Tại hội thảo về ứng dụng và phát huy hiệu quả Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ diễn ra sáng 24/12, một vấn đề cốt lõi đã được các nhà quản lý và chuyên gia thẳng thắn nhìn nhận: Việt Nam vốn không thiếu những ý tưởng đột phá, nhưng điểm nghẽn lớn nhất nằm ở sự thiếu hụt một hệ sinh thái hỗ trợ để đưa các ý kiến ấy đi từ trang giấy đến thực tế sản xuất. Trước thực trạng các sáng kiến còn manh mún và thiếu đầu mối tiếp nhận tập trung, Cổng Sáng kiến tại địa chỉ sangkien.gov.vn đã ra đời như một lời giải cho bài toán kết nối giữa trí tuệ cá nhân và nhu cầu thực tiễn của xã hội.

PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học công nghệ quốc gia (NAFOSTED), nhấn mạnh rằng việc thiết lập một đầu mối tiếp nhận tập trung là bước đi mang tính chiến lược. Theo ông, thay vì để các sáng kiến hay bị lãng quên tại các địa phương hay lĩnh vực riêng lẻ, Cổng Sáng kiến sẽ đóng vai trò là "màng lọc" khách quan, giúp đánh giá và kết nối trực tiếp các ý tưởng này với nhu cầu của doanh nghiệp cũng như các cơ quan quản lý. Đây chính là cơ sở để xây dựng một cơ chế hiệu quả, biến các sản phẩm nghiên cứu thành những giải pháp thương mại hóa có giá trị cao trên thị trường.

Về mặt vận hành, nền tảng số này không đơn thuần là một hòm thư điện tử mà là một quy trình xử lý khép kín trên môi trường số. Ông Vũ Văn Phán, đại diện đơn vị vận hành NAFOSTED, cho biết mọi quy trình từ phân loại, tổng hợp đến đánh giá chuyên môn đều được số hóa hoàn toàn. Sự minh bạch được đặt lên hàng đầu khi người dùng có thể dễ dàng đăng nhập qua tài khoản VNeID để theo dõi sát sao lộ trình xử lý hồ sơ của mình. Tính đến nay, hệ thống đã chứng minh được hiệu quả bước đầu với hơn 900 hồ sơ được tiếp nhận, trong đó có hơn 300 đề xuất đã nhận được sự hỗ trợ tài chính để hiện thực hóa.

Tuy nhiên, giá trị của Cổng Sáng kiến không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở mạng lưới tri thức mà nó kết nối. GS.TS Trần Thế Truyền từ Đại học Deakin (Australia) khẳng định, thách thức lớn nhất trong việc huy động nguồn lực chất xám từ nước ngoài không phải là số lượng chuyên gia, mà là cách tạo ra động lực để họ cống hiến. Thông qua mô hình đóng góp từ xa và các bài toán thực tế được đặt ra trên nền tảng, các chuyên gia quốc tế có thể tham gia tư vấn, giảng dạy và phản biện một cách thực chất nhất. Khi đó, Cổng Sáng kiến đóng vai trò trung gian quan trọng, giúp chuyển hóa tri thức toàn cầu thành năng lực nội tại cho đất nước.

Đứng từ góc độ của những người trẻ, TS Nguyễn Đình Dũng từ Học viện Kỹ thuật Quân sự nhìn nhận đây là một nền tảng "một cửa" đầy tiềm năng. Đối với giảng viên và sinh viên, khó khăn lớn nhất thường là thiếu dữ liệu thực tế và nguồn lực thử nghiệm mẫu. Việc nền tảng này kết nối được các nhóm nghiên cứu trẻ với các sàn giao dịch công nghệ và quỹ đầu tư sẽ giúp giảm thiểu tối đa "độ ma sát" trong quá trình chuyển giao công nghệ. Qua đó, những ý tưởng non trẻ sẽ có thêm điểm tựa vững chắc để không bị dừng lại ở mức tiềm năng, mà thực sự trở thành những động lực mới cho công cuộc đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Hương Mi