Giai đoạn 2021 – 2025, thành phố quyết liệt phát hiện và xử lý 790 vụ vi phạm, tịch thu hàng nghìn sản phẩm giả mạo các thương hiệu lớn trong nước và quốc tế, thu ngân sách gần 8 tỷ đồng.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, bảo vệ quyền SHTT không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với sự phát triển bền vững và nâng cao sức cạnh tranh của một đô thị. Đà Nẵng đã chọn cách tiếp cận song hành: vừa nuôi dưỡng tài sản trí tuệ nội sinh, vừa không khoan nhượng trước các hành vi xâm phạm ngày càng tinh vi.

790 Vụ vi phạm bị xử lý: Từ xử phạt hành chính đến khởi tố hình sự

Sau 5 năm triển khai Chương trình Phát triển tài sản trí tuệ TP Đà Nẵng đến năm 2030 (giai đoạn 2021 – 2025), hoạt động thực thi quyền SHTT của thành phố ghi nhận những con số ấn tượng.

Ông Phạm Hoài Nam – Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường TP Đà Nẵng – cho biết: “Kết quả sau 5 năm là những con số rõ ràng với 790 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị phát hiện và xử lý. Hơn 5.500 sản phẩm giả mạo nhãn hiệu các thương hiệu quốc tế và trong nước lớn (thời trang như Chanel, Louis Vuitton, Gucci, Hermès, Rolex, Nike, Adidas; phụ tùng xe máy Yamaha, Honda; linh kiện điện thoại, nước hoa, bột giặt… ) đã bị tịch thu. 3.000 sản phẩm buộc tiêu hủy, buộc loại bỏ yếu tố xâm phạm.

Riêng lực lượng Quản lý thị trường thành phố đã xử phạt 642 vụ, thu nộp ngân sách gần 8 tỷ đồng, và tiêu hủy tang vật trị giá hơn 6,2 tỷ đồng.

Nổi bật, trong năm 2025, Chi cục Quản lý thị trường TP Đà Nẵng đã chuyển hồ sơ một vụ việc vi phạm về mặt hàng thực phẩm có yếu tố hình sự sang cơ quan điều tra Công an thành phố để khởi tố vụ án, khởi tố bị can.

Cụ thể, ngày 8/10/2025, Đội Quản lý thị trường số 2 kiểm tra Công ty TNHH Xuân Hà Food (1063 – 1065 Nguyễn Tất Thành, P. Thanh Khê). Công ty này bị phát hiện buôn bán 219 túi sản phẩm Trà đen loại 1 kg giả mạo nhãn hiệu và bao bì hàng hóa của Công ty TNHH Trà Lộc Phát. Sau khi củng cố hồ sơ, Đội Quản lý thị trường số 2 đã chuyển toàn bộ vụ việc đến Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường – Công an TP Đà Nẵng để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự.

Những kết quả này không chỉ là con số, mà là thông điệp rõ ràng về một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và có trách nhiệm mà Đà Nẵng đang xây dựng.

Nhận diện tình hình, xây dựng hệ thống quản trị ngày càng hiện đại và đồng bộ

Để đạt được hiệu quả đó, Đà Nẵng đã xây dựng một hệ thống quản trị hiện đại và đồng bộ trên ba trụ cột chính: Hoàn thiện Khung Pháp lý và Cơ chế Hỗ trợ với hệ thống văn bản tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý, thực thi quyền SHTT của thành phố tương đối hoàn chỉnh.

Bà Lê Thị Thục, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP chia sẻ: “Các văn bản như Nghị quyết số 8386/QĐ-UBND (2016) và Quyết định số 692/QĐ-UBND (2014) đã quy định chi tiết về nguyên tắc, cơ chế và nội dung phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý và thực thi quyền SHTT trên địa bàn thành phố.”

Bên cạnh đó, thành phố cũng thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ. Trong đó, các lực lượng thực thi (Sở Khoa học và Công nghệ, Công an thành phố, Quản lý thị trường, Hải quan, và các sở ngành liên quan) hoạt động theo hai quy chế phối hợp ban hành từ sớm, nay được vận hành với cường độ cao, kết hợp công nghệ nhận diện hàng giả và giám sát thương mại điện tử.

Không dừng lại ở việc xử lý phần “ngọn” là phát hiện, xử lý vi phạm, tịch thu, tiêu hủy hàng giả, hàng nhái, thành phố cũng đầu tư mạnh mẽ cho sáng tạo nội sinh. Từ năm 2021 - 2025, TP Đà Nẵng giải ngân hơn 283 tỷ đồng cho 196 nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp trong 5 năm qua, góp phần hình thành hàng loạt tài sản trí tuệ mới, từ giống cây trồng đến giải pháp công nghệ. Điều này từng bước giảm sự phụ thuộc vào việc chỉ bảo vệ thương hiệu nước ngoài.

Cuộc chiến chống xâm phạm quyền SHTT chưa bao giờ dễ dàng khi tội phạm liên tục thay đổi phương thức, lợi dụng không gian mạng và thương mại xuyên biên giới.

Ông Phạm Hoài Nam chỉ ra hai thách thức lớn về sự phối hợp và nhận thức. Về phía chủ thể quyền, theo ông Nam, các chủ thể quyền chỉ mới dừng lại ở việc thông báo có sự vụ chứ chưa thực sự chủ động trong việc tìm kiếm thông tin, chứng cứ xác thực chứng minh vi phạm để phối hợp. Ông cho biết: “Có những vụ việc chủ sở hữu cung cấp thông tin, chứng cứ không rõ ràng do đó bước xác minh, thu thập thông tin chứng cứ bị kéo dài, ảnh hưởng đến quyền lợi chung của doanh nghiệp và lợi ích của người tiêu dùng.”

Ví dụ, một số doanh nghiệp quy định chỉ cung cấp văn bằng xác nhận khi các lực lượng chức năng thu giữ tang vật với số lượng trên 50 đơn vị sản phẩm. Trong khi đó, trong đợt triển khai thực hiện cao điểm theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ vừa qua một số Đội Quản lý thị trường thuộc Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng có số lượng thu giữ hàng hóa (đối với nhãn hàng PRADA) thấp hơn so với quy định của doanh nghiệp đề ra. Do đó việc liên hệ với Doanh nghiệp để đề nghị cung cấp văn bằng gặp nhiều khó khăn, mất rất nhiều thời gian làm chậm trễ tiến độ giải quyết vụ việc

Đối với người tiêu dùng vẫn ưu tiên lựa chọn những sản phẩm giả nhưng mẫu mã, kiểu dáng công nghiệp “như thật” mà có giá bán thấp. Đây là điểm để các gian thương lợi dụng tâm lý, vì mục tiêu lợi nhuận sẵn sàng làm giả, làm nhái những sản phẩm được bảo hộ uy tín, chất lượng, kiểu dáng dễ gây nhầm lẫn đối với người tiêu dùng.

Việc sao chụp, mô phỏng, làm nhái các sản phẩm của nhau để giành giật thị trường trở thành hiện tượng phổ biến. Đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sản xuất, buôn bán hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ tồn tại và ngày càng mở rộng quy mô hoạt động.

Để giải quyết vấn đề này, đòi hỏi đội ngũ quản lý và thực thi quyền SHTT của TP Đà Nẵng cần được đào tạo chuyên sâu để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Đặc biệt, hiện nay Sở Công Thương đang trình UBND TP phê duyệt xây dựng Ứng dụng công nghệ AI để hỗ trợ nhận diện, cảnh báo hàng thật, hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT, nhằm bảo vệ người tiêu dùng.

790 vụ đã xử lý chỉ là cột mốc. Hành trình bảo vệ giá trị tri thức và xây dựng thương hiệu Việt trên sân nhà vẫn còn dài, nhưng Đà Nẵng đang định hướng đúng – tạo ra một hướng đi cứng rắn và có trách nhiệm, khẳng định vị thế của một đô thị sáng tạo, không chấp nhận sự dung túng cho hành vi ăn cắp giá trị trí tuệ.

Bảo Hòa