Sự kiện không chỉ đánh giá tiềm năng mà còn đặt ra những vấn đề cốt lõi về cơ chế, thị trường và đặc biệt là bài toán khai thác quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) để tạo ra giá trị gia tăng bền vững cho địa phương.

Từ tiềm năng đến "điểm nghẽn" thị trường

Phát biểu mở đầu hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi thẳng thắn nhìn nhận: Điểm nghẽn lớn nhất của địa phương hiện nay không nằm ở việc thiếu tiềm năng, mà ở khả năng chuyển hóa tiềm năng thành các sản phẩm có sức cạnh tranh cao trên thị trường.

“Không chỉ tổ chức sự kiện - lễ hội, mà phải tạo ra sản phẩm; không chỉ thu hút khách, mà phải hình thành thị trường; không chỉ có phong trào, mà phải có doanh thu và giá trị gia tăng”, bà Nguyễn Thị Anh Thi” nhấn mạnh.

Để giải quyết bài toán này, Đà Nẵng lựa chọn sáu ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm gồm: nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật - triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số và thủ công mỹ nghệ. Thành phố cam kết tiếp tục hoàn thiện khung cơ chế hỗ trợ về hạ tầng, mặt bằng, nguồn nhân lực và thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư (PPP).

Mục tiêu chiến lược của Đà Nẵng là hình thành một thị trường minh bạch, trong đó hoạt động sáng tạo được công nhận là tài sản, di sản được chuyển hóa thành trải nghiệm, và lưu lượng khách du lịch được quy đổi thành giá trị kinh tế thực chất.

Để tác phẩm tự khẳng định giá trị thay vì làm công cụ quảng bá

Dưới góc độ chuyên môn của ngành điện ảnh, TS Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF) - đưa ra quan điểm sắc sảo về giá trị của tác phẩm nghệ thuật trong chuỗi công nghiệp văn hóa.

Bà nhấn mạnh, một bộ phim trước hết phải sở hữu giá trị tự thân, thay vì bị quy chụp hay đóng khung như một công cụ quảng cáo điểm đến đơn thuần.

Từ thực tiễn tổ chức qua bốn kỳ, DANAFF đang không ngừng mở rộng mạng lưới hội nhập quốc tế. Đặc biệt, sự kiện DANAFF Industry Days (dự kiến trong năm 2026) sẽ lần đầu tiên kết nối 10 công ty sản xuất phim Việt Nam với hơn 20 đơn vị phát hành, mua bán phim quốc tế đến từ hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ. Từ bệ phóng này, bà Lan đề nghị thành phố quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo tài năng điện ảnh tại chỗ, kiến tạo môi trường thuận lợi cho các đoàn làm phim, đồng thời thiết lập một đầu mối chuyên trách kết nối nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà đầu tư với chính quyền.

Tài sản trí tuệ từ nhân vật: Lối đi nào cho Đà Nẵng?

Một trong những tham luận thu hút nhiều sự chú ý từ góc độ sở hữu trí tuệ thuộc về ông Lee Jinsik - Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Nhân vật Hàn Quốc. Ông chỉ ra rằng IP nhân vật (Tài sản trí tuệ nhân vật) chính là điểm khởi đầu chiến lược và có tính khả thi cao để Đà Nẵng bước chân vào bản đồ công nghiệp văn hóa toàn cầu.

Hiểu một cách đơn giản, IP nhân vật là các nhân vật sáng tạo được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và có khả năng khai thác thương mại đa dạng qua phim ảnh, trò chơi điện tử, đồ lưu niệm, du lịch hoặc các nền tảng số. So với nhiều phân ngành đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, IP nhân vật có ngưỡng gia nhập thấp hơn bởi yếu tố sáng tạo giữ vai trò quyết định. Một ê-kíp nhỏ hoàn toàn có thể xây dựng nên một IP, và khi nhân vật tạo được sức hút, giá trị kinh tế sẽ lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác.

Từ bài học nhãn tiền của Hàn Quốc, ông Lee Jinsik đúc kết: Năng lực gia công không đồng nghĩa với năng lực sở hữu tài sản trí tuệ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Nhân vật Hàn Quốc, Hàn Quốc từng có giai đoạn dài chỉ làm nghề gia công cho Mỹ và Nhật Bản, tích lũy được kỹ thuật nhưng phần lớn giá trị thặng dư và quyền sở hữu IP lại thuộc về đối tác ngoại. Sự bứt phá chỉ thực sự diễn ra khi các doanh nghiệp và nhà sáng tạo chủ động phát triển tài sản trí tuệ của riêng mình, song hành cùng thị trường cấp phép (licensing market) và đội ngũ vận hành chuyên biệt.

"Bản thân thiết kế là yếu tố tốn ít chi phí nhất trong một dự án nhân vật. Điều quyết định tài sản có tồn tại hay không không phải là thiết kế, mà là cấu trúc vận hành bao quanh nó," ông Lee Jinsik nói, đồng thời cảnh báo về tình trạng nhiều địa phương từng chiêu mộ thiết kế nhân vật rầm rộ nhưng rồi lại chết yểu vì thiếu vắng đơn vị vận hành, ngân sách duy trì và chiến lược thương mại hóa dài hạn.

Với Đà Nẵng, những chất liệu văn hóa bản địa, thiên nhiên và đời sống phong phú hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng dồi dào để nuôi dưỡng các nhân vật độc quyền. Khi IP được định hình, chúng có thể hiện diện trong các sự kiện, bộ quà lưu niệm, ứng dụng du lịch thông minh, qua đó tạo đòn bẩy kết nối mạnh mẽ với các làng nghề truyền thống và doanh nghiệp địa phương.

Ông Nguyễn Văn Hải - Giám đốc Phát triển thị trường Công ty Cổ phần Vinpearl - nhận định rằng cấu trúc địa lý mới của Đà Nẵng mở ra cơ hội vàng để kết nối du lịch biển với hệ thống di sản, làng nghề và văn hóa bản địa. Sức cạnh tranh của một điểm đến không nằm ở những sản phẩm đơn lẻ, mà nằm ở tư duy hệ sinh thái đủ sức giữ chân du khách.

Ông Hải đề xuất: Tăng cường liên kết vùng giữa Đà Nẵng, Hội An, thánh địa Mỹ Sơn và các làng nghề xứ Quảng; Đưa cộng đồng địa phương cùng tham gia sâu vào chuỗi giá trị: Doanh nghiệp chịu trách nhiệm đầu tư, thiết kế sản phẩm và kết nối thị trường; trong khi nghệ nhân, người làm nghề và cư dân trực tiếp tham gia sáng tạo, vận hành và hưởng lợi kinh tế.

Phát triển các sản phẩm văn hóa, giải trí, thể thao mang tính thời thượng để thu hút giới trẻ — những người sẵn sàng lên kế hoạch cho chuyến đi chỉ vì một sự kiện âm nhạc hay trải nghiệm khác biệt.

"Sự kiện tạo lý do để khách đến; hệ sinh thái nghỉ dưỡng, ẩm thực và di sản giữ khách ở lại; còn sản phẩm được liên tục đổi mới tạo động lực để họ quay trở lại," ông Nguyễn Văn Hải tổng kết.

Hội nghị khép lại với nhiều kỳ vọng lớn, mở ra hướng đi bài bản hơn cho thành phố biển miền Trung trên hành trình đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trụ cột kinh tế mũi nhọn, nơi trí tuệ, bản sắc và quyền sở hữu trí tuệ được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển.

 Bảo Hòa