Với tinh thần “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”, những cơ chế đặc thù trong dự thảo không chỉ là sự trao quyền đơn thuần mà còn là giải pháp đột phá để tháo gỡ các “điểm nghẽn” kinh tế - xã hội, đưa Hà Nội bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới.

Tại chương trình thời sự tối 4/4 của Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội, các chuyên gia pháp luật và nhà quản lý đã đi sâu phân tích những giá trị cốt lõi của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW. Điểm nhấn quan trọng nhất chính là sự phân cấp triệt để, trao cho Thủ đô 192 thẩm quyền vốn thuộc về các cơ quan Trung ương, tạo không gian tự chủ tối đa để thành phố chủ động thiết kế chính sách thay vì chỉ thực thi theo các mô hình sẵn có.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nhấn mạnh rằng việc trao quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đặc thù sẽ giúp Hà Nội có công cụ linh hoạt để điều chỉnh những vấn đề mang tính đặc thù đô thị. Đây là bước chuyển từ một chính quyền thực thi sang một chính quyền thiết kế, cho phép Thủ đô thí điểm những chủ trương mới, từ đó dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước. Đặc biệt, thẩm quyền để Chủ tịch UBND Thành phố tự phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch được xem là giải pháp then chốt để rút ngắn quy trình hành chính, kịp thời khơi thông nguồn lực đất đai và hiện thực hóa mô hình đô thị đa trung tâm.

Trong lĩnh vực tổ chức bộ máy, bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xây dựng chính quyền (Sở Nội vụ Hà Nội), cho biết dự thảo luật mở đường cho mô hình tự chủ toàn diện về nhân lực. Hà Nội sẽ được tự quyết định số lượng biên chế, cơ cấu cơ quan chuyên môn và cả số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã. Đáng chú ý là cơ chế thí điểm ký kết hợp đồng cho các vị trí lãnh đạo và áp dụng chỉ số KPI trong đánh giá công việc. Cách tiếp cận “có vào, có ra” này cùng với các chính sách đãi ngộ vượt trội về nhà ở, an sinh sẽ là thỏi nam châm thu hút nhân tài và các chuyên gia trình độ cao tham gia vào bộ máy công quyền.

Về nguồn lực tài chính, dự thảo thiết lập một "vòng quay tích cực" khi cho phép Hà Nội giữ lại toàn bộ phần tăng thu so với dự toán để đầu tư phát triển. Bên cạnh các khoản thu mới từ tín chỉ carbon và tiền sử dụng đất, Thành phố còn được đa dạng hóa phương thức huy động vốn qua trái phiếu xanh, trái phiếu dự án. Sự chủ động trong việc điều hành giữa chi đầu tư và chi thường xuyên giúp xóa bỏ các ràng buộc cứng nhắc, tạo đòn bẩy tài chính đủ mạnh để triển khai các siêu dự án hạ tầng và quy hoạch tầm nhìn 100 năm.

Không chỉ dừng lại ở cấp thành phố, luồng sinh khí từ Luật Thủ đô còn thấm sâu xuống cơ sở. Mô hình chính quyền hai cấp giúp HĐND và UBND cấp xã trở thành những "mắt xích" thực thụ trong quản trị địa phương. Tại các khu vực đặc thù như xã Suối Hai, các cơ chế mới về khoán việc và phát huy dân chủ cơ sở đang giúp bà con dân tộc Mường, Dao chủ động hơn trong việc bảo tồn di sản và phát triển du lịch xanh. Khi người dân được tham gia sâu vào quá trình giám sát và thực hiện, niềm tin vào bộ máy chính quyền sẽ được củng cố, đồng thời giảm tải áp lực hành chính cho cấp trên.

Tuy nhiên, đi đôi với quyền lực là trách nhiệm giải trình nghiêm ngặt. Cơ chế giải trình trong dự thảo luật được thiết kế chặt chẽ, buộc người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả thực thi chính sách. Mọi quyết sách đặc thù đều phải được tham vấn ý kiến, công khai minh bạch trước nhân dân và truyền thông. Điều này đảm bảo rằng sự bứt phá của Hà Nội luôn nằm trong khuôn khổ Hiến pháp và sự quản lý thống nhất của quốc gia, hướng tới mục tiêu cuối cùng là lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển bền vững.

Vân Trang