Thông tin trên được nêu tại Hội nghị sơ kết Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030, giai đoạn 2021 – 2025, khi TS Vũ Thị Bích Hậu trình bày về thực trạng đăng ký SHTT cho sản phẩm OCOP.

Vướng mắc trong bảo hộ tài sản trí tuệ cho sản phẩm OCOP

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Tài sản trí tuệ góp phần bảo vệ tính độc đáo, nâng cao giá trị gia tăng và tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn cho sản phẩm OCOP và các sản phẩm đặc trưng.”

Do đó, xây dựng chiến lược phát triển tài sản trí tuệ cho các nhóm sản phẩm chủ lực, gắn với không gian Đà Nẵng mở rộng là nhiệm vụ cấp thiết để đưa thương hiệu sản phẩm Đà Nẵng đạt vị thế cao hơn trên thị trường trong nước và quốc tế. Đồng thời, đây là cách thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách về phát triển tài sản trí tuệ và kinh tế nông thôn.

Từ năm 2021 đến tháng 10/2025, Chương trình OCOP của TP Đà Nẵng góp phần mở rộng mạnh mẽ hệ sinh thái, chất lượng cải thiện rõ rệt; bao bì, mẫu mã, truy xuất nguồn gốc dần được chuẩn hóa. Tính đến tháng 10/2025, thành phố có 552 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 95 sản phẩm đạt 4 sao và 454 sản phẩm đạt 3 sao. Cơ cấu sản phẩm đa dạng: thực phẩm chiếm 72,1%, đồ uống 8,33 %, thủ công mỹ nghệ 13,04%, dược liệu 5,98% và dịch vụ du lịch 0,54%.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho hay, hoạt động xây dựng thương hiệu và bảo hộ tài sản trí tuệ chưa đồng bộ đã ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và thương mại hóa sản phẩm OCOP. Nguyên nhân chủ yếu là hạn chế về vốn, nhân lực, trình độ công nghệ, liên kết liên vùng và cơ chế hỗ trợ tập trung.

“Phần lớn sản phẩm OCOP của Đà Nẵng mới dừng lại ở việc đăng ký nhãn hiệu cho từng sản phẩm hoặc từng cơ sở. Trong khi đó, các hình thức bảo hộ có tính chất cộng đồng và vùng miền như nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý cho nhóm sản phẩm đặc trưng còn rất hạn chế,” TS Bích Hậu cho biết thêm.

Một số nhóm sản phẩm có giá trị kinh tế và văn hóa cao như sản phẩm làng nghề, dược liệu, sản phẩm từ sâm và quế, các sản phẩm gắn với không gian du lịch đặc trưng… vẫn chưa được bảo hộ ở mức độ tương xứng với tiềm năng. Điều này khiến sản phẩm dễ bị sao chép về tên gọi, kiểu dáng, câu chuyện thương hiệu, đồng thời khó mở rộng thị trường bền vững, tham gia hệ thống phân phối hiện đại, sàn thương mại điện tử và xuất khẩu.

Cùng với đó, nhận thức về SHTT của các chủ thể sản xuất OCOP còn chưa đồng đều. Một bộ phận hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ vẫn coi SHTT là vấn đề “xa vời”, chỉ chú trọng bán hàng ngắn hạn, chưa thấy rõ lợi ích lâu dài của việc bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ.

Công tác tư vấn, hỗ trợ SHTT tuy được triển khai nhưng còn phân tán, thiếu đầu mối điều phối, chưa hình thành hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ. Đặc biệt, chuỗi giá trị gắn kết Tài sản trí tuệ - OCOP – Du lịch và kinh tế trải nghiệm chưa hình thành rõ nét, dù tiềm năng rất lớn khi Đà Nẵng nằm trong vùng có nhiều trung tâm du lịch lớn. Các sản phẩm OCOP phần nhiều mới tham gia dưới dạng quầy lưu niệm, điểm giới thiệu nhỏ lẻ, chưa trở thành “tài sản thương hiệu vùng” có câu chuyện chung và bảo hộ toàn diện.

Mục tiêu nâng tỷ lệ bảo hộ SHTT cho sản phẩm OCOP lên tối thiểu 50 -60% năm 2030

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Đà Nẵng đề xuất một số mục tiêu phát triển tài sản trí tuệ cho sản phẩm OCOP giai đoạn 2025 – 2030, gắn với bối cảnh mở rộng không gian Đà Nẵng và phát triển thương hiệu vùng.

Trong đó, Đà Nẵng phấn đấu 100% sản phẩm OCOP đạt 4-5 sao, từng bước mở rộng bảo hộ cho các nhóm sản phẩm tiềm năng (làng nghề, dược liệu, sản phẩm gắn với không gian du lịch và di sản). Đồng thời, mục tiêu quan trọng là nâng tỷ lệ sản phẩm OCOP được bảo hộ SHTT từ khoảng 22% hiện nay lên tối thiểu 50-60% vào năm 2030, ưu tiên nhóm sản phẩm chủ lực, có khả năng mở rộng thị trường và xuất khẩu.

Ngoài ra, Đà Nẵng cũng đặt mục tiêu: Phát triển hệ thống thương hiệu vùng Đà Nẵng mới; Hình thành Trung tâm hỗ trợ và số hóa dữ liệu SHTT liên vùng, phấn đấu cơ bản hoàn thiện cho 100% chủ thể OCOP vào năm 2027; Gắn phát triển tài sản trí tuệ với chiến lược văn hóa và du lịch, trở thành cấu phần quan trọng của trải nghiệm điểm đến Đà Nẵng, gia tăng giá trị dịch vụ và nâng cao thu nhập cho người dân; và Tận dụng quy định mới về luật SHTT và chính sách quốc gia để mở rộng phạm vi, hình thức bảo hộ, cơ chế thương mại hóa tài sản trí tuệ trong nước và quốc tế.

Bà Vũ Thị Bích Hậu kết luận: “Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về cơ chế chính sách, khoa học công nghệ, đào tạo, thương mại hóa và liên kết vùng sẽ giúp Đà Nẵng trở thành địa phương tiên phong trong khai thác tài sản trí tuệ, đưa sản phẩm OCOP trở thành ngành hàng chiến lược giai đoạn 2026 – 2030.”

Bảo Hòa