Trong bài tham luận, Chủ tịch Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam nhấn mạnh: Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh sang kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cùng với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn và các nguy cơ an ninh phi truyền thống (dịch bệnh, biến đổi khí hậu, tội phạm mạng) gia tăng, lựa chọn phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam là hoàn toàn đúng đắn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rất cao về thể chế, nguồn lực và năng lực thực thi.

Ông cũng đã đưa ra một số kết quả nổi bật của ngành khoa học công nghệ, cập nhật đến năm 2025, đầu năm 2026

Kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng quan trọng

Theo Cục Thống kê và Bộ Tài chính, năm 2025, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020 và duy trì tốc độ tăng 2 chữ số trong giai đoạn 2021 – 2025. Bình quân giai đoạn này, kinh tế số chiếm khoảng 13,2% GDP, trong đó kinh tế số lõi đóng góp 8,13% và số hóa các ngành khác chiếm 5,05%.

Cục Thống kê, Bộ Tài chính cùng nhiều cơ quan ban ngành, cơ quan nghiên cứu khác đều khẳng định kinh tế số tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2025, nổi bật là các ngành dịch vụ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử, tài chính số, logistics thông minh. 

Theo Báo cáo tổng kết tại Hội nghị ngành Khoa học và Công nghệ ngày 26/12/2025, tổng doanh thu toàn ngành năm 2025 ước đạt 5.465.819 tỷ đồng (tăng 25% so với năm 2024, hoàn thành 122% kế hoạch), trong đó đóng góp trực tiếp vào GDP ước đạt 1.443.769 tỷ đồng, tăng 35% so với cùng kỳ. Riêng lĩnh vực công nghiệp công nghệ số – trụ cột của ngành – đạt doanh thu ước 198 tỷ USD (tăng 26% so với năm 2024, vượt 16% kế hoạch năm), đóng góp vào GDP ước đạt 1.075.120 tỷ đồng (tăng 10% so với năm 2024), lợi nhuận ước đạt hơn 371.000 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu phần cứng, điện tử ước đạt 178 tỷ USD, tăng mạnh 35% so với năm 2024. Số lượng doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động ước đạt 80.052 doanh nghiệp, tăng 10% so với năm 2024, trong đó hơn 2.100 doanh nghiệp đã mở rộng sang thị trường quốc tế. 

Năng lực đổi mới sáng tạo tiếp tục cải thiện

Trong bài tham luận của Chủ tịch Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam cũng nhấn mạnh về năng lực đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Cụ thể, theo Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2025 của WIPO, Việt Nam được xếp hạng 44/139 quốc gia và nền kinh tế, đứng thứ 3 ASEAN và thứ 2 trong nhóm các nước thu nhập trung bình thấp. WIPO đánh giá Việt Nam là một trong 9 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013.

Đặc biệt, Việt Nam lần đầu vươn lên dẫn đầu thế giới về chỉ số “xuất khẩu hàng hóa sáng tạo”, đồng thời có thứ hạng cao ở các chỉ số “nhập khẩu công nghệ cao” và “xuất khẩu công nghệ cao”, phản ánh sự dịch chuyển tích cực trong cơ cấu xuất khẩu theo hướng có hàm lượng công nghệ và tri thức cao hơn. 

Năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam được xếp hạng 55/100 toàn cầu, cho thấy tiềm năng lớn nếu được tiếp tục hỗ trợ đúng hướng.

Hạ tầng số và chuyển đổi số toàn diện có bước tiến rõ rệt

Ngoài năng lực đổi mới sáng tạo thì hạ tầng số và chuyển đổi số toàn diện của nước ta cũng có bước tiến rõ rệt.

Theo Báo cáo của Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) nửa đầu năm 2025 và các đánh giá tổng kết hạ tầng Internet Việt Nam cuối năm 2025, tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang băng rộng cố định đạt 85,3% vào giữa năm 2025 – cao hơn mức trung bình thế giới (60%) – và tiếp tục tăng lên 87,6% theo Báo cáo cuối năm 2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Tỷ lệ thuê bao băng rộng cố định đạt 24,4/100 dân, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm 2024. 

Mạng 4G tiếp tục phủ sóng gần toàn lãnh thổ; mạng 5G được các nhà mạng lớn (Viettel, MobiFone, VinaPhone) đẩy mạnh triển khai với mục tiêu phủ sóng tới 90% dân số trong năm 2025 – riêng Viettel đã triển khai hơn 20.000 trạm BTS 5G, phủ 95% khu vực trung tâm dân cư đô thị; smartphone 5G chiếm tới 46% tổng lượng điện thoại thông minh bán ra trong quý I/2025. Tốc độ Internet băng rộng cố định trung bình đạt 271,2 Mbps (tháng 8/2025), đưa Việt Nam vào Top 10 thế giới về tốc độ băng rộng cố định, trong đó Viettel đạt 318,71 Mbps – mức cao nhất toàn quốc. Dung lượng kết nối quốc tế được nâng lên 80 Tbps nhờ đưa vào khai thác các tuyến cáp quang biển mới ADC, SJC2 và tuyến cáp đất liền quốc tế VSTN do Việt Nam làm chủ 100%. 

Đến cuối năm 2025, việc triển khai thực tế các mục tiêu hạ tầng số đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận nhưng cũng còn không ít mục tiêu cần tiếp tục nỗ lực. Về cáp quang, tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang băng rộng cố định đạt 87,4% trên tổng 28,14 triệu hộ (tháng 12/2025), đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tỷ lệ phổ cập cáp quang hộ gia đình cao nhất khu vực, song vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu phổ cập toàn diện 100%. Về 5G, tính đến tháng 5/2025, cả nước đã lắp đặt hơn 10.600 trạm BTS 5G; ba nhà mạng lớn là Viettel, VNPT và MobiFone đặt kế hoạch triển khai tối thiểu 20.000 trạm BTS 5G trong năm 2025, trong đó Viettel cam kết hoàn thành 20.000 trạm để phủ 95% khu vực trung tâm dân cư đô thị cả nước, với mạng 5G đã phủ sóng 100% thủ phủ của 63/63 tỉnh, thành phố và các khu công nghiệp, khu du lịch lớn. Chính phủ đặt mục tiêu triển khai thêm ít nhất 55.000 trạm BTS 5G mới trong năm 2025 để phủ sóng tới 90% dân số. Về hạ tầng dữ liệu AI, làn sóng đầu tư vào AI Data Center đang diễn ra mạnh mẽ: Viettel đã khai trương Data Center An Khánh (tháng 8/2025) trị giá 17.500 tỷ đồng, tích hợp AI, chuẩn Uptime Tier III; liên doanh VNG – ST Telemedia Global Data Centres đang xây dựng 2 trung tâm dữ liệu AI tại TP.HCM (dự kiến vận hành nửa đầu năm 2026); dự án AI Data Center đầu tiên quy mô siêu lớn tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung (TP.HCM) trị giá 2,1 tỷ USD – công suất 200 MW, khoảng 100.000 GPU – dự kiến khởi công dịp 30/4/2026, với 4 doanh nghiệp cam kết đầu tư trung tâm dữ liệu tổng công suất tới 220 MW, gấp đôi năng lực hiện tại. Về định danh số, đã cấp hơn 87 triệu thẻ CCCD gắn chip, kích hoạt trên 55 triệu tài khoản VNeID và tích hợp hơn 14,2 triệu giấy phép lái xe; chứng thư chữ ký số đạt 15,1 triệu (tháng 3/2025), tăng trung bình 1,5 triệu chứng thư mỗi tháng. 

TS.Trần Đức Lai cũng tin tưởng rằng, với quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc mạnh mẽ của Quốc hội khóa XVI, Chính phủ nhiệm kỳ 2026 – 2031, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số sẽ thực sự trở thành động lực chính của mô hình tăng trưởng mới, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.

Minh Hà