Câu hỏi đặt ra là liệu sự trỗi dậy của các hãng xe ngoại có đủ sức làm lung lay vị thế thống trị của VinFast, hay miếng bánh thị phần sẽ tiếp tục được định đoạt bởi kẻ nắm giữ hệ sinh thái trạm sạc.

Biểu tượng của ngành xe hai bánh Việt Nam là Honda đang bước vào kỷ nguyên điện hóa với một phong thái khá điềm tĩnh, nếu không muốn nói là có phần chậm chạp so với kỳ vọng của người tiêu dùng. Ngay đầu năm 2026, hãng xe Nhật mới bắt đầu chính thức định giá mẫu CUV e: sau một thời gian dài cho thuê để thăm dò thị trường. Với mức giá dao động từ 45 đến 65 triệu đồng, Honda dường như không giấu giếm ý đồ dùng mẫu xe cao cấp này làm "mồi nhử" để định hình thói quen đổi pin cho khách hàng, chuẩn bị cho mạng lưới trạm đổi pin dự kiến ra mắt vào tháng 4 tới.

Tuy nhiên, nhìn vào dải sản phẩm hiện tại với ICON e: dành cho học sinh và CUV e: thuộc nhóm cao cấp, có thể thấy Honda vẫn đang bỏ ngỏ phân khúc xe điện phổ thông – nơi chiếm doanh số lớn nhất. Mẫu xe chiến lược tiếp theo là UC3 dù được định vị ở phân khúc trung cấp nhưng với truyền thống của Honda, bài toán "công nghệ cao đi kèm giá khó rẻ" chắc chắn sẽ lặp lại. Sự thận trọng này khiến Honda đứng trước nguy cơ đánh mất lợi thế khi các quy định về vùng giới hạn khí thải (LEZ) tại Hà Nội sắp có hiệu lực vào giữa năm nay. Nếu không nhanh chóng phủ sóng các dòng xe giá tốt, Honda có thể sẽ phải chứng kiến thị phần xe hai bánh vốn là "thánh địa" của mình dần rơi vào tay các đối thủ linh hoạt hơn.

Trái ngược hoàn toàn với sự dè dặt của đối thủ Nhật Bản, VinFast đã khép lại năm 2025 với những con số ấn tượng khi chiếm giữ tới 43% thị phần xe máy điện. Bước sang năm 2026, hãng xe của tỷ phú Phạm Nhật Vượng tiếp tục dội "bom tấn" vào thị trường bằng việc ra mắt đồng loạt 4 mẫu xe mới chỉ trong ngày 15/1. Đáng chú ý, chiến lược của VinFast không chỉ nằm ở việc đa dạng hóa sản phẩm từ xe học sinh đến xe cao cấp như Evo, Feliz II hay Viper, mà còn nằm ở khả năng làm chủ hạ tầng.

Kế hoạch triển khai 45.000 tủ đổi pin trên toàn quốc ngay trong quý I/2026 là một nước đi chiến lược nhằm triệt tiêu rào cản lớn nhất của người dùng xe điện: sự tiện lợi. Kết hợp với các chương trình ưu đãi miễn phí đổi pin và sạc điện kéo dài đến giữa năm 2027, VinFast đang tạo ra một "pháo đài" vững chắc mà các đối thủ ngoại khó lòng công phá. Trong khi các hãng xe khác vẫn đang loay hoay tìm điểm cân bằng giữa giá bán và công nghệ, VinFast đã kịp thời thiết lập một hệ sinh thái hoàn chỉnh, biến xe máy điện từ một lựa chọn thay thế thành phương tiện ưu tiên của đại chúng.

Trong khi cuộc đua giữa VinFast và Honda đang thu hút mọi ánh nhìn, các thương hiệu truyền thống khác dường như vẫn đang "ngủ quên" trên chiến thắng cũ. Yamaha hiện vẫn chỉ dựa vào mẫu Neo's với thiết kế cũ và giá bán cao, trong khi những nỗ lực với dòng Hybrid như Grande dường như là không đủ để đáp ứng làn sóng chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ. Tương tự, các thương hiệu châu Âu như Piaggio, Vespa hay Lambretta vẫn đang giữ thái độ đứng ngoài cuộc đua khi chưa có bất kỳ kế hoạch thương mại hóa xe điện cụ thể nào tại Việt Nam, hoặc nếu có cũng chỉ dừng lại ở phân khúc ngách dành cho khách hàng hạng sang.

Sự phân hóa này tạo điều kiện cho những tên tuổi mới như Yadea hay Dat Bike bứt phá. Đặc biệt là Yadea với chiến lược sản phẩm bắt kịp xu hướng và giá thành phổ thông đang trở thành đối trọng đáng gờm thứ hai sau VinFast. Bức tranh thị trường xe máy điện Việt Nam năm 2026 vì thế mà hiện lên với những gam màu đối lập: một bên là các hãng xe nội địa và chuyên điện đang tận dụng tối đa tốc độ và hệ sinh thái để bành trướng, một bên là các đại gia xe xăng vẫn đang thận trọng giữ mình.

Cục diện thị trường có lẽ sẽ được định đoạt rõ nét nhất sau cột mốc tháng 6/2026. Khi các quy định về vùng phát thải thấp chính thức đi vào đời sống, những hãng xe nào nắm giữ được dải sản phẩm phổ thông cùng mạng lưới trạm sạc tiện lợi sẽ là người chiến thắng cuối cùng trong cuộc chiến giành giật "miếng bánh" xanh tại Việt Nam.

Phạm Tuấn