năng lượng… thì Bộ KH&CN phải kiến nghị chi tiết hơn, xác định rõ những công nghệ trọng điểm cần ưu tiên phát triển dựa trên thế mạnh, thực tiễn của Việt Nam.

Bộ KH&CN phải xác định, quy hoạch lại hệ thống cơ sở KHCN của Việt Nam trong thời kỳ mới bao gồm hai viện hàn lâm, các viện nghiên cứu trực thuộc bộ ngành, cần đặc biệt lưu ý đến các trường, đặc biệt lưu ý đến các trường đại học, các viện nghiên cứu thuộc DN. Từ đó xác định nguồn lực Nhà nước sẽ tập trung vào đâu, mức độ đến đâu, từ ra đề bài nghiên cứu, hỗ trợ về cơ chế tài chính, chính sách đến khuyến khích động viên DN đầu tư cho KHCN.

Bộ KH&CN cũng phải rà lại toàn bộ, quản lý thống nhất các chương trình, nhiệm vụ, đề tài nghiên cứu KHCN ở tất cả cấp độ, phân bổ nguồn lực dành cho KHCN hiệu quả.

“Bộ KH&CN làm đầu mối xác định sản phẩm trọng điểm quốc gia thuộc mọi ngành nghề, không nhất thiết phải do Bộ bảo trợ, hỗ trợ vốn nhưng phải là sản phẩm trí tuệ của Việt Nam, công nghệ của Việt Nam”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng cho rằng phải tiếp tục đổi mới cơ chế phân bổ, quản lý vốn ngân sách nhà nước dành cho KHCN theo tinh thần quản lý thống nhất, liên thông, ứng dụng công nghệ, minh bạch, công khai để khắc phục những bất cập, vướng mắc trước đây.

“Chúng ta quản lý thống nhất tất cả yêu cầu, nhiệm vụ KHCN ở tất cả các cấp, nguồn lực (bao gồm tài chính và lực lượng KHCN) để lựa chọn những người làm hiệu quả nhất để giao đề tài, nhiệm vụ. Dần tiến tới nhiệm vụ KHCN không chỉ dành riêng cho đơn vị nghiên cứu của từng bộ ngành, địa phương”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Hải Hà